KLEOMHDOUS
KUKLIKHS YEVRIAS METEVRVN
PRVTON.
Kef. a'.
[PerÜ toè kñsmou kaÜ toè ¦jv aétoè kenoè, kaÜ ÷ti tò m¡son
toè kñsmou ‘ma kaÜ k‹tv ¤stÛn.]
Toè kñsmou pollaxÇw legom¡nou õ nèn ²mÝn lñgow
¤nesthkÆw perÜ toè katŒ t¯n diakñsmhsÛn ¤stin, ùn
õrÛzontai oìtv. Kñsmow ¤stÜ sæsthma ¤j oéranoè kaÜ
g°w kaÜ tÇn ¤n toætoiw fæsevn. Oðtow d¢ p‹nta m¢n
tŒ sÅmata ¤mperi¡xei, oédenòw �plÇw ¤ktòw aétoè êp-
‹rxontow, Éw ¤n ¥t¡roiw deÛknutai: oé m¯n �peirñw ge,
ŽllŒ peperasm¡now ¤stÛn, Éw toèto d°lon ¤k toè êpò
fæsevw aétòn dioikeÝsyai. ƒApeÛrou m¢n gŒr oédenòw
fæsin eänai dunatñn: deÝ gŒr katakrateÝn t¯n fæsin,
oðtinñw ¤stin: ÷ti d¢ fæsin ¦xei t¯n dioikoèsan aé-
tñn, gnÅrimon prÇton m¢n ¤k t°w t‹jevw tÇn ¤n
aétÒ merÇn, ¦peita ¤k t°w tÇn ginom¡nvn t‹jevw,
trÛton ¤k t°w sumpayeÛaw tÇn ¤n aétÒ merÇn pròw
�llhla, t¡tarton ¤k toè §kasta prñw ti pepoi°syai,
kaÜ loipòn ¤k toè p‹nta megalvfelest‹taw par¡xesyai
tŒw xreÛaw: ‘per àdia kaÜ tÇn ¤pÜ m¡rouw fæseÅn ¤stin.
†Vste fæsin ¦xvn t¯n dioikoèsan aétòw m¢n pep¡ran-
tai ŽnagkaÛvw: tò d¢ ¤ktòw aétoè kenñn ¤stin Žpò
pantòw m¡rouw eÞw �peiron di°kon: toætou d¢ tò m¢n
êpò sÅmatow katexñmenon tñpow kaleÝtai, tò d¢ m¯
katexñmenon kenòn ’n eàh.
†Oti d¢ ¦sti kenñn, diŒ brax¡vn êpomn®somen.
P�n sÇma ¦n tini eänai ŽnagkaÝon. Toèto d¢ ¤n Ú
¤sti, toè kat¡xontow aétò kaÜ peplhrvkñtow §teron
eänai deÝ, ŽsÅmaton øn kaÜ oåon Žnaf¡w. T¯n oïn
toiaæthn êpñstasin, oáan te oïsan d¡xesyai sÇma
kaÜ kat¡xesyai, kenòn eänaÛ famen. †Oti d¢ ¦n tini
toioætÄ tŒ sÅmat‹ ¤sti, m‹lista ¤pÜ tÇn êd‹tvn kaÜ
p‹shw t°w êgr�w oésÛaw p‹restin õr�n. „Opñtan gŒr
¤k skeæouw êgròn ¦xontow kaÜ stereñn ti ¤n aétÒ
sÇma �rvmen tò stereñn, sumpÛptei tò ìdvr ¤pÜ tòn
toè ¤jhrm¡nou tñpon, kaÜ oék¡ti ² aét¯ ¦jarsiw aé-
toè faÛnetai, ŽllŒ tosoætÄ ¤l‹ttvn, ÷son tò toè
¤jary¡ntow m¡geyow ·n. KaÜ p‹lin, ’n eÞw peplhrv-
m¡non êgroè skeèow stereñn ti ¤mblhy», tosoèton
êperxeÝtai toè êgroè, ÷sow ¤stÜn õ toè ¤mblhy¡ntow
stereoè ögkow, oék ’n toætou sumbaÛnontow, eÞ m¯ ¦n
tini tò êgròn êp°rxe peplhrvm¡nÄ êp' aétoè kaÜ oáÄ
te önti êpò sÅmatow kat¡xesyai. Tò d¢ ÷moion kaÜ
¤pÜ toè Ž¡row gÛnesyai êpolhpt¡on. KaÜ gŒr oðtow
¤jvyeÝtai ¤k toè katexom¡nou êp' aétoè tñpou, õpñtan
stereñn ti katalamb‹nú aétñn. †Otan goèn eàw ti skeèow
¤gx¡vm¡n ti, Žntilambanñmeya ¤jiñntow toè ¤n aétÒ
pneæmatow, kaÜ m‹lista, õpñtan stenòn ¦xú tò stñma.
KaÜ m¯n kaÜ tòn kñsmon aétòn dun‹meya ¤pino°sai
kinoæmenon ¤k toè tñpou, ùn nèn tugx‹nei kateilhfÅw.
Taætú d¢ aétoè t» metab‹sei sunepino®somen tñn te
Žpoleify¡nta tñpon kenòn önta, kaÜ eÞw ùn met¡sth,
kateilhmm¡non kaÜ katexñmenon êp' aétoè: oðtow d' ’n
eàh kenòn peplhrvm¡non. EÞ d¢ kaÜ eÞw pèr Žnalæetai
² p�sa oésÛa, Éw toÝw xariest‹toiw tÇn fusikÇn dokeÝ,
Žn‹gkh pl¡on µ murioplasÛona tñpon aét¯n katalam-
b‹nein, Ësper kaÜ tŒ eÞw Žtmòn ¤kyumiÅmena tÇn ste-
reÇn svm‹tvn. „O toÛnun ¤n t» ¤kpurÅsei êpò t°w
oésÛaw xeom¡nhw katalambanñmenow tñpow nèn kenñw
¤stin, oédenñw ge sÅmatow aétòn peplhrvkñtow. EÞ d¢
f®sei tiw, m¯ gÛnesyai ¤kpærvsin, oéd¢n pròw tò m¯
eänai kenòn ¤nantioètai tò toioèton. KaÜ gŒr eÞ mñ-
non ¤pino®saimen xeom¡nhn t¯n oésÛan kaÜ ¤pÜ pl¡on
¤kteinom¡nhn, oéyenòw aét» pròw t¯n toiaæthn ¦ktasin
¤mpodÆn gen¡syai dunam¡nou, aétò toèto, eÞw ù t»
¤pinoÛ& xvroÛh katŒ t¯n ¦ktasin, kenòn ’n eàh: Ësper
Žm¡lei kaÜ tò nèn katexñmenon êp' aét°w kenñn ¤sti
peplhrvm¡non.
†Oyen oß l¡gontew ¦jv toè kñsmou mhd¢n eänai
fluaroèsin. Aétò gŒr toèto, ù mhy¢n kaloèsin, oé-
d®pou xeom¡nú t» oésÛ& ¤mpodÆn dænatai st°nai:
Ëste ¤pil®cetaÛ tinow xeom¡nh ² oésÛa, kaÜ tò ¥k‹-
stote katŒ t¯n xæsin ¤pilambanñmenon êp' aét°w
plhrvy®setai êpò toè ¤pilamb‹nontow kaÜ gen®setai
tñpow aétoè, ÷per ¤stÜ kenòn êpò sÅmatow katexñme-
non kaÜ peplhrvm¡non. Toèto oïn, p‹lin sustellom¡-
nhw t°w oésÛaw kaÜ eÞw ¤l‹ttona ögkon sunagom¡nhw,
kenòn gen®setai. †Vsper toÛnun ¦sti ti tò sÇma dej‹-
menon, oìtv kaÜ tò oåñn te d¡jasyai sÇma. Toèto d'
÷per kaÜ plhrvy°nai kaÜ Žpoleify°nai êpò sÅmatow
oåñn te, kenñn ¤stin. ƒAnagkaÝon toÛnun eänaÛ tina
êpñstasin kenoè. …Esti d¢ �ploust‹th aétoè ² ¤pÛnoia,
Žsvm‹tou te kaÜ Žnafoèw öntow, kaÜ oëte sx°ma ¦xon-
tow oëte sxhmatizom¡nou, kaÜ oëte ti p‹sxontow oëte
poioèntow, �plÇw d¢ sÇma d¡xesyai oáou te öntow.
Toioèton d¢ êp‹rxon tò kenòn ¤n m¢n kñsmÄ oéd'
÷lvw ¦sti. D°lon d¢ ¤k tÇn fainom¡nvn. EÞ gŒr
m¯ di' ÷lou sumfu¯w êp°rxen ² tÇn ÷lvn oésÛa, oët'
’n êpò fæsevw oåñn t' ·n sun¡xesyai kaÜ dioikeÝsyai
tòn kñsmon, oëte tÇn merÇn aétoè sump‹yei‹ tiw ’n
·n pròw �llhla, oëte, m¯ êf' ¥nòw tñpou sunexom¡nou
aétoè kaÜ toè pneæmatow m¯ di' ÷lou öntow sumfuoèw,
oåñn t' ’n ·n ²mÝn õr�n µ Žkoæein. Metajç gŒr ön-
tvn kenvm‹tvn ¤nepodÛzonto ’n êp' aétÇn aß aÞsy®-
seiw. T‹ te stenñstoma tÇn skeuÇn peritrepñmena ¤n
toÝw ìdasin ¤nepÛmplato �n, diŒ tÇn kenvm‹tvn toè
ìdatow parempÛptontow. NunÜ d¢ oé gÛnetai toèto diŒ
tò pl®rh eänai Ž¡row aét‹, kaÜ toèton m¯ dænasyai
¤kylib°nai diŒ tò êpò toè ìdatow peri¡xesyai tŒ stñ-
mata aétÇn. …Esti d¢ murÛa §tera, di' Ïn toèto deÛ-
knutai, perÜ Ïn nèn l¡gein oék ŽnagkaÝon. ƒEn m¢n
oïn kñsmÄ kenòn eänai Ždænaton.
ƒAristot¡lhw d¢ kaÜ oß Žpò t°w aßr¡sevw oéd' ¦jv
toè kñsmou kenòn ŽpoleÛpousi. DeÝ g‹r, fasÛn, tò
kenòn ŽggeÝon eänai sÅmatow: ¦jv d¢ toè kñsmou sÇma
oéd¢n ¦stin, Ëste oéd¢ kenñn. Toèto d' ¤stÜn eëhyew
kaÜ õmoiñtaton Éw eà tiw l¡goi, ¤peÜ ¤n toÝw jhroÝw
kaÜ Žnædroiw tÇn tñpvn ìdvr eänai oéx oåñn te, Ždæ-
naton eänai kaÜ skeèow ìdvr d¡jasyai dun‹menon.
EÞd¡nai oïn xr®, ÷ti ŽggeÝon sÅmatow dixÇw l¡getai,
tò m¢n ¦xon sÇma kaÜ peplhrvm¡non êp' aétoè, tò
d' oåñn te d¡jasyai sÇma. ƒAll‹, fasÛn, eÞ ·n ¦jv
toè kñsmou kenñn, ¤f¡reto ’n di' aétoè õ kñsmow,
oéd¢n ¦xvn tò sun¡xein te kaÜ êpereÛdein aétòn du-
n‹menon. F®somen d¡, ÷ti Ždænaton aétÒ f¡resyai
diŒ toè kenoè: n¡neuke gŒr ¤pÜ tò ¥autoè m¡son kaÜ
toèto ¦xei k‹tv, ÷pou n¡neuken. EÞ gŒr m¯ tò aétò
m¡son eäxen õ kñsmow kaÜ k‹tv, ¤f¡reto ’n õ kñsmow
k‹tv diŒ toè kenoè, Éw deixy®setai ¤n tÒ lñgÄ tÒ
perÜ t°w ¤pÜ tò m¡son for�w.
L¡getai kŽkeÝno êp' aétÇn, Éw eÞ ·n ¦jv toè
kñsmou kenñn, xeom¡nh di' aétoè ² oésÛa ¤p' �peiron
diesked‹syh ’n kaÜ dieskorpÛsyh. ƒAllŒ f®somen, Éw
mhd¢ toèto dænatai payeÝn: §jin gŒr ¦xei t¯n sun-
¡xousan aét¯n kaÜ sunthroèsan. KaÜ tò m¢n peri¡xon
aét¯n kenòn oéd¢n poieÝ: aét¯ d' êperballoæsú dun‹-
mei xrvm¡nh sunthreÝ ¥aut®n, sustellom¡nh te kaÜ
p‹lin xeom¡nh ¤n aétÒ katŒ tŒw fusikŒw aét°w meta-
bol‹w, �llote m¢n eÞw pèr xeom¡nh, �llote d¢ kaÜ ¤pÜ
kosmogonÛan õrmÇsa.
Eëhyew d¢ kaÜ tò l¡gein aétoæw, ÷ti, eàper ¦jv
toè kñsmou kenòn ¦sti, toèto �peiron eänai de®sei: eÞ
d¢ �peirñn ¤sti tò ¦jv toè kñsmou kenñn, kaÜ sÇma
�peiron eänai de®sei. Oé gŒr ŽkolouyeÝ t» toè kenoè
ŽpeirÛ& kaÜ sÇma �peiron eänai. „H m¢n gŒr toè ke-
noè ¤pÛnoia oédamoè katal®gei: ¤n d¢ t» toè sÅma-
tow ¤pinoÛ& eéyçw kaÜ tò peperasm¡non peri¡xetai.
KaÜ oéd¢ dænatai §jevw ŽpeÛrou eänai. PÇw gŒr ’n
dænaitñ ti �peiron øn êpñ tinow ¦xesyai; L¡getai d¢
kaÜ §ter‹ tina êp' aétÇn ÷moia.
†Oti d¢ ¦jv toè kñsmou kenòn eänai ŽnagkaÝon,
gnÅrimon diŒ tÇn proapodedeigm¡nvn: ÷ti d¢ toèto
Žpò pantòw m¡rouw aétoè eÞw �peiron di®kein Žnagkai-
ñtatñn ¤sti, diŒ toætvn ’n katam‹yoimen. P�n tò
peperasm¡non eÞw ¥terogen¢w peratoètai [kaÜ ÷ ¤stin
§teron toè peperasm¡nou]. Oåon eéyçw ¤n toÝw ÷loiw
õ ޝr peratoæmenow eÞw ¥terogen° katal®gei, tñn te
aÞy¡ra kaÜ tò ìdvr: kaÜ õmoÛvw õ aÞy¯r eàw te tòn
Ž¡ra [kaÜ tòn oéranñn, kaÜ õ oéranòw eàw te tòn aÞ-
y¡ra] kaÜ tò kenñn, kaÜ tò ìdvr eàw te t¯n g°n kaÜ
tòn Ž¡ra, kaÜ ² g° eÞw tò ìdvr . KaÜ
õmoÛvw tŒ ²m¡tera sÅmata eÞw ¥terogen¢w peratoètai,
t¯n ¤pif‹neian, oïsan ŽsÅmaton. ƒAnagkaÝon toÛnun
kaÛ, eÞ tò peri¡xon tòn kñsmon kenòn peratoètai, ŽllŒ
m¯ �peirñn ¤stin, eÞw ¥terogen¢w katal®gein aétñ.
Oéd¢n d¢ ¦nestin ¥terogen¢w ¤pino°sai toè kenoè, eÞw
ù katal®gei: �peiron �ra ¤stÛn. EÞ gŒr kaÜ ¤pino®-
saim¡n ti ¥terogen¢w toè kenoè, eÞw ù peratvy®setai,
de®sei toèto peplhrvm¡non eänai, kaÜ tò peplhrvkòw
gen®setai sÇma. KaÜ oìtvw ¦jv toè kñsmou sÇma
eänai de®sei: ÷per õ fusikòw oéx êpagoreæei lñgow,
p‹ntvn ge svm‹tvn êpò toè kñsmou periexom¡nvn.
ƒAf' Ïn gnÅrimon, Éw oék ¤nd¡xetaÛ pou peratoèsyai
tò ¦jv kenñn: �peiron �ra ¤stÛn. KaÜ m¯n Ësper
p�n tò peperasm¡non êpñ tinow periexñmenon êpono-
eÝtai, eÞ d¢ m®, oéd' ’n eàh peperasm¡non, oìtv kaÛ,
eÞ tò kenòn pep¡rantai, êpñ tinow aétò peri¡xesyai
ŽnagkaÝon. TÛ ’n oïn eàh toèto; SÇma; Oé dænatai: ¤peÜ
mhd¢n ¦jv toè kñsmou sÇma. EÞ d¢ kaÜ eàh ti, p‹lin
toèto peperasm¡non êpò kenoè peri¡xesyai de®sei. KaÜ
toèto p‹lin tò kenñn, eÞ m¯ ¦stai �peiron, êpò ¥t¡-
rou sÅmatow ’n peri¡xoito: ÷per kaÜ aétò p‹lin êpò
¥t¡rou kenoè peri¡xoito �n, kaÜ aétñ ge p¡rata ¦xein
ôfeÝlon. KaÜ toèto m¡xriw ŽpeÛrou. KaÜ oìtv sÅ-
mata gen®setai kaÜ katŒ pl°yow kaÜ katŒ m¡geyow
�peira: Ïn oéd¡n ¤sti dunatñn. †Vste eÞ pep¡rantai
tò ¦jv toè kñsmou kenòn kaÜ p‹ntvw êpñ tinow peri-
¡xetai, êpò sÅmatow d¢ oé peri¡xetai, êpò Žsvm‹tou
’n peri¡xoito. TÛ ’n oïn eàh toèto; Xrñnow; ƒEpi-
f‹neia; Lekt¡on §terñn ti tÇn paraplhsÛvn; ƒAll'
oék eëlogon êpñ tinow toætvn peri¡xesyai tò kenñn.
De®sei toÛnun �llo kenòn eänai tò peri¡xon aétñ: kaÜ
toèto êf' ¥t¡rou peri¡xesyai de®sei, oék øn �peiron:
kaÜ toèto êf' ¥t¡rou m¡xriw ŽpeÛrou. KaÜ oìtv m¯
y¡lontew �peiron ŽpolipeÝn tò ¦jv toè kñsmou kenñn,
eÞw Žn‹gkhn peristhsñmeya toè ŽpeÛrouw ¥terñthtaw
êpolabeÝn kenÇn: ÷per ¤sx‹thw ŽtopÛaw ¤xñmenñn ¤stin.
ƒAnagkaÝon toÛnun õmologeÝn ²m�w, �peiron eänai tò
¦jv toè kñsmou kenñn.
…Apeiron toÛnun ‘ma kaÜ ŽsÅmaton ön, oëte �nv
ti ’n ¦xoi oëte k‹tv, oëte ¦mprosyen oëte öpisyen,
oëte ¤k dejiÇn oëte ¤j eévnæmvn oëte m¡son: aðtai
gŒr aß sx¡seiw ¥ptŒ oïsai perÜ sÅmata yevroèntai.
†Vste perÜ m¢n tò kenòn oédemÛa aétÇn êp‹rxei, aé-
tòw d¢ õ kñsmow, sÇma Ên, ¦xei ti kaÜ �nv kaÜ k‹tv,
kaÜ tŒw loipŒw sx¡seiw ŽnagkaÛvw. ƒEmprñsyia m¢n
oïn tŒ pròw t» dæsei fasÜn eänai aétoè, ¤peid¯ Éw
¤pÜ dæsin ¦xei t¯n õrm®n, ôpÛsyia d¢ tŒ pròw t»
Žnatol»: Žpò toætvn gŒr ¤pÜ tŒ ¦mprosyen prñeisin.
†Oyen dejiŒ m¢n aétoè tŒ pròw �rkton, eéÅnuma d¢
tŒ pròw meshmbrÛan gen®setai. KaÜ aðtai m¢n aß
sx¡seiw aétoè oéd¢n ¦xousin Žsaf¡w. Aß d¢ loipaÜ
sx¡seiw poll¯n par¡sxon tarax¯n toÝw palaiot¡roiw
tÇn fusikÇn, kaÜ pleÝsta g¡gone katŒ tòn tñpon
diaptÅmata, oé dunhy¡ntvn ¤pist°sai, ÷ti ¤n tÒ
kñsmÄ, sfairikÒ tò sx°ma önti, k‹tv m¢n Žpò pan-
tòw aétoè tò mesaÛtaton eänai ŽnagkaÝon, �nv d¢ tò
Žpò pantòw toè m¡sou ¤pÜ tŒ p¡rata kaÜ t¯n ¤pif‹-
neian aét¯n t°w sfaÛraw di°kon, sumpiptousÇn tÇn
dæo sx¡sevn ¤n taétÒ, kaÜ toè aétoè m¡sou te kaÜ
k‹tv êp‹rxontow, ¤pÜ m¢n tÇn Žpomemhkusm¡nvn katŒ
tò sx°ma svm‹tvn diistam¡nvn toætvn, ¤pÜ d¢ tÇn
sfairikÇn oédamÇw, ŽllŒ sumpiptousÇn tÇn dæo sx¡-
sevn. Neæein gŒr ŽnagkaÝon Žpò t°w ¤pifaneÛaw ¤pÜ
tò ¥autÇn m¡son taÝw sfairikaÝw tÇn §jevn, kaÜ oìtv
k‹tv aétŒw ¦xein taèta, eÞw “ neneækasi. Taétòn oïn
kaÜ tÒ kñsmÄ sumb¡bhke, sfairikÒ katŒ tò sx°ma
önti: kaÜ tò aétò gÛnetai k‹tv kaÜ m¡son aétoè, eÞw
taétòn tÇn sx¡sevn toætvn sumpiptousÇn ¤n aétÒ.
Toèto d¢ prohgoum¡nvw m¢n ¤pideixy®setai ¤n tÒ
perÜ t°w ¤pÜ tò m¡son for�w lñgÄ: nèn d' Žp' aétÇn
tÇn katŒ t¯n aàsyhsin fantazom¡nvn ²mÝn �ploæ-
steron ¤pideÛjomen. P‹ntew toÛnun safÇw õrÇmen, ¤n
Ú ’n klÛmati Îmen t°w g°w, êperkeÛmenon t°w koruf°w
²mÇn tòn oéranñn: tŒ d¢ kæklÄ aétoè p‹nta ²mÝn
Žpokeklim¡na fant‹zetai. …Epeita proóoèsin ¤f' õpoÝa
dhpotoèn tÇn klim‹tvn t°w g°w tŒ t¡vw ¤n ŽpoklÛ-
sei fantazñmena katŒ koruf¯n gÛnetai ²mÇn, oék ’n
toætou sumbaÛnontow, eÞ m¯ Žpò pantòw m¡rouw êper-
¡keito t°w g°w õ oéranñw, kaÜ aétò tò mesaÛtaton toè
kñsmou k‹tv ·n, tò d¢ Žpò toætou Éw ¤pÜ tòn oéra-
nòn di°kon �nv. KaÜ õpñtan p¡lagow pl¡vmen, ¤n
Ú oéx õr�tai ² g°, kæklÄ katŒ tòn õrÛzonta fant‹-
zetai ²mÝn õ oéranòw caævn toè ìdatow. ƒEpŒn d¢
paragenÅmeya eÞw tòn tñpon toèton, ¦nya caævn
t°w yal‹tthw õ oéranòw ²mÝn fant‹zetai, p‹lin êper-
keÛmenow õr�tai. KaÜ proóñntvn ¥k‹stote katŒ tòn
ploèn toèto sumbaÛnei. †Vste kaÜ eÞ oåñn te ·n kæ-
klÄ p�san ¤kperipleèsai µ �llvw perielyeÝn t¯n g°n,
mhyenòw aét°w Žoik®tou öntow, katem‹yomen ’n safÇw,
÷ti pantòw aét°w m¡rouw êp¡rkeitai õ oéranñw. KaÜ
oìtv tò m¡son toè kñsmou ‘ma kaÜ k‹tv kaÜ m¡son
¤stÛn. ƒAllŒ toèto m¢n ² didaskalÛa t°w ¤pÜ tò m¡son
for�w tÇn bar¡vn svm‹tvn m�llon parast®sei.
Copyright 2000 Giovanni Ferrero