Procli
In primum Euclidis Elementorum Liber
Prologi pars posterior
TŒ m¢n d¯ koinŒ kaÜ ¤pÜ p�san diateÛnonta t¯n
mayhmatik¯n ¤pist®mhn ¤n toÝw proeirhm¡noiw lñgoiw
teye‹meya tÒ te Pl‹tvni sumporeuñmenoi kaÜ parŒ
tÇn �llvn Žnalegñmenoi tŒ pròw t¯n paroèsan
pragmateÛan ²mÝn sunteÛnonta no®mata. toætoiw d¢
§petai perÛ te aét°w t°w gevmetrÛaw eÞpeÝn kaÜ t°w
prokeim¡nhw stoixeiÅsevw, ¸w §neka tòn sæmpanta lñ-
gon ¤nesths‹meya.
†Oti m¢n oïn ² gevmetrÛa t°w ÷lhw ¤stÜ mayhma-
tik°w m¡row kaÜ ÷ti deut¡ran ¦xei t‹jin metŒ t¯n
Žriymhtik¯n Éw ¤k taæthw teleioum¡nh kaÜ Žforizo-
m¡nh^p�n g‹r, ÷son ¤stÜ =htòn ¤n aét» kaÜ gnv-
stñn, ¤k tÇn ŽriymhtikÇn ŽforÛzetai lñgvn^eàrh-
tai toÝw palaioÝw kaÜ oé polloè deÝtai lñgou pròw
tò parñn. g¡noito d' ’n ²mÝn ² perÜ aét°w êf®ghsiw
katŒ noèn, eÞ t¯n êpokeim¡nhn aét» ¤piskop®saimen
ìlhn, tÛna t‹jin ¦laxen ¤n toÝw oïsi, kaÜ t¯n oésÛan.
Žpò gŒr taæthw kalÇw yevrhyeÛshw kaÜ ² t°w gignv-
skoæshw aét¯n ¤pist®mhw katafan®setai dænamiw kaÜ
² Èf¡leia ² Žp' aét°w kaÜ tò Žgayñn, ÷per eÞw toçw
many‹nontaw paragÛnetai. kaÜ gŒr d¯ kaÜ Žpor®seien
�n tiw, ¤n tÛni g¡nei tÇn öntvn t¯n gevmetrik¯n ìlhn
tiy¡menow oék ’n �m‹rtoi t°w perÜ aét¯n ŽlhyeÛaw.
eàte gŒr ¤n toÝw aÞsyhtoÝw ¤sti tŒ sx®mata, perÜ Ïn
õ gevm¡trhw dial¡getai, kaÜ ŽxÅrista t°w ìlhw, pÇw
¦ti t¯n gevmetrÛan tÇn aÞsyhtÇn ²m�w Žpolæein f®-
somen kaÜ peri‹gein eÞw t¯n ŽsÅmaton êpñstasin kaÜ
suneyismòn eänai pròw t¯n y¡an tÇn nohtÇn kaÜ pro-
eutrepÛzein eÞw t¯n katŒ noèn ¤n¡rgeian; poè d¢ kaÜ
teye‹meya ¤n toÝw aÞsyhtoÝw tò Žmer¢w shmeÝon µ t¯n
Žplat° gramm¯n µ t¯n Žbay° ¤pif‹neian µ t¯n Þsñ-
thta tÇn ¤k toè k¡ntrou grammÇn µ ÷lvw tŒ polæ-
gvna kaÜ polæedra sx®mata p‹nta, perÜ Ïn ² gev-
metrÛa did‹skei; pÇw d¢ kaÜ oß lñgoi t°w ¤pist®mhw
taæthw Žn¡legktoi m¡nousi tÇn aÞsyhtÇn sxhm‹tvn
kaÜ eÞdÇn tò m�llon kaÜ ¸tton ¤pidexom¡nvn kaÜ ki-
noum¡nvn p‹nth kaÜ metaballom¡nvn �p‹shw te Žori-
stÛaw êlik°w Žnapeplhsm¡nvn kaÜ t°w m¢n Þsñthtow
metŒ t°w ¤nantÛaw Žnisñthtow êfesthkuÛaw, tÇn d¢
ŽmerÛstvn katŒ merismòn kaÜ di‹stasin proelhluyñ-
tvn; eàte ¦jv t°w ìlhw ¤stÜ tŒ êpokeÛmena t» gev-
metrÛ& kaÜ lñgoi kayaroÜ kaÜ xvristoÜ tÇn aÞsyhtÇn,
Žm¡ristoi p‹ntew ¦sontai kaÜ ŽsÅmatoi kaÜ Žmeg¡yeiw.
¦ktasiw gŒr kaÜ ögkow kaÜ ÷lvw di‹stasiw toÝw lñgoiw
diŒ t¯n êlik¯n êpodox¯n paragÛnetai, tŒ m¢n Žm¡-
rista meristÇw, tŒ d¢ Ždi‹stata diastatÇw, tŒ d¢
ŽkÛnhta kinoum¡nvw dexom¡nhn. pÇw oïn ¦ti t¯n
eéyeÝan t¡mnomen kaÜ tò trÛgvnon kaÜ tòn kæklon;
pÇw d¢ gvniÇn diaforŒw l¡gomen kaÜ aéj®seiw aétÇn
kaÜ meiÅseiw sxhm‹tvn, oåon trigvnikÇn µ tetragv-
nikÇn; pÇw d¢ tŒw �fŒw tÇn kæklvn µ tÇn eéyeiÇn;
p‹nta gŒr taèta merist¯n eänai t¯n gevmetrik¯n
ìlhn ¤pideiknæousi kaÜ oék ¤n Žmer¡si lñgoiw êfe-
sthkuÝan.
TŒ m¢n oïn �pora toiaèta pròw tò kaÜ tòn Pl‹-
tvna dianohtŒ m¢n prosagoreæein tŒ t°w gevmetrÛaw
eàdh, xvrÛzein d¢ ²m�w Žpò tÇn aÞsyhtÇn tŒ toiaèta
kaÜ eÞw noèn ¤geÛrein Žpò aÞsy®sevw sugxvreÝn, kaÛ-
toi ge, ÷per ¦fhn, tÇn ¤n dianoÛ& lñgvn ŽmerÇn ön-
tvn kaÜ Ždiast‹tvn katŒ t¯n Þdiñthta t¯n cuxik¯n
êfesthkñtvn. eÞ d¢ deÝ kaÜ toÝw pr‹gmasin aétoÝw
kaÜ t» toè Pl‹tvnos êfhg®sei sumfÅnouw Žpodi-
dñnai lñgouw, oêtvsÜ dielñntew eàpvmen, p�n tò ka-
yñlou kaÜ tò ©n tò tÇn pollÇn perilhptikòn µ ¤n
toÝw kay' §kasta fant‹zesyai (p¡fuken µ faÛnetai?)
kaÜ t¯n ìparjin ¤n toætoiw ¦xein ŽxÅriston Žp' aétÇn
êp‹rxon kaÜ katatetagm¡non ¤n aétoÝw kaÜ metŒ toæ-
tvn µ sugkinoæmenon µ monÛmvw ¥stÆw kaÜ Žkin®tvw,
µ prò tÇn pollÇn êfest‹nai kaÜ gennhtikòn eänai
toè pl®youw ¤mf‹seiw Žf' ¥autoè toÝw polloÝw par-
¡xon kaÜ ŽmerÛstvw m¢n aétò protetagm¡non tÇn met-
exñntvn, poikÛlaw d¢ mey¡jeiw eÞw tŒ deætera xorhgoèn,
µ kat' ¤pÛnoian Žpò tÇn pollÇn morfoèsyai kaÜ t¯n
ìparjin ¤pigenhmatik¯n ¦xein kaÜ êsterogenÇw ¤pi-
sunÛstasyai toÝw polloÝw. katŒ gŒr taætaw oämai tŒw
tripl�w êpost‹seiw eêr®somen tŒ m¢n prò tÇn pol-
lÇn, tŒ d¢ ¤n toÝw polloÝw, tŒ d¢ katŒ t¯n pròw aétŒ
sx¡sin kaÜ kathgorÛan êfist‹mena. trittÇn d¢ ön-
tvn Éw sunelñnti f‹nai tÇn kayolikÇn eÞdÇn toè
metexom¡nou kaÜ ¤n toÝw polloÝw öntow kaÜ tŒ merikŒ
sumplhroèntow no®svmen diaforŒw katŒ t¯n êpokei-
m¡nhn ìlhn. kaÜ tŒ met¡xonta aétŒ dittŒ y¡menoi,
tŒ m¢n aÞsyhtŒ tŒ d¢ ¤n fantasÛ& t¯n êpñstasin
¦xonta^kaÜ gŒr ² ìlh ditt®, kaÜ ² m¢n tÇn aÞsy®-
sei suzugoæntvn ² d¢ tÇn fantastÇn, Ëw pou kaÜ
ƒAristot¡lhs fhsi dittòn eänai tò kayñlou^tò
katatetagm¡non sugxvr®somen, tò m¢n aÞsyhtòn Éw
metexñmenon êpò tÇn aÞsyhtÇn, tò d¢ fantastòn Éw
¤n toÝw t°w fantasÛaw pl®yesin êfesthkñw. kaÜ gŒr
² fantasÛa di‹ te t¯n morfvtik¯n kÛnhsin kaÜ tò
metŒ sÅmatow kaÜ ¤n sÅmati t¯n êpñstasin ¦xein me-
ristÇn ŽeÜ kaÜ diúrhm¡nvn ¤stÜn kaÜ ¤sxhmatism¡nvn
tæpvn oÞstik®, kaÜ p�n ù gignÅskei toiaæthn ¦laxen
ìparjin. ÷yen d¯ kaÜ noèn payhtikñn tiw aét¯n
proseipeÝn oék Êknhsen. kaÛtoi ge eÞ noèw, pÇw oék
Žpay¯w kaÜ �#low; eÞ d¢ metŒ p‹youw ¤nergeÝ, pÇw
¦ti noèw ’n klhyeÛh dikaÛvw; Žp‹yeia m¢n gŒr tÒ nÒ
pros®kei kaÜ t» noer˜ fæsei, tò d¢ payhtikòn pñrrv
t°w oésÛaw ¤keÛnhw. Žll' oämai tò m¡son aét°w ¤mf°-
nai boulñmenow tÇn te prvtÛstvn gnÅsevn kaÜ tÇn
¤sx‹tvn ‘ma kaÜ noèn aét¯n proseÝpen Éw ¤oikuÝan
taÝw prvtÛstaiw kaÜ payhtikòn katŒ t¯n pròw tŒ
¦sxata sugg¡neian. aß m¢n gŒr Žsxhm‹tistoi kaÜ
Žmñrfvtoi gnÅseiw eÞsin ¤n ¥autaÝw ¦xousai tŒ nohtŒ
kaÜ perÜ ¥autŒw ¤nergoèsai kaÜ sunhnvm¡nai toÝw
gnvstoÝw, pantòw tæpou kaÜ p‹youw Žllaxñyen ¤f®-
kontow kayareæousai. aß d¢ ¦sxatai diŒ tÇn ôrg‹-
nvn ¤nergoèsi kaÜ pay®mata m�llñn eÞsin, ¦jvyen
eÞsdexñmenai tŒw gnÅseiw kaÜ sugkinoæmenai toÝw êpo-
keim¡noiw. toiaèta gŒr aß aÞsy®seiw, ¤k biaÛvn payh-
m‹tvn ginñmenai, fhsÜn õ Pl‹tvn. ² d' aï fan-
tasÛa tò m¡son k¡ntron kat¡xousa tÇn gnÅsevn
ŽnegeÛretai m¢n Žf' ¥aut°w kaÜ prob‹llei tò gnvstñn,
‘te d¢ oék ¦jv sÅmatow oïsa ¤k toè Žmeroèw t°w
zv°w eÞw merismòn kaÜ di‹stasin kaÜ sx°ma pro‹gei
tŒ gnvstŒ aét°w, kaÜ diŒ toèto p�n, ÷per ’n no»,
tæpow ¤stÜ kaÜ morf¯ no®matow, kaÜ tñn te kæklon
diastatÇw noeÝ t°w m¢n ¤ktòw ìlhw kayareæonta
noht¯n d¢ ìlhn ¦xonta t¯n ¤n aét», kaÜ diŒ toèto
oéx eåw ¤n aét» kæklow, Ësper oéd¢ ¤n toÝw aÞsyh-
toÝw. ‘ma gŒr di‹stasiw ŽnafaÛnetai kaÜ tò meÝzon
kaÜ tò ¦lasson kaÜ tò pl°yow tÇn te kæklvn kaÜ tÇn
trigÅnvn. eÞ oïn ¤n toÝw aÞsyhtoÝw kækloiw ¤stÜ tò
kayñlou katatetagm¡non, ù kaÜ §kaston aétÇn kæklon
Žpet¡lesen kaÜ p‹ntaw õmoÛouw Žll®loiw kay' §na
lñgon êpost‹ntaw, diaf¡rontaw d¢ µ meg¡yesin µ toÝw
êpokeim¡noiw, k’n toÝw fantastoÝw kækloiw ¤stÛ ti
koinòn kaÜ metexñmenon kaÜ katŒ toèto p‹ntew t¯n
aét¯n ¦xousi morf®n. ² d¢ diaforŒ aétoÝw kay' ©n
¤ntaèya mñnon tò ¤n t» fantasÛ& m¡geyow. ÷tan gŒr
polloçw õmok¡ntrouw fantasy»w, ¤n ¥nÜ m¢n p‹ntew
êpokeim¡nÄ kaÜ Ž@lÄ kaÜ ¤n zv» t¯n ìparjin ¦xousin
ŽxvrÛstÄ sÅmatow �ploè kaÜ tÒ diast®mati pleon‹-
santow t°w Žmeroèw oésÛaw, diaf¡rousi d¢ tÒ te me-
g¡yei kaÜ t» mikrñthti kaÜ tÒ peri¡xesyai kaÜ peri-
¡xein. dittòn oïn soi noeÛsyv tò kayñlou tò ¤n toÝw
polloÝw, tò m¢n ¤n toÝw aÞsyhtoÝw, tò d¢ ¤n toÝw fan-
tastoÝw. kaÜ õ kuklikòw lñgow dittòw kaÜ õ trigvni-
kòw kaÜ aétòw õ toè sx®matow, õ m¢n ¤pÜ t°w noht°w
ìlhw, õ d¢ ¤pÜ t°w aÞsyht°w. prò d¢ toætvn ·n ÷ te
¤n dianoÛ& lñgow kaÜ õ ¤n t» fæsei, õ m¢n tÇn fan-
tastÇn kæklvn êpost‹thw kaÜ toè ¤n aétoÝw ¥nòw
eàdouw, õ d¢ tÇn aÞsyhtÇn. ¦stvsan gŒr oß ¤n
oéranÒ kækloi kaÜ ÷lvw oß t°w fæsevw ¦kgonoi. kaÜ
Ësper Žmer¯w õ ¤n dianoÛ& lñgow, oìtvw kaÜ õ fusi-
kñw. ¦sti gŒr kaÜ tŒ diastatŒ Ždiast‹tvw kaÜ tŒ
meristŒ ŽmerÛstvw kaÜ tŒ meg¡yh Žmeg¡yvw ¤n taÝw
Žsvm‹toiw aÞtÛaiw, Ësper aï Žn‹palin tŒ Žm¡rista
meristÇw kaÜ tŒ Žmeg¡yh megeyusm¡nvw ¤n taÝw sv-
matikaÝw. kaÜ diŒ toèto õ m¢n ¤n dianoÛ& kæklow eåw
kaÜ �ploèw ¤sti kaÜ Ždi‹statow kaÜ aétò tò m¡geyow
Žm¡geyew ¤keÝ^lñgoi gŒr �neu ìlhw tŒ toiaèta
kaÜ tò sx°ma Žsxhm‹tiston^õ d' ¤n fantasÛ& me-
ristòw ¤sxhmatism¡now di‹statow, oéx eåw mñnon, Žll'
eåw kaÜ polæw, kaÜ oék eädow mñnon, ŽllŒ katatetagm¡-
non eädow, õ d' ¤n toÝw aÞsyhtoÝw kaÜ t°w ŽkribeÛaw
ìfesin ¦xvn kaÜ Žn‹plevw t°w eéyeÛaw kaÜ t°w kaya-
rñthtow tÇn Ž@lvn Žpoleipñmenow.
T¯n toÛnun gevmetrÛan ÷tan perÜ kæklou ti l¡gú
kaÜ diam¡trou kaÜ tÇn perÜ tòn kæklon payhm‹tvn,
oåon �fÇn diair¡sevn tÇn toioætvn, m®te perÜ tÇn
aÞsyhtÇn l¡gvmen Žnadid‹skein^xvrÛzein gŒr Žpò
toætvn ¤pixeireÝ^m®te toè ¤n dianoÛ& eàdouw. eåw
gŒr õ kæklow, ² d¢ perÜ pollÇn poieÝtai toçw lñgouw
kay' §na §kaston prob‹llousa kaÜ perÜ �p‹ntvn tŒ
aétŒ yevroèsa. kaÜ ŽdiaÛretow m¢n ¤keÝnow, diaire-
tòw d¢ õ ¤n gevmetrÛ& kæklow. ŽllŒ tò kayñlou m¢n
aétÒ sugxvrÇmen ¤piskopeÝn, toèto d' �ra ¤keÝno
tò katatetagm¡non ¤n toÝw fantastoÝw kækloiw, kaÜ
�llon m¢n õr�n kaÜ kat' �llon yevreÝn tòn ¤n dia-
noÛ& kæklon, perÜ �llon d¢ poieÝsyai tŒw ŽpodeÛjeiw.
¦xousa gŒr ² di‹noia toçw lñgouw, Žsyenoèsa d¢
suneptugm¡nvw ÞdeÝn ŽnaploÝ te aétoçw kaÜ êpektÛ-
yetai kaÜ eÞw t¯n fantasÛan ¤n proyæroiw keim¡nhn
pro‹gei kaÜ ¤n ¤keÛnú µ kaÜ met' ¤keÛnhw ŽnelÛttei t¯n
gnÇsin aétÇn, Žgap®sasa m¢n tòn Žpò tÇn aÞsyh-
tÇn xvrismñn, t¯n d¢ fantast¯n ìlhn eétrep° pròw
êpodox¯n eêroèsa tÇn ¥aut°w eÞdÇn. ÷yen kaÜ ²
nñhsiw aét°w metŒ fantasÛaw aá te suny¡seiw tÇn
sxhm‹tvn kaÜ aß diair¡seiw fantastaÜ kaÜ ² gnÇsiw
õdòw m¢n eÞw t¯n dianohtik®n ¤stin oésÛan, oëpv d¢
eÞw ¤keÛnhn Žnadedr‹mhke, t°w dianoÛaw eÞw tŒ ¦jv
blepoæshw kaÜ taèta katŒ tŒ ¦ndoyen yevroæshw kaÜ
probolaÝw m¢n xrvm¡nhw lñgvn Žll' Žf' ¥aut°w eÞw
tò ¦jv kinoum¡nhw. eÞ d¡ pote sumptæjasa tŒw dia-
st‹seiw kaÜ toçw tæpouw kaÜ tò pl°yow ŽtupÅtvw kaÜ
¥noeidÇw yeasam¡nh pròw ¥aut¯n ¤pistr¡cai dunh-
yeÛh, tñt' ’n diaferñntvw toçw lñgouw toçw gevme-
trikoçw àdoi toçw ŽmerÛstouw, toçw Ždiast‹touw, toçw
oésiÅdeiw, Ïn ¤sti pl®rvma. kaÜ ² ¤n¡rgeia aét°w
aìth t¡low ’n eàh tò �riston t°w perÜ gevmetrÛan
spoud°w kaÜ öntvw t°w „Ermaók°w dñsevw ¦rgon, Žpñ
tinow Kalucoèw Žnagoæshw aét¯n eÞw teleiot¡ran kaÜ
noervt¡ran gnÇsin kaÜ Žpoluoæshw tÇn ¤n fantasÛ&
morfvtikÇn ¤pibolÇn. kaÜ taæthn deÝ t¯n mel¡thn
melet�n tòn Éw ŽlhyÇw gevmetrikñn, kaÜ pròw t¯n
¦gersin kaÜ t¯n Žpò t°w fantasÛaw met‹stasin eÞw
mñnhn t¯n di‹noian aét¯n kay' aêt¯n poieÝsyai t¡-
low, �rp‹zonta ¥autòn Žpò tÇn diast‹sevn kaÜ toè
payhtikoè noè pròw t¯n dianohtik¯n ¤n¡rgeian, kay'
¶n p‹nta Ždiast‹tvw öcetai kaÜ ¤n ŽmereÝ tòn kæklon,
t¯n di‹metron, tŒ ¤n tÒ kæklÄ polægvna, kaÜ p‹nta
¤n p�sin kaÜ §kaston xvrÛw. diŒ gŒr toèto kaÜ ¤n
fantasÛ& deÛknumen ¦n te toÝw polugÅnoiw toçw kæ-
klouw ¤ggrafom¡nouw kaÜ ¤n toÝw kækloiw tŒ polæ-
gvna, mimoæmenoi t¯n tÇn ŽmerÇn lñgvn di' Žll®lvn
deÝjin. diŒ taèta gŒr �ra kaÜ sust‹seiw sxhm‹tvn
kaÜ gen¡seiw kaÜ diair¡seiw Žnagr‹fomen kaÜ y¡seiw
kaÜ parabol‹w. diñti t» fantasÛ& prosxrÅmeya kaÜ
taÝw ¤k taæthw diast‹sesin, ¤peÜ tñ ge eädow aétò
ŽkÛnhtñn ¤sti kaÜ Žg¡nhton kaÜ ŽdiaÛreton kaÜ pan-
tòw êpokeim¡nou kayareèon. ŽllŒ kaÜ ÷sa krufÛvw
¤stÜn ¤n ¤keÛnÄ, diastatÇw kaÜ meristÇw eÞw fanta-
sÛan pro‹getai kaÜ tò m¢n prob‹llon ² di‹noia, tò
d¢ Žf' oð prob‹lletai tò dianohtòn eädow, tò d¢
¤n Ú tò proballñmenon payhtikòw oðtow kaloæmenow
noèw, ¤jelÛttvn ¥autòn perÜ t¯n Žm¡reian toè Žlh-
yoèw noè kaÜ dióstŒw ¥autoè tò Ždi‹staton t°w
Žkraifnoèw no®sevw kaÜ morfÇn ¥autòn katŒ p‹nta
tŒ Žmñrfvta eàdh kaÜ p‹nta gignñmenow, ‘ ¤stin ²
di‹noia kaÜ õ Žmer¯w ¤n ²mÝn lñgow.
PerÜ m¢n oïn t°w gevmetrik°w ìlhw tosaèta ¦xo-
men l¡gein oék Žgnooèntew, ÷sa kaÜ õ filñsofow Por-
færios ¤n toÝw summÛktoiw g¡grafen kaÜ oß pleÝstoi
tÇn PlatvnikÇn diat‹ttontai, sumfvnñtera d¢
eänai taèta taÝw gevmetrikaÝw ¤fñdoiw nomÛzontew kaÜ
tÒ Pl‹tvni dianohtŒ kaloènti tŒ êpokeÛmena t»
gevmetrÛ&. sun–dei gŒr oïn taèta Žll®loiw, diñti
tÇn gevmetrikÇn eÞdÇn aß m¢n aÞtÛai, kay' “w kaÜ ²
di‹noia prob‹llei tŒw ŽpodeÛjeiw, ¤n aét» proufe-
st®kasin, aétŒ d¢ §kasta tŒ diairoæmena kaÜ sunti-
y¡mena sx®mata perÜ t¯n fantasÛan prob¡blhtai.
perÜ d¢ t°w ¤pist®mhw aét°w t°w toætvn yevretik°w
metŒ taèta l¡gvmen. gnvstik¯ m¢n oïn ¤sti megeyÇn
kaÜ sxhm‹tvn kaÜ tÇn ¤n toætoiw per‹tvn, ¦ti d¢ tÇn
lñgvn tÇn ¤n aétoÝw ² gevmetrÛa kaÜ tÇn payÇn
tÇn perÜ aétŒ kaÜ tÇn pantoÛvn y¡sevn kaÜ kin®-
sevn, proóoèsa m¢n Žpò toè Žmeroèw shmeÛou, kata-
baÛnousa d¢ m¡xri tÇn stereÇn kaÜ tŒw polueideÝw
aétÇn diaforñthtaw ŽneurÛskousa, kaÜ aï p‹lin Žpò
tÇn sunyetvt¡rvn ¤pÜ tŒ �ploæstera kaÜ tŒw ŽrxŒw
tŒw toætvn Žnatr¡xousa. kaÜ gŒr suny¡sesin xr°tai
kaÜ Žnalæsesin, ŽeÜ m¢n ¤j êpoy¡sevn õrmÇsa kaÜ
tŒw ŽrxŒw Žpò t°w prò aét°w ¤pist®mhw lamb‹nousa,
xrvm¡nh d¢ taÝw dialektikaÝw �p‹saiw meyñdoiw, perÜ
m¢n tŒw ŽrxŒw diair¡sesi tÇn eÞdÇn Žpò tÇn genÇn
kaÜ toÝw õristikoÝw lñgoiw, perÜ d¢ tŒ metŒ tŒw ŽrxŒw
ŽpodeÛjesi kaÜ Žnalæsesin, ána kaÜ Žpò tÇn �plou-
st¡rvn tŒ poikilÅtera deiknæú proóñnta kaÜ ¤p'
aétŒ p‹lin Žnastr¡fonta kaÜ xvrÜw m¢n perÜ tÇn
êpokeim¡nvn aét» poioum¡nh toçw lñgouw, xvrÜw d¢
perÜ tÇn Žjivm‹tvn, Žf' Ïn Ërmhtai pròw tŒw Žpo-
deÛjeiw, kaÜ tÇn aÞthm‹tvn, xvrÜw d¢ perÜ tÇn kay'
aêtŒ sumbebhkñtvn, “ kaÜ deÛknusin êp‹rxonta toÝw
êpokeim¡noiw. ¥k‹sth gŒr tÇn ¤pisthmÇn �llo m¢n
¦xei tò g¡now, perÜ ù pragmateæetai kaÜ oð tŒ p‹yh
skopeÝn protÛyetai, �llaw d¢ tŒw Žrx‹w, aåw xr°tai
pròw tŒw ŽpodeÛjeiw, �lla d¢ tŒ kay' aêtŒ êp‹rxonta.
kaÜ tŒ m¢n ŽjiÅmata koinŒ p‹saiw, eÞ kaÜ ¥k‹sth
xr°tai pròw t¯n êpokeim¡nhn ìlhn oÞkeÛvw aétoÝw,
tò d¢ g¡now kaÜ tò kay' aêtò sumbebhkòw diaf¡ron.
TŒ m¢n oïn êpokeÛmena gevmetrÛaw ¤stÜ trÛgvna
kaÜ tetr‹gvna kaÜ kækloi kaÜ ÷lvw sx®mata kaÜ me-
g¡yh kaÜ tŒ toætvn p¡rata, tŒ d¢ kay' aêtŒ êp‹r-
xonta toætoiw aß diair¡seiw, oß lñgoi, aß �faÛ, aß
Þsñthtew, aß parabolaÛ, aß êperbolaÛ, aß ¤lleÛceiw,
p‹nta tŒ toiaèta, tŒ d¢ aÞt®mata kaÜ tŒ ŽjiÅmata,
di' Ïn ŽpodeÛknusin §kasta, tò Žpò pantòw shmeÛou
¤pÜ p�n shmeÝon eéyeÝan �gein, tò ¤Œn Žpò àsvn àsa
Žfairey», àsa eänai tŒ kataleipñmena kaÜ tŒ toætoiw
¥pñmena. diò kaÜ oëte p�n prñblhma oëte p�n ¤rÅ-
thma gevmetrikñn ¤stin, ŽllŒ ÷sa ¤k tÇn gevmetrÛaw
¤stin ŽrxÇn, kaÜ õ ¤k toætvn ¤legxñmenow ¤l¡gxoito
’n Éw gevm¡trhw. ÷sa d¢ m¯ ¤k toætvn, oé gevme-
trikŒ Žll' Žgevm¡trhta. dittŒ d¢ kaÜ taèt‹ ¤stin:
µ gŒr pantelÇw ¤j ¥t¡rvn ¤stÜn ŽrxÇn, Ësper tò
mousikòn ¤rÅthm‹ famen Žgevm¡trhton, ÷ti ¤j �llvn
pantelÇw êpoy¡sevn Ërmhtai kaÜ oék ¤k tÇn gev-
metrÛaw ŽrxÇn, µ tò taÝw gevmetrikaÝw ŽrxaÝw xrÅme-
non, ŽllŒ diastrñfvw, oåon eà tiw l¡goi tŒw parall®-
louw sumpÛptein. kaÜ diŒ taèta �ra kaÜ ² gevmetrÛa
krit®ria paradÛdvsin ²mÝn, Žf' Ïn dunhsñmeya dia-
gignÅskein t‹ te ¥pñmena taÝw ŽrxaÝw aét°w kaÜ ÷sa
t¯n ¤keÛnvn Žl®yeian ¤kbaÛnei. oß gŒr trñpoi, kay'
oîw tŒ ceud‹ria diel¡gxein dunatñn, ÷pú dihm‹rthtai,
taæthn ¦xousi t¯n ¤paggelÛan. �lla gŒr §petai taÝw
gevmetrikaÝw ŽrxaÝw kaÜ �lla taÝw ŽriymhtikaÝw. tÛ
gŒr deÝ l¡gein perÜ tÇn ... p‹mpolu leÛpontai toæ-
tvn; Žkribest¡ra g‹r ¤stin ¤pist®mh �llh �llhw, Ëw
fhsin ƒAristot¡lhs, ´ te poikilvt¡raiw ŽrxaÝw
xrvm¡nh t°w ¤j �ploust¡rvn êpoy¡sevn Érmhm¡nhw
kaÜ ² tò diñti l¡gousa t°w tò ÷ti ginvskoæshw kaÜ ²
perÜ nohtÇn pragmateuom¡nh t°w tÇn aÞsyhtÇn ¤fa-
ptom¡nhw. kaÜ katŒ taætaw tŒw Žpodñseiw t°w Žkri-
beÛaw Žriymhtik¯ m¢n Žkribest¡ra gevmetrÛas^aß
gŒr ¤keÛnhw ŽrxaÜ t» �plñthti diaf¡rousin. ² m¢n
gŒr monŒw �yetñw ¤stin, ² d¢ stigm¯ y¡sin ¦xousa,
kaÜ ŽrxaÜ gevmetrÛaw m¢n ² stigm¯ proslaboèsa t¯n
y¡sin, Žriymhtik°w d¢ ² mon‹s^gevmetrÛa d¢ sfai-
rik°w kaÜ Žriymhtik¯ mousik°s^aðtai gŒr tŒw
aÞtÛaw Žpodidñasi kayñlou tÇn êp' ¤keÛnaw yevrh-
m‹tvn^gevmetrÛa d¢ mhxanik°w µ ôptik°w, ÷ti perÜ
aÞsyhtÇn aðtai poioèntai toçw lñgouw. aß m¢n oïn
Žriymhtik°w ŽrxaÜ kaÜ gevmetrÛaw tÇn �llvn dia-
f¡rousin, aß d¢ aétÇn toætvn êpoy¡seiw diest®kasi
m¢n Žp' Žll®lvn, kay' ¶n eàpomen di‹stasin, ¦xousin
d' aï kaÜ koinvnÛan pròw Žll®law, diò kaÜ tÇn yev-
rhm‹tvn tÇn deiknum¡nvn tŒ m¡n ¤stin aétaÝw koinŒ
tŒ d¢ àdia ¥kat¡raw. tò m¢n gŒr p‹nta lñgon eänai
=htòn Žriymhtik» pros®kei mñnú, gevmetrÛ& d¢ oéda-
mÇw: eÞsÜ gŒr ¤n aét» kaÜ �rrhtoi lñgoi. kaÜ tò ÉrÛ-
syai katŒ tò ¦lasson toçw tÇn tetragÅnvn gnÅmo-
naw Žriymhtik°w àdion: ¤n gevmetrÛ& gŒr tò ¤l‹xiston
÷lvw oék ¦stin. gevmetrÛaw d¡ ¤stin ¤jaÛreta tŒ
perÜ tŒw y¡seis^oß gŒr ŽriymoÜ y¡sin oék ¦xousin
^tŒ perÜ tŒw �f‹s^¤n gŒr sunex¡si tò ‘ptesyai
^tò perÜ tŒw Žlñgous^÷pou gŒr ¤p' �peiron ²
diaÛresiw, ¤keÝ kaÜ tò �logon. koinŒ d¡ ¤stin Žmfo-
t¡rvn tŒ katŒ tŒw tom‹w, oáaw EékleÛdhs ¤n tÒ deu-
t¡rÄ paradÛdvsi, pl¯n t°w t¯n eéyeÝan eÞw �kron
kaÜ m¡son lñgon temnoæshw. tÇn d' aï koinÇn toæ-
tvn yevrhm‹tvn tò m¢n Žpò gevmetrÛaw eÞw Žriymhti-
k¯n met‹getai, tŒ d¢ ¦mpalin Žpò Žriymhtik°w eÞw
gevmetrÛan, tŒ d¢ õmoÛvw Žmfot¡raiw pros°ken Žpò
t°w ÷lhw mayhmatik°w ¤pist®mhw eÞw aétŒw kay®-
konta. tò m¢n gŒr ¤nallŒj kaÜ aß ŽnastrofaÜ tÇn
lñgvn kaÜ aß suny¡seiw kaÜ aß diair¡seiw katŒ toèton
tòn trñpon ¤stÜ koinòn Žmfot¡raiw, tŒ d¢ tÇn sum-
m¡trvn Žriymhtik¯ m¢n yevreÝ prÅtvw, gevmetrÛa d¢
deut¡rvw ¤keÛnhn mimoum¡nh. diò kaÜ tŒ sæmmetra
toætÄ taèta ŽforÛzetai, ÷sa lñgon ¦xei pròw �llhla,
ùn Žriymòw pròw Žriymòn Éw t°w summetrÛaw prohgou-
m¡nvw ¤n ŽriymoÝw êfistam¡nhw. ÷pou gŒr Žriymñw,
¤keÝ kaÜ tò sæmmetron, kaÜ ÷pou tò sæmmetron, kaÜ õ
Žriymñw. t‹ ge m¯n tÇn trigÅnvn kaÜ tetragÅnvn
gevmetrÛa m¢n yevreÝ prÅtvw, kat' ŽnalogÛan d¢ la-
boèsa par' aét°w ² Žriymhtik®: kaÜ gŒr ¤n toÝw
ŽriymoÝw sx®mata kat' aÞtÛan ¤stÛn. ¤k tÇn Žpote-
lesm‹tvn oïn õrmhy¡ntew ¤pÜ tŒw aÞtÛaw aétÇn tŒw
¤n toÝw ŽriymoÝw m¡timen, kaÜ ÷pou m¢n Žparall‹ktvw
tŒ aétŒ sumptÅmata yevroèmen, Ësper ÷ti p�n po-
lægvnon eÞw trÛgvna dialæetai, ÷pou d¢ tò sænegguw
ŽgapÇmen, oåon eêrñntew ¤n gevmetrÛ& tetr‹gvnon
tetragÅnou dipl‹sion, ¤n ŽriymoÝw d¢ oék ¦xontew
¥nòw d¡ontñw famen �llon �llou dipl‹sion êp‹rxein,
Ësper toè Žpò t°w pent‹dow õ Žpò t°w ¥pt‹dow dipl‹-
siow ¥nòw d¡ontow.
Taèta m¢n oïn ¤pÜ pl¡on prohg‹gomen t¯n koi-
nvnÛan t¯n katŒ tŒw ŽrxŒw tÇn dæo toætvn ¤pi-
sthmÇn kaÜ t¯n diaforŒn parist‹ntew. gevmetrikoè
gŒr tò sunor�n tŒ m¢n koinŒ yevr®mata, poÛaiw Žr-
xaÝw §petai koinaÝw, tŒ d¢ àdia poÛaiw, kaÜ oìtv t‹ te
Žgevm¡trhta kaÜ tŒ gevmetrikŒ diaireÝsyai, kaÜ tŒ
m¢n eÞw �llhn, tŒ d¢ eÞw �llhn ¤pist®mhn �gein.
�nvyen d¢ p‹lin ¤piñntew katÛdvmen t¯n ÷lhn gev-
metrÛan, ÷yen te Ërmhtai kaÜ m¡xri tÛnow prñeisin.
oìtv gŒr tòn ¤n aét» di‹kosmon tÇn lñgvn yeasÅ-
meya. no®svmen d¯ p�si toÝw oïsin aét¯n sumpar-
ekteinom¡nhn kaÜ p�sin ¤pib‹llousan tŒw ¥aut°w dia-
no®seiw kaÜ p‹ntvn ¤n ¥aut» peri¡xousan tŒ eàdh,
katŒ m¢n tò Žkrñtaton aét°w kaÜ noerÅtaton tŒ ön-
tvw önta periayroèsan kaÜ di' eÞkñnvn Žnadid‹skou-
san t‹w te tÇn yeÛvn diakñsmvn Þdiñthtaw kaÜ tŒw
tÇn noerÇn eÞdÇn dun‹meis^¦xei gŒr kaÜ toætvn
toçw lñgouw ¤n toÝw oÞkeÛoiw ye‹masi kaÜ deÛknusi,
tÛna m¡n ¤sti tŒ yeoÝw Éw pros®konta sx®mata, tÛna
d¢ taÝw prÅtaiw oésÛaiw, tÛna d¢ taÝw tÇn cuxÇn êpo-
st‹sesi^katŒ d¢ tŒw m¡saw gnÅseiw ŽnelÛttei toçw
dianohtikoçw lñgouw kaÜ ¤japloÝ kaÜ yevreÝ t¯n ¤n
aétoÝw poikilÛan kaÜ tŒw êp‹rjeiw aétÇn ¤kfaÛnei kaÜ
tŒ perÜ aétoçw p‹yh, t‹w te koinvnÛaw aétÇn kaÜ
tŒw diaforñthtaw, Žf' Ïn d¯ kaÜ tŒw fantastŒw dia-
morfÅseiw sxhm‹tvn ¤n p¡rasin Érism¡noiw peri-
lamb‹nei kaÜ Žn‹gei pròw t¯n oésiÅdh tÇn lñgvn
êpñstasin^katŒ d¢ tŒw trÛtaw t°w diano®sevw diej-
ñdouw t¯n fæsin ¤piskopeÝ kaÜ tŒ eàdh tÇn aÞsyh-
tÇn stoixeÛvn kaÜ tÇn perÜ aétŒ dun‹mevn, ÷pvw
kat' aÞtÛan ¤n toÝw lñgoiw aét°w proeÛlhptai, para-
dÛdvsin. ¦xei gŒr eÞkñnaw m¢n tÇn nohtÇn ÷lvn ge-
nÇn, paradeÛgmata d¢ tÇn aÞsyhtÇn, oésÛvtai d¢
katŒ tŒ eàdh tŒ dianohtŒ kaÜ diŒ m¡svn toætvn
�neisÛ te kaÜ k‹teisin ¤f' ÷la tŒ önta kaÜ tŒ ginñ-
mena. gevmetrikÇw d¢ perÜ tÇn öntvn ŽeÜ filoso-
foèsa kaÜ pròw toÝw lñgoiw ‘pasi tÇn ŽretÇn tŒw
eÞkñnaw peri¡xei tÇn te noerÇn kaÜ tÇn cuxikÇn kaÜ
tÇn fusikÇn kaÜ p‹saw ¤n t‹jei paradÛdvsi tŒw tÇn
politeiÇn diakosm®seiw kaÜ ¤n aêt» deÛknusi tŒw poi-
kÛlaw aétÇn metabol‹w, kaÜ taèta m¢n Ž@lvw kaÜ
gnvstikÇw ¤nergoèsa, t°w d¢ ìlhw ¤faptom¡nh pol-
lŒw Žf' ¥aut°w ¤pist®maw ¤kdÛdvsin, oåon t¯n gev-
desÛan, t¯n mhxanik®n, t¯n ôptik®n, di' Ïn kaÜ tòn
ynhtòn bÛon eéergeteÝ. kaÜ gŒr polemist®ria örgana
kaÜ fulakt®ria tÇn pñlevn diŒ toætvn kateskeu-
‹sato kaÜ tŒw tÇn ÉrÇn periñdouw gnvrÛmouw ¤poÛh-
sen kaÜ tŒw tÇn tñpvn y¡seiw, m¡tra te êfhg®sato
tŒ m¢n tÇn katŒ g°n õdÇn, tŒ d¢ tÇn katŒ y‹law-
san, zug‹ te kaÜ trut‹naw ¤dhmioærghsen, Žf' Ïn
t¯n kat' Žriymòn Þsñthta taÝw pñlesi dihkrÛbvsen,
toè te pantòw kñsmou t¯n t‹jin di' eÞkñnvn ¤mfan°
kat¡sthsen kaÜ pollŒ toÝw ŽnyrÅpoiw Žpò ŽpÛstvn
Žn¡fhne kaÜ pistŒ p�sin ¦deijen: oåon d¯ kaÜ „I¡rvn
õ Surakoæsiow eÞpeÝn l¡getai perÜ ƒArxim®dous, ÷te
t¯n tri‹rmenon kateskeæase naèn, ¶n pareskeu‹zeto
p¡mpein PtolemaÛÄ tÒ basileÝ tÒ AÞguptÛÄ. p‹n-
tvn gŒr ‘ma SurakousÛvn ¥lkèsai t¯n naèn oé du-
nam¡nvn ƒArxim®dhw tòn „I¡rvna mñnon aét¯n kat-
agageÝn ¤poÛhsen. kataplageÜw d¢ ¤keÝnow ƒApò taæ-
thw, ¦fh, t°w ²m¡raw perÜ pantòw ƒArxim®dei l¡-
gonti pisteut¡on. tò d¢ aétò kaÜ G¡lvn‹ fasin
eÞpeÝn, ²nÛka toè stef‹nou m¯ luy¡ntow, ùn kat-
eskeæasen, t¯n õlk¯n ¥k‹sthn Žneèren tÇn sugkra-
yeisÇn êlÇn.
Taèta m¢n oïn polloÜ tÇn presbut¡rvn Žn¡gra-
can, t¯n mayhmatik¯n ¤gkvmi‹zein proy¡menoi, kaÜ
diŒ taèta ôlÛga Žpò pollÇn ²meÝw ¤n toætoiw pare-
y¡meya t¯n t°w gevmetrÛaw pantelÇw gnÇsin kaÜ Èf¡-
leian ¤pideiknæntew: t¯n d¢ g¡nesin aét°w t¯n ¤n t»
periñdÄ taætú metŒ taèta lekt¡on. õ m¢n gŒr dai-
mñniow ƒAristot¡lhs eÞpÆn tŒ aétŒ doj‹smata
poll‹kiw eÞw ŽnyrÅpouw ŽfikneÝsyai kat‹ tinaw te-
tagm¡naw periñdouw toè pantñw, kaÜ m¯ kay' ²m�w
prÇton µ toçw êf' ²mÇn gnvsy¡ntaw tŒw ¤pist®maw
sæstasin labeÝn, ŽllŒ kaÜ ¤n �llaiw periforaÝw oéd'
eÞpeÝn õpñsaiw taÝw te genom¡naiw kaÜ taÝw aïyiw ¤so-
m¡naiw ¤kfan°naÛ te kaÜ Žfanisy°nai p‹lin aét‹w.
¤peÜ d¢ xr¯ tŒw ŽrxŒw kaÜ tÇn texnÇn kaÜ tÇn ¤pi-
sthmÇn pròw t¯n paroèsan perÛodon skopeÝn, l¡go-
men, ÷ti par' AÞguptÛois m¢n eêr°syai prÇton ²
gevmetrÛa parŒ tÇn pollÇn ßstñrhtai, ¤k t°w tÇn
xvrÛvn Žnametr®sevw laboèsa t¯n g¡nesin. Žnag-
kaÛa gŒr ·n ¤keÛnoiw aìth diŒ t¯n �nodon toè NeÛ-
lou toçw pros®kontaw ÷rouw ¥k‹stoiw ŽfanÛzon-
tow. kaÜ yaumastòn oéd¢n Žpò t°w xreÛaw �rjasyai
t¯n eìresin kaÜ taæthw kaÜ tÇn �llvn ¤pisthmÇn,
¤peid¯ p�n tò ¤n gen¡sei ferñmenon Žpò toè Žteloèw
eÞw tò t¡leion prñeisin. Žpò aÞsy®sevw oïn eÞw lo-
gismòn kaÜ Žpò toætou ¤pÜ noèn ² met‹basiw g¡noito
’n eÞkñtvw. Ësper oïn parŒ toÝw FoÛnijin diŒ tŒw
¤mporeÛaw kaÜ tŒ sunall‹gmata t¯n Žrx¯n ¦laben ²
tÇn ŽriymÇn Žkrib¯w gnÇsiw, oìtv d¯ kaÜ par'
AÞguptÛois ² gevmetrÛa diŒ t¯n eÞrhm¡nhn aÞtÛan
eìrhtai. Yal°s d¢ prÇton eÞw Aàgupton ¤lyÆn met-
®gagen eÞw t¯n „Ell‹da t¯n yevrÛan taæthn kaÜ
pollŒ m¢n aétòw eðren, pollÇn d¢ tŒw ŽrxŒw toÝw
met' aétòn êfhg®sato, toÝw m¢n kayolikÅteron ¤pi-
b‹llvn, toÝw d¢ aÞsyhtikÅteron. metŒ d¢ toèton
M‹merkos [?] õ Sthsixñrou toè poihtoè Ždelfñw,
ùw ¤fac‹menow t°w perÜ gevmetrÛan spoud°w mnh-
moneæetai, kaÜ „IppÛaw õ ƒHleÝow ßstñrhsen Éw ¤pÜ
gevmetrÛ& dñjan aétoè labñntow. ¤pÜ d¢ toætoiw
Puyagñras t¯n perÜ aét¯n filosofÛan eÞw sx°ma
paideÛaw ¤leuy¡rou met¡sthsen, �nvyen tŒw ŽrxŒw
aét°w ¤piskopoæmenow kaÜ Ž@lvw kaÜ noerÇw tŒ yev-
r®mata diereunÅmenow, ùw d¯ kaÜ t¯n tÇn Žlñgvn
pragmateÛan kaÜ t¯n tÇn kosmikÇn sxhm‹tvn sæsta-
sin Žneèren. metŒ d¢ toèton ƒAnajagñras õ Klazo-
m¡niow pollÇn ¤f®cato tÇn katŒ gevmetrÛan kaÜ
OÞnopÛdhs õ XÝow, ôlÛgÄ neÅterow Ìn ƒAnajagñrou,
Ïn kaÜ õ Pl‹tvn ¤n toÝw ŽnterastaÝw ¤mnhmñneusen
Éw ¤pÜ toÝw may®masi dñjan labñntvn. ¤f' oåw „Ippo-
kr‹ths õ XÝow õ tòn toè mhnÛskou tetragvnismòn
eêrÅn, kaÜ Yeñdvros õ KurhnaÝow ¤g¡nonto perÜ
gevmetrÛan ¤pifaneÝw. prÇtow gŒr õ „Ippokr‹thw tÇn
mnhmoneuom¡nvn kaÜ stoixeÝa sun¡gracen. Pl‹tvn
d' ¤pÜ toætoiw genñmenow megÛsthn ¤poÛhsen ¤pÛdosin
t‹ te �lla may®mata kaÜ t¯n gevmetrÛan labeÝn diŒ
t¯n perÜ aétŒ spoud®n, ÷w pou d°lñw ¤sti kaÜ tŒ
suggr‹mmata toÝw mayhmatikoÝw lñgoiw katapuknÅsaw
kaÜ pantaxoè tò perÜ aétŒ yaèma tÇn filosofÛaw
Žntexom¡nvn ¤pegeÛrvn. ¤n d¢ toætÄ tÒ xrñnÄ kaÜ
Levd‹mas õ Y‹siow ·n kaÜ ƒArxætas õ TarantÝnow
kaÜ YeaÛthtos õ ƒAyhnaÝow, par' Ïn ¤phuj®yh tŒ
yevr®mata kaÜ pro°lyen eÞw ¤pisthmonikvt¡ran sæ-
stasin. Levd‹mantow d¢ neÅterow õ NeokleÛdhs
kaÜ õ toætou mayht¯w L¡vn, oã pollŒ proseupñrh-
san toÝw prò aétÇn, Ëste tòn L¡onta kaÜ tŒ stoixeÝa
sunyeÝnai tÒ te pl®yei kaÜ t» xreÛ& tÇn deiknum¡-
nvn ¤pimel¡steron, kaÜ diorismoçw eêreÝn, pñte duna-
tñn ¤sti tò zhtoæmenon prñblhma kaÜ pñte Ždænaton.
Eëdojos d¢ õ KnÛdiow, L¡ontow m¢n ôlÛgÄ neÅterow,
¥taÝrow d¢ tÇn perÜ Pl‹tvna genñmenow, prÇtow
tÇn kayñlou kaloum¡nvn yevrhm‹tvn tò pl°yow
hëjhsen kaÜ taÝw trisÜn ŽnalogÛaiw �llaw treÝw prow-
¡yhken kaÜ tŒ perÜ t¯n tom¯n Žrx¯n labñnta parŒ
Pl‹tvnow eÞw pl°yow pro®gagen kaÜ taÝw Žnalæsesin
¤p' aétÇn xrhs‹menow. ƒAmæklas d¢ õ „HrakleÅthw,
eåw tÇn Pl‹tvnow ¥taÛrvn kaÜ M¡naixmos Žkroa-
t¯w Ìn Eédñjou kaÜ Pl‹tvni d¢ suggegonÆw kaÜ õ
Ždelfòw aétoè Deinñstratos ¦ti televt¡ran ¤poÛh-
san t¯n ÷lhn gevmetrÛan. Yeædios d¢ õ M‹gnhw §n
te toÝw may®masin ¦dojen eänai diaf¡rvn kaÜ katŒ
t¯n �llhn filosofÛan: kaÜ gŒr tŒ stoixeÝa kalÇw sun-
¡tajen kaÜ pollŒ tÇn õrikÇn [?] kayolikÅtera ¤poÛh-
sen. kaÜ m¡ntoi kaÜ õ Kuzikhnòw ƒAy®naios katŒ
toçw aétoçw gegonÆw xrñnouw kaÜ ¤n toÝw �lloiw m¢n
may®masi, m‹lista d¢ katŒ gevmetrÛan ¤pifan¯w ¤g¡-
neto. di°gon oïn oðtoi met' Žll®lvn ¤n ƒAkadhmÛ&
koinŒw poioæmenoi tŒw zht®seiw. „Ermñtimos d¢ õ
KolofÅniow tŒ êp' Eédñjou prohuporhm¡na kaÜ
Yeait®tou pro®gagen ¤pÜ pl¡on kaÜ tÇn stoixeÛvn
pollŒ Žneère kaÜ tÇn tñpvn tinŒ sun¡gracen. FÛ-
lippos d¢ õ MendaÝow, Pl‹tvnow Ìn mayht¯w kaÜ
êp' ¤keÛnou protrapeÜw eÞw tŒ may®mata, kaÜ tŒw zh-
t®seiw ¤poieÝto katŒ tŒw Pl‹tvnow êfhg®seiw kaÜ
taèta proæballen ¥autÒ, ÷sa Õeto t» Pl‹tvnow fi-
losofÛ& sunteleÝn. oß m¢n oïn tŒw ßstorÛaw Žnagr‹-
cantew m¡xri toætou pro‹gousi t¯n t°w ¤pist®mhw
taæthw teleÛvsin. oé pñlu d¢ toætvn neÅterñw ¤stin
EékleÛdhs õ tŒ stoixeÝa sunagagÆn kaÜ pollŒ
m¢n tÇn Eédñjou sunt‹jaw, pollŒ d¢ tÇn Yeait®tou
televs‹menow, ¦ti d¢ tŒ malakÅteron deiknæmena toÝw
¦mprosyen eÞw Žnel¡gktouw ŽpodeÛjeiw ŽnagagÅn. g¡-
gone d¢ oðtow õ Žn¯r ¤pÜ toè prÅtou PtolemaÛou:
kaÜ gŒr õ ƒArxim®dhs ¤pibalÆn kaÜ tÒ prÅtÄ mnh-
moneæei toè EékleÛdou, kaÜ m¡ntoi kaÛ fasin ÷ti
PtolemaÝow ³retñ pote aétñn, eà tÛw ¤stin perÜ gev-
metrÛan õdòw suntomvt¡ra t°w stoixeiÅsevw: õ d¢
ŽpekrÛnato, m¯ eänai basilik¯n Žtrapòn ¤pÜ gevme-
trÛan. neÅterow m¢n oïn ¤sti tÇn perÜ Pl‹tvna,
presbæterow d¢ ƒEratosy¡nouw kaÜ ƒArxim®douw. oðtoi
gŒr sægxronoi Žll®loiw, Ëw poæ fhsin ƒEratosy¡-
nhs. kaÜ t» proair¡sei d¢ Platvnikñw ¤sti kaÜ t»
filosofÛ& taætú oÞkeÝow, ÷yen d¯ kaÜ t°w sump‹shw
stoixeiÅsevw t¡low proest®sato t¯n tÇn kaloum¡nvn
PlatvnikÇn sxhm‹tvn sæstasin. pollŒ m¢n oïn kaÜ
�lla toè Žndròw toætou mayhmatikŒ suggr‹mmata
yaumast°w ŽkribeÛaw kaÜ ¤pisthmonik°w yevrÛaw mest‹. toiaèta gŒr kaÜ tŒ ôptikŒ kaÜ tŒ katoptrik‹, toiaètai d¢ kaÜ aß katŒ mousik¯n stoixeiÅseiw, ¦ti d¢
tò perÜ diair¡sevn biblÛon. diaferñntvw d' �n tiw
aétòn ŽgasyeÛh katŒ t¯n gevmetrik¯n stoixeÛvsin
t°w t‹jevw §neka kaÜ t°w ¤klog°w tÇn pròw tŒ stoi-
xeÝa pepoihm¡nvn yevrhm‹tvn te kaÜ problhm‹tvn.
kaÜ gŒr oéx ÷sa ¤nexÅrei l¡gein Žll' ÷sa stoixeioèn
±dænato pareÛlhfen, ¦ti d¢ toÜw tÇn sullogismÇn
pantoÛouw trñpouw, toçw m¢n Žpò tÇn aÞtÛvn lamb‹-
nontaw t¯n pÛstin, toçw d¢ Žpò tekmhrÛvn Érmhm¡-
nouw, p‹ntaw d¢ Žnel¡gktouw kaÜ ŽkribeÝw kaÜ pròw
¤pist®mhn oÞkeÛouw, pròw d¢ toætoiw tŒw meyñdouw
�p‹saw tŒw dialektik‹w, t¯n m¢n diairetik¯n ¤n taÝw
eêr¡sesi tÇn eÞdÇn, t¯n d¢ õristik¯n ¤n toÝw oésiÅ-
desi lñgoiw, t¯n d¢ Žpodeiktik¯n ¤n toÝw Žpò tÇn
ŽrxÇn eÞw tŒ zhtoæmena metab‹sesi, t¯n d¢ Žnaluti-
k¯n ¤n taÝw Žpò tÇn zhtoum¡nvn ¤pÜ tŒw ŽrxŒw Žna-
strofaÝw. kaÜ m¯n kaÜ tŒ poikÛla tÇn ŽntistrofÇn
eàdh tÇn te �ploust¡rvn kaÜ tÇn sunyetvt¡rvn ßka-
nÇw ¤stin ¤n t» pragmateÛ& taætú dihkribvm¡na yev-
reÝn, kaÜ tÛna m¢n ÷la ÷loiw Žntistr¡fein dænatai,
tÛna d¢ ÷la m¡resi kaÜ Žn‹palin, tÛna d¢ Éw m¡rh
m¡resin. ¦ti d¢ l¡gomen t¯n sun¡xeian tÇn eêr¡sevn,
t¯n oÞkonomÛan kaÜ t¯n t‹jin tÇn te prohgoum¡nvn
kaÜ tÇn ¥pom¡nvn, t¯n dænamin, mey' ¸w §kasta para-
dÛdvsin. µ kaÜ tò tuxòn prosyeÜw µ ŽfelÆn oék ¤pi-
st®mhw lany‹neiw ŽpopesÆn kaÜ eÞw tò ¤nantÛon ceèdow
kaÜ t¯n �gnoian êpenexyeÛw; ¤peid¯ d¢ pollŒ fan-
t‹zetai m¢n Éw t°w ŽlhyeÛaw Žntexñmena kaÜ taÝw ¤pi-
sthmonikaÝw ŽrxaÝw Žkolouyoènta, f¡retai d¢ eÞw t¯n
Žpò tÇn ŽrxÇn pl‹nhn kaÜ toçw ¤pipolaiot¡rouw
¤japat˜, meyñdouw parad¡dvken kaÜ t°w toætvn di-
oratik°w fron®sevw, “w ¦xontew gumn‹zein m¢n dunh-
sñmeya toçw Žrxom¡nouw t°w yevrÛaw taæthw pròw
t¯n eìresin tÇn paralogismÇn, Žnejap‹thtoi d¢ dia-
m¡nein. kaÜ toèto d¯ tò sæggramma, di' oð t¯n para-
skeu¯n ²mÝn taæthn ¤ntÛyhsi, CeudarÛvn ¤p¡gracen,
trñpouw te aétÇn poikÛlouw ¤n t‹jei diariymhs‹menow
kaÜ kay' §kaston gumn‹saw ²mÇn t¯n di‹noian pan-
toÛoiw yevr®masi kaÜ tÒ ceædei tò Žlhy¢w parayeÜw
kaÜ t» peÛr& tòn ¦legxon t°w Žp‹thw sunarmñsaw.
toèto m¢n oïn tò biblÛon kayartikñn ¤sti kaÜ gumna-
stikñn, ² d¢ stoixeÛvsiw aét°w t°w ¤pisthmonik°w
yevrÛaw tÇn ¤n gevmetrÛ& pragm‹tvn Žn¡legkton
¦xei kaÜ teleÛan êf®ghsin.
TÛw oïn õ skopòw t°w pragmateÛaw taæthw àsvw
¤r®setaÛ tiw, ¤gÆ d¯ kaÜ pròw toèton eàpoimi �n, ÷ti
diorist¡on ¤stÜn t¯n prñyesin kat‹ te tŒ pr‹gmata,
perÜ Ïn aß zht®seiw, kaÜ katŒ tòn many‹nonta. kaÜ
pròw m¢n aétŒ tŒ êpokeÛmena bl¡pontew l¡gomen, Éw
�ra perÜ tÇn kosmikÇn sxhm‹tvn ¤stÜn õ sæmpaw tÒ
gevm¡trú lñgow, Žrxñmenow m¢n Žpò tÇn �plÇn, te-
leutÇn d¢ eÞw t¯n poikilÛan t°w toætvn sust‹sevw,
kaÜ xvrÜw m¢n §kasta êfist‹w, õmoè d¢ tŒw eÞw t¯n
sfaÝran aétÇn ¤ggrafŒw kaÜ toçw lñgouw oîw ¦xei
pròw �llhla paradidoæw. diò kaÜ tÇn kay' §kasta
biblÛvn toçw skopoæw tinew ¤pÜ tòn kñsmon Žnaf¡-
rein ±jÛvsan kaÜ t¯n xreÛan aétÇn, ¶n par¡xetai
pròw t¯n toè pantòw yevrÛan Žn¡gracan. pròw d¢
tòn many‹nonta diorizñmenoi tòn skopòn aétò toèto,
ù l¡getai, stoixeÛvsin aétÒ prokeÝsyai f®somen kaÜ
teleÛvsin t°w tÇn manyanñntvn dianoÛaw pròw t¯n
sæmpasan gevmetrÛan. Žpò gŒr toætvn õrmÅmenoi
kaÜ tŒ �lla gnÇnai dunhsñmeya t°w ¤pist®mhw taæ-
thw m¡rh, kaÜ t¯n poikilÛan t¯n ¤n aét» perilabeÝn
�neu toætvn Ždænaton ²mÝn ¤stin kaÜ �lhptow ² tÇn
�llvn m‹yhsiw. tŒ gŒr Žrxoeid¡stata kaÜ �ploæstata
yevr®mata kaÜ suggen¡stata taÝw prÅtaiw êpoy¡se-
sin ¤ntaèya sun®yroistai t‹jin labñnta t¯n pr¡pou-
san kaÜ aß tÇn �llvn ŽpodeÛjeiw toætoiw Éw gnvri-
mvt‹taiw xrÇntai kaÜ Žpò toætvn Ërmhntai. kay‹per
d¯ kaÜ õ ƒArxim®dhs ¤n toÝw perÜ sfaÛraw kaÜ ku-
lÛndrou kaÜ ƒApollÅnios kaÜ oß �lloi p‹ntew faÛ-
nontai toÝw ¤n aét» t» pragmateÛ& dedeigm¡noiw [És]
ŽrxaÝw õmologoum¡naiw xrÅmenoi.
Skopòw m¢n oïn oðtow, stoixeiÇsaÛ te pròw t¯n
÷lhn ¤pist®mhn toçw many‹nontaw kaÜ tÇn kosmikÇn
sxhm‹tvn divrism¡naw paradoènai sust‹seiw. aétò
d¢ toèto tò t°w stoixeiÅsevw önoma kaÜ tò toè stoi-
xeÛou, par' ù kaÜ ² stoixeÛvsiw, tÛna ’n ¦xoi lñgon;
ána d¯ kaÜ perÜ t°w ¤pigraf°w ti zht®svmen. tÇn
toÛnun yevrhm‹tvn tŒ m¢n eÞÅyasi stoixeÝa kaleÝn,
tŒ d¢ stoixeiÅdh, tŒ d¢ ¦jv t°w toætvn ŽforÛzetai
dun‹mevw. stoixeÝa m¢n oïn ¤ponom‹zontai, Ïn ²
yevrÛa diikneÝtai pròw t¯n tÇn �llvn ¤pist®mhn,
kaÜ Žf' Ïn paragÛnetai ²mÝn tÇn ¤n aétoÝw Žpñrvn
² di‹lusiw. Éw gŒr t°w ¤ggramm‹tou fvn°w eÞsin
ŽrxaÜ prÇtai kaÜ �ploæstatai kaÜ ŽdiaÛretoi, aåw tò
önoma tÇn stoixeÛvn ¤pifhmÛzomen, kaÜ p�sa l¡jiw
¤k toætvn êf¡sthken kaÜ p�w lñgow, oìtv d¯ kaÜ t°w
÷lhw gevmetrÛaw ¤stÛ tina yevr®mata prohgoæmena
kaÜ Žrx°w lñgon ¦xonta pròw tŒ ¤fej°w kaÜ di®konta
diŒ p‹ntvn kaÜ parexñmena pollÇn ŽpodeÛjeiw sum-
ptvm‹tvn, “ d¯ stoixeÝa prosagoreæousi. stoi-
xeiÅdh d' ¤stÜn ÷sa diateÛnei m¢n ¤pÜ pleÛv kaÜ tò
�ploèn ¦xei kaÜ tò xarÛen, oék¡ti m¯n kaÜ t¯n tÇn
stoixeÛvn [ŽjÛan] tÒ m¯ pròw p�san aétÇn t¯n ¤pi-
st®mhn koin¯n eänai t¯n yevrÛan, oåon toÝw trigÅnoiw
tŒw Žpò tÇn gvniÇn kay¡touw ¤pÜ tŒw plagÛaw kay'
©n shmeÝon sumpÛptein. ÷sa te m®te eÞw pl°yow ¦xei
di®kousan t¯n gnÇsin m®te aï glafurñn ti profaÛ-
nei kaÜ xarÛen, taèta kaÜ t°w tÇn stoixeivdÇn ¦jv
pÛptei dun‹mevw.
P‹lin d¢ tò stoixeÝon l¡getai dixÇw, Éw fhsÜn õ
M¡naixmos. kaÜ gŒr tò kataskeu‹zon ¤stÜ toè kata-
skeuazom¡nou stoixeÝon, Éw tò prÇton par' EékleÛdú
toè deut¡rou, kaÜ toè p¡mptou tò t¡tarton. oìtv
d¢ kaÜ Žll®lvn eänai pollŒ stoixeÝa =hy®setai: kata-
skeu‹zetai gŒr ¤j Žll®lvn. deÛknutai gŒr kaÜ ¤k
toè t¡trasin ôryaÝw eänai àsaw tŒw ¦jv tÇn eéyu-
gr‹mmvn gvnÛaw tò pl°yow tÇn ¤ntòw ôryaÝw àsvn
kaÜ Žn‹palin ¤k toætou ¤keÝno. kaÜ ¦oiken l®mmati
tò toioèto stoxeÝon. �llvw d¢ l¡getai stoixeÝon, eÞw
ù �ploæsteron êp‹rxon diaireÝtai tò sænyeton: oì-
tvw d¢ oé p�n ¦ti =hy®setai pantòw stoixeÝon, ŽllŒ
tŒ Žrxoeid¡stera tÇn ¤n Žpotel¡smatow lñgÄ tetag-
m¡nvn, Ësper tŒ aÞt®mata stoixeÝa tÇn yevrhm‹tvn.
katŒ d¢ toèto toè stoixeÛou tò shmainñmenon kaÜ tŒ
par' EékleÛdú stoixeÝa sunet‹xyh, tŒ m¢n t°w perÜ
tŒ ¤pÛpeda gevmetrÛaw, tŒ d¢ t°w stereometrÛaw. oìtv
d¢ kaÜ ¤n toÝw ŽriymhtikoÝw kaÜ ¤n toÝw ŽstronomikoÝw
stoixeiÅseiw polloÜ sun¡gracan.
…Esti d¢ toèto xalepòn kaÜ tò ¤kl¡jasyai kaÜ
t‹jai katŒ trñpon tŒ stoixeÝa kay' ¥k‹sthn ¤pist®-
mhn, Žf' Ïn tŒ �lla pro‹getai p‹nta kaÜ eÞw “ tŒ
�lla Žnalæetai. kaÜ tÇn ¤pixeirhs‹ntvn oß m¢n pleÛv,
oß d¢ ¤l‹ttv sunagageÝn ±dun®yhsan, kaÜ oß m¢n bra-
xut¡raiw ŽpodeÛjesin ¤xr®santo, oß d¢ eÞw m°kow Žp¡-
ranton ¤j¡teinan t¯n yevrÛan, kaÜ oß m¢n tòn di'
Ždun‹tou trñpon ¤j¡klinan, oß d¢ t¯n ŽnalogÛan, oß
d¢ prokataskeuŒw ¤mhxan®santo pròw toçw Žnairoèn-
taw tŒw Žrx‹w, kaÜ ÷lvw polloÛ tinew eìrhntai trñ-
poi t°w stoixeiÅsevw ¥k‹stoiw. deÝ d¢ t¯n toiaæthn
pragmateÛan p�n m¢n Žpeskeu‹syai tò perittñn^
¤mpñdion gŒr toèto pròw t¯n m‹yhsin^¤kl¡gein
d¢ tŒ sun¡xonta p‹nta kaÜ sun‹gonta tò prokeÛmenon
^ŽnusimÅtaton gŒr toèto pròw t¯n ¤pist®mhn^
safhneÛaw d' ‘ma kaÜ suntomÛaw poll¯n pepoi°syai
prñnoian^tŒ gŒr ¤nantÛa toætvn ¤piyoloÝ t¯n
di‹noian ²mÇn^t°w te tÇn yevrhm‹tvn ¤n p¡rasi
kayolikoÝw peril®cevw Žnteil°fyai^tŒ gŒr eÞw
tŒ merikÅtera temaxÛzonta t¯n didaskalÛan dusperÛ-
lhpton Žperg‹zetai t¯n gnÇsin. katŒ p‹ntaw d¢ toæ-
touw toçw trñpouw eìroi tiw ’n t¯n EékleÛdou
stoixeÛvsin tÇn �llvn diaf¡rousan: tò m¢n gŒr
xr®simon aét°w eÞw t¯n perÜ tÇn ŽrxikÇn sxhm‹tvn
sunteleÝ yevrÛan, tò d¢ saf¢w kaÜ dihryrvm¡non ²
Žpò tÇn �ploust¡rvn ¤pÜ tŒ poikilÅtera met‹basiw
Žperg‹zetai kaÜ ² Žpò tÇn koinÇn ¤nnoiÇn katabol¯
t°w yevrÛaw, tò d¢ kayolikòn t°w ŽpodeÛjevw ² diŒ
tÇn prÅtvn yevrhm‹tvn kaÜ ŽrxoeidÇn ¤pÜ tŒ zh-
toæmena met‹basiw. kaÜ gŒr ÷sa paralimp‹nein dokeÝ,
µ taÝw aétaÝw ¤fñdoiw gÛgnetai gnÅrima [toÝw eÞrhm¡-
nois?], Ësper ² sæstasiw toè skalhnoè kaÜ Þsoske-
loèw, µ Éw Žm®xanon eÞs‹gonta kaÜ Žp¡ranton poiki-
lÛan Žllñtria t°w tÇn stoixeÛvn ¤stÜn ¤klog°w, Ësper
tŒ perÜ tÇn Žt‹ktvn Žlñgvn, “ õ ƒApollÅnios ¤pÜ
pl¡on ¤jeirg‹sato, µ Éw aÞtÛvn tÇn paradedom¡nvn
¦xei t¯n sæstasin, Ësper tŒ eàdh tÇn gvniÇn tŒ
pollŒ kaÜ tÇn grammÇn. taèta gŒr paral¡leiptai
m¢n kaÜ par' �lloiw ¦tuxe lñgou pleÛonow, ¦xei d¢ t¯n
gnÇsin Žpò tÇn �plÇn. tosaèta perÜ t°w ÷lhw stoi-
xeiÅsevw eàxomen Žnagr‹fein.
T¯n d¢ sæmpasan oÞkonomÛan tÇn ¤n aét» lñgvn
Ïde pvw Žnadid‹jomen. ¤peid¯ t¯n ¤pist®mhn taæ-
thn t¯n gevmetrÛan ¤j êpoy¡sevw eänaÛ famen kaÜ
Žpò ŽrxÇn Érism¡nvn tŒ ¤fej°w Žpodeiknænai^
mÛa gŒr ² Žnupñyetow, aß d¢ �llai par' ¤keÛnhw êpo-
d¡xontai tŒw Žrx‹s^Žn‹gkh d® pou tòn t¯n ¤n
gevmetrÛ& stoixeÛvsin sunt‹ttonta xvrÜw m¢n para-
doènai tŒw ŽrxŒw t°w ¤pist®mhw, xvrÜw d¢ tŒ Žpò tÇn
ŽrxÇn sumper‹smata, kaÜ tÇn m¢n ŽrxÇn m¯ didñ-
nai lñgon, tÇn d¢ ¥pom¡nvn taÝw ŽrxaÝw. oédemÛa
gŒr ¤pist®mh tŒw ¥aut°w ŽrxŒw ŽpodeÛknusin, oéd¢
poieÝtai lñgon perÜ aétÇn, Žll' aétopÛstvw ¦xei perÜ
aét‹w, kaÜ m�llñn eÞsin aét» katafaneÝw tÇn ¤fej°w.
kaÜ tŒw m¢n oäden di' aét‹w, tŒ d¢ metŒ taèta di'
¤keÛnaw. oìtv gŒr kaÜ õ fusiolñgow Žp' Žrx°w Ériw-
m¡nhw pro‹gei toçw lñgouw êpoy¡menow eänai kÛnhsin,
kaÜ õ Þatròw kaÜ tÇn �llvn ¤pisthmÇn [?] kaÜ texni-
tÇn §kastow. eÞ d¡ tiw eÞw taétòn sumfærei t‹w te
ŽrxŒw kaÜ tŒ Žpò tÇn ŽrxÇn, oðtow ¤pitar‹ttei t¯n
sæmpasan gnÇsin kaÜ sugkuk˜ tŒ mhd¢n pros®konta
Žll®loiw. Žrx¯ gŒr kaÜ tò Žp' aét°w fæsei diÅristai
Žll®lvn.
PrÇton m¢n oïn, ‘per ¦fhn, ¦dei diasteÛlasyai
t‹w te ŽrxŒw kaÜ tŒ ¥pñmena taÝw ŽrxaÝw, ù d¯ kaÜ
poieÝ õ EékleÛdhs kay' §kaston Éw eÞpeÝn biblÛon
kaÜ prò p‹shw t°w pragmateÛaw tŒw koinŒw t°w ¤pi-
st®mhw taæthw ŽrxŒw ¤ktiy¡menow. ¦peita kaÜ aétŒw
diaireÝ tŒw koinŒw ŽrxŒw eàw te tŒw êpoy¡seiw kaÜ tŒ
aÞt®mata kaÜ tŒ ŽjiÅmata. diaf¡rei gŒr taèta p‹nta
Žll®lvn kaÜ oék ¦stin taétò ŽjÛvma kaÜ aàthma kaÜ
êpñyesiw, Ëw poæ fhsin õ daimñniow ƒAristot¡lhs,
Žll' ÷tan m¢n kaÜ tÒ many‹nonti gnÅrimon  kaÜ
kay' aêtò pistòn tò paralambanñmenon eÞw Žrx°w
t‹jin, ŽjÛvma tò toioètñn ¤stin, oåon tò tŒ tÒ aétÒ
àsa kaÜ Žll®loiw àsa eänai. ÷tan d¢ m¯ ¦xú m¢n ¦n-
noian õ Žkoævn toè legom¡nou t¯n aétñpiston, tÛye-
tai d¢ ÷mvw kaÜ sugxvreÝ tÒ lamb‹nonti, tò toioèton
êpñyesÛw ¤sti. tò gŒr eänai tòn kæklon sx°ma toÝon
katŒ koin¯n m¢n ¦nnoian oé proeil®famen Ždid‹ktvw,
Žkoæsantew d¢ sugxvroèmen ŽpodeÛjevw xvrÛw. ÷tan
d¢ aï kaÜ �gnvston  tò legñmenon kaÜ m¯ sugxv-
roèntow toè many‹nontow ÷mvw lamb‹nhtai, thni-
kaèta, fhsÜn, aàthma toèto kaloèmen, oåon tò p‹saw
tŒw ôryŒw gvnÛaw àsaw eänai. dhloèsi d¢ oß perÛ tinow
tÇn aÞthm‹tvn katapragmateæsasyai spoud‹santew,
Éw êpò mhdenòw aétñyen sugxvreÝsyai dunam¡nou.
kaÜ katŒ m¢n t¯n ƒAristot¡lous êf®ghsin toèton
diÅristai tòn trñpon ŽjÛvma kaÜ aàthma kaÜ êpñye-
siw. poll‹kiw d¢ kaÜ p‹nta taèta kaloèsin êpoy¡-
seiw, Ësper oß Žpò t°w Sto�s ŽjÛvma p�san Žpñ-
fansin �pl°n, Ëste katŒ m¢n toætouw kaÜ aß êpoy¡-
seiw ŽjiÅmata, katŒ d¢ toçw ¥t¡rouw kaÜ tŒ ŽjiÅmata
êpoy¡seiw.
P‹lin d' aï tŒ Žpò tÇn ŽrxÇn eÞw probl®mata
diaireÝtai kaÜ yevr®mata, tŒ m¢n tŒw gen¡seiw peri-
¡xonta tÇn sxhm‹tvn kaÜ tŒw tomŒw kaÜ tŒw Žfair¡-
seiw µ prosy¡seiw kaÜ ÷lvw tŒ pay®mata tŒ gignñmena
perÜ aét‹, tŒ d¢ kay' aêtŒ sumbebhkñta ¥k‹stoiw
deiknæonta. kay‹per gŒr aß poihtikaÜ tÇn ¤pisth-
mÇn yevrÛaw met¡xousin, katŒ tŒ aétŒ d¯ kaÜ aß
yevrhtikaÜ tŒ probl®mata taÝw poi®sesin Žn‹logon
proseil®fasin. ³dh d¢ tÇn palaiÇn oß m¢n p‹nta
yevr®mata kaleÝn ±jÛvsan, Éw oß perÜ Speæsippon
kaÜ ƒAmfÛnomon, ²goæmenoi taÝw yevrhtikaÝw ¤pi-
st®maiw oÞkeiot¡ran eänai t¯n tÇn yevrhm‹tvn prow-
hgorÛan µ t¯n tÇn problhm‹tvn, �llvw te kaÜ perÜ
ŽódÛvn poioum¡naiw toçw lñgouw. oé g‹r ¤sti g¡nesiw
¤n toÝw ŽódÛoiw, Ëste oéd¢ tò prñblhma xÅran ¤pÜ
toætvn ’n ¦xoi, g¡nesin ¤paggellñmenon kaÜ poÛhsin
toè m®pv prñteron öntow, oåon Þsopleærou trigÅnou
sæstasin, µ tetragÅnou doyeÛshw eéyeÛaw Žnagraf®n,
µ y¡sin eéyeÛaw pròw tÒ doy¡nti shmeÛÄ. �meinon
oïn fasi l¡gein, ÷ti p‹nta taét‹ ¤sti, tŒw d¢ gen¡-
seiw aétÇn oé poihtikÇw ŽllŒ gnvstikÇw õrÇmen Éw-
aneÜ gignñmena lamb‹nontew tŒ ŽeÜ önta, Ëste kaÜ
p‹nta yevrhmatikÇw ¤roèmen Žll' oé problhmatikÇw
lamb‹nesyai. oß d¢ Žn‹palin p‹nta probl®mata l¡-
gein ¤dikaÛoun Éw oß perÜ M¡naixmon mayhmatikoÛ,
t¯n d¢ probol¯n eänai ditt®n: ÷te m¢n porÛsasyai
tò zhtoæmenon, ÷te d¢ perivrism¡non labñntaw ÞdeÝn
µ tÛw ¤stÛn, µ poÝñn ti, µ tÛ p¡ponyen, µ tÛnaw ¦xei
pròw �llo sx¡seiw. kaÜ l¡gousi m¢n ôryÇw Žmfñte-
roi: kaÜ gŒr oß perÜ Speæsippon kalÇs^oé gŒr
toiaèt‹ ¤sti tŒ probl®mata gevmetrÛaw, oåa tŒ mh-
xanik°w: aÞsyhtŒ gŒr taèta kaÜ g¡nesin ¦xonta kaÜ
pantoÛan metabol®n^kaÜ oß perÜ tòn M¡naixmon
^oé gŒr �neu t°w eÞw ìlhn proñdou kaÜ aß tÇn
yevrhm‹tvn eÞsÜn eêr¡seiw. l¡gv d¢ ìlhn t¯n noh-
t®n. eÞw ¤keÛnhn oïn oß lñgoi proóñntew kaÜ morfoèn-
tew aét¯n eÞkñtvw d®pou taÝw gen¡sesin ¤oik¡nai l¡-
gontai. t¯n gŒr t°w dianoÛaw ²mÇn kÛnhsin kaÜ t¯n
probol¯n tÇn ¤n aét» lñgvn g¡nesin tÇn ¤n fan-
tasÛ& sxhm‹tvn eänaÛ famen kaÜ tÇn perÜ aétŒ
payhm‹tvn. ¤keÝ gŒr aß sust‹seiw kaÜ aß tomaÜ kaÜ
aß y¡seiw kaÜ aß parabolaÜ kaÜ aß prosy¡seiw kaÜ aß
Žfair¡seiw, tŒ d¢ ¤n t» dianoÛ& p‹nta §sthken �neu
gen¡sevw kaÜ p‹shw metabol°w.
…Esti m¢n oïn kaÜ probl®mata gevmetrikŒ kaÜ
yevr®mata, diñti d¢ yevrÛa tò pleon‹zon ¤stÜn ¤n
aét», Ësper ¤pÜ mhxanik°w poi®seiw, kaÜ tŒ probl®-
mata p‹nta met¡xei yevrÛaw, oé m¯n Žn‹palin: ÷lvw
gŒr aß ŽpodeÛjeiw yevrÛaw eÞsÜn ¦rgon. p‹nta d¢ tŒ
¤n gevmetrÛ& tŒ metŒ tŒw ŽrxŒw di' ŽpodeÛjevw lam-
b‹netai, Ëste koinñteron tò yeÅrhma. oé p‹nta d¢
tŒ yevr®mata deÝtai tÇn problhm‹tvn, Žll' ¤stÜn
“ kaÜ aétñyen ¦xei t¯n Žpñdeijin toè zhtoum¡nou. oß
d¢ diorÛzontew tò yeÅrhma toè probl®matñw fasi
p�n m¢n prñblhma ¤pid¡xesyai tÇn kathgoroum¡nvn
t°w ¤n aétÒ ìlhw, aétñ te §kaston kaÜ tò ŽntikeÛme-
non, p�n d¢ yeÅrhma aétò m¢n ¤pid¡xesyai tò kat-
hgoroæmenon, oé m¡ntoi kaÜ tò ŽntikeÛmenon. l¡gv
d¢ ìlhn m¢n aétÇn tò g¡now, perÜ oð ² z®thsiw, oåon
trÛgvnon µ tetr‹gvnon µ kæklon, sæmptvma d¢
kathgoroæmenon tò kay' aêtò sumbebhkñw, oåon àson
µ tom¯n µ y¡sin µ �llo ti toioèton. ÷tan oïn pro-
teÛnú tiw oìtvw, eÞw kæklon ¤nteÝnai trÛgvnon Þsñ-
pleuron, prñblhma l¡gei. dunatòn gŒr eÞw aétòn
¤nteÝnai kaÜ m¯ Þsñpleuron: kaÜ p‹lin, ¤pÜ t°w do-
yeÛshw eéyeÛaw peperasm¡nhw sust®sasyai trÛgvnon
Þsñpleuron, prñblhma tò toiñnde: dunatòn gŒr sust®-
sasyai kaÜ m¯ Þsñpleuron. ÷tan d¢ tÇn ÞsoskelÇn
àsaw eänai tŒw pròw t» b‹sei proteÛnú tiw, yeÅrhma
fat¡on aétòn proteÛnein. oé gŒr dunatòn kaÜ m¯
àsaw eänai tŒw pròw t» b‹sei tÇn ÞsoskelÇn: Ëste eà
tiw problhmatikÇw sxhmatÛsaw eàpoi, eÞw ²mikæklion
ôry¯n ¤nteÝnai gvnÛan, Žgevmetr®tou dñjan ’n l‹boi.
p�sa gŒr ² ¤n ²mikuklÛÄ ôry® ¤stin. ¤f' Ïn toÛnun
tò sæmptvma kayolikñn ¤sti kaÜ p‹sú t» ìlú par-
omartoèn, taèta yevr®mata lekt¡on, ¤f' Ïn d¢ m¯
kayñlou mhd¢ tÒ êpokeim¡nÄ p‹ntvw ¥pñmenon, prñ-
blhma tò toioèton yet¡on. t¯n doyeÝsan eéyeÝan pe-
perasm¡nhn dÛxa temeÝn: kaÜ gŒr eÞw �nisa dunatñn
^p�san gvnÛan eéyægrammon dÛxa temeÝn: ¦sti gŒr
kaÜ ² eÞw �nisa diaÛresis^Žpò t°w doyeÛshw eéyeÛaw
Žnagr‹cai tetr‹gvnon: dunatòn gŒr kaÜ m¯ tetr‹-
gvnon^kaÜ p‹nta, ÷sa toiaèta, t°w tÇn problh-
m‹tvn ¤stÜn t‹jevw. oß d¢ perÜ Zhnñdoton tòn
pros®konta m¢n t» OÞnopÛdou diadox», tÇn mayh-
tÇn d¢ …Andrvnos, diÅrizon tò yeÅrhma toè pro-
bl®matow, Ã tò m¢n yeÅrhma zhteÝ, tÛ ¤sti tò sæm-
ptvma tò kathgoroæmenon t°w ¤n aétÒ ìlhw, tò d¢
prñblhma, tÛnow öntow tÛ ¤stin. ÷yen kaÜ oß perÜ
tòn PoseidÅnion tò m¢n ŽfvrÛzonto prñtasin, kay'
¶n zhteÝtai tò eÞ ¦stin µ m®, tò d¢ prñblhma prñta-
sin, ¤n à zhteÝtai tÛ ¦stin µ poÝñn ti, kaÜ t¯n m¢n
yevrhtik¯n prñtasin ¦legon deÝn ŽpofantikÇw sxh-
matÛzein, oåon p�n trÛgvnon meÛzouw ¦xei tŒw dæo t°w
loip°w, kaÜ pantòw Þsoskeloèw aß pròw t» b‹sei àsai,
t¯n d¢ problhmatik¯n, Ësper zhtoèntaw, eà ¦stin ¤pÜ
t°sde t°w eéyeÛaw sust®sasyai trÛgvnon. diaf¡rein
g‹r, µ �plÇw te kaÜ ŽorÛstvw zhteÝn, eÞ ¦sti pròw
ôryŒw Žpò toède toè shmeÛou t»de [t»] eéyeÛ&, µ tÛw
¤stin ² pròw ôryŒw yevreÝn.
ƒAll' ÷ti m¢n ¦sti tiw diaforŒ toè te probl®ma-
tow kaÜ toè yevr®matow, d°lon ¤k toætvn, ÷ti d¢ kaÜ
² EékleÛdou stoixeÛvsiw ¦xei tŒ m¢n probl®mata tŒ
d¢ yevr®mata, faneròn ¦stai toèto diŒ tÇn kay'
§kaston kaÜ aétoè prostiy¡ntow ¤pÜ t¡lei tÇn deiknu-
m¡nvn ÷pou m¢n tò "÷per ¦dei poi°sai" ÷pou d¢ tò
"÷per ¦dei deÝjai", Éw tÇn yevrhm‹tvn xarakthri-
stikñn, kaÛtoi, kay‹per eàpomen, oëshw kaÜ ¤n toÝw
probl®masin ŽpodeÛjevw, Žll' ÷mvw, ÷pou m¢n kaÜ ²
Žpñdeijiw t°w gen¡sevw x‹rin^ána gŒr deÛjvmen,
÷ti pepoÛhtai tò protaxy¡n, t¯n Žpñdeijin paralam-
b‹nomen^÷pou d¢ aét¯ di' ¥aut®n ¤stin spoud°w
ŽjÛa t¯n fæsin toè zhtoum¡nou parist‹nein duna-
m¡nh. eìroiw d' ’n tòn EékleÛdhn tot¢ m¢n sum-
pl¡konta tŒ yevr®mata toÝw probl®masi kaÜ parŒ
m¡row aétoÝw xrÅmenon, Éw ¤n tÒ prÅtÄ biblÛÄ, tot¢
d¢ pleon‹zonta katŒ tŒ §tera. tò m¢n gŒr t¡tarton
÷lon problhm‹tvn ¤sti, tò d¢ p¡mpton yevrhm‹tvn.
Tosaèta kaÜ perÜ toætvn ²mÝn eÞr®syv: metŒ
d¢ taèta tòn skopòn Žforis‹menoi toè prÅtou
biblÛou kaÜ t¯n diaÛresin parast®santew ŽrjÅmeya
t°w perÜ toçw ÷rouw pragmateÛaw. ² m¢n oïn prñye-
sÛw ¤stin ¤n toætÄ tÒ biblÛÄ tŒw ŽrxŒw paradoènai
t°w tÇn eéyugr‹mmvn yevrÛaw. eÞ gŒr kaÜ fæsei
kreÛttvn õ kæklow kaÜ ² perÜ aétòn pragmateÛa t°w
tÇn eéyugr‹mmvn oésÛaw te kaÜ gnÅsevw, Žll' ²mÝn
pros®kousa m�llon ² perÜ toætvn didaskalÛa toÝw
Žtelest¡roiw kaÜ Žpò tÇn aÞsyhtÇn ¤pÜ tŒ nohtŒ
met‹gein t¯n di‹noian speædousin. kaÜ gŒr toÝw m¢n
aÞsyhtoÝw oÞkeÝa tŒ eéyægramma sx®mata, toÝw d¢
nohtoÝw õ kæklow, diñti d¯ tò m¢n �ploèn kaÜ mono-
eid¢w kaÜ Érism¡non pros®kei t» fæsei tÇn öntvn,
tò d¢ poikÛlon kaÜ ŽorÛstvw aéjanñmenon tÒ pl®yei
tÇn periexousÇn pleurÇn diaf¡rei toÝw aÞsyhtoÝw.
¤n toætÄ d¯ oïn tÒ biblÛÄ tŒ prÅtista kaÜ Žrxo-
eid¡stata sx®mata tÇn eéyugr‹mmvn paradÛdotai,
tñ te trÛgvnon l¡gv kaÜ tò parallhlñgrammon: ¤n
gŒr toætoiw Éw ¤n g¡nei peri¡xetai kaÜ tŒ aàtia tÇn
stoixeÛvn, tñ te Þsoskel¢w kaÜ tò skalhnòn kaÜ tŒ
sunist‹mena ¤k toætvn, tñ te Þsñpleuron trÛgvnon
kaÜ tetr‹gvnon, Žf' Ïn tŒ sx®mata tÇn tett‹rvn
stoixeÛvn ¦sxen t¯n sæstasin. eêr®somen oïn kaÜ
Þsopleærou trigÅnou kaÜ tetragÅnou g¡nesin, toè m¢n
¤pÜ t°w doyeÛshw eéyeÛaw, toè d¢ Žpò t°w doyeÛshw.
tò oïn Þsñpleuron trÛgvnon prosex¢w aàtiñn ¤sti
tÇn triÇn stoixeÛvn puròw Ž¡row ìdatow, tò d¢ te-
tr‹gvnon t°w g°w. sun®rthtai d¯ oïn õ skopòw toè
prÅtou biblÛou p‹sú t» pragmateÛ& kaÜ sunteleÝ
pròw ÷lhn t¯n tÇn kosmikÇn stoixeÛvn yevrÛan. ¦ti
d¢ kaÜ stoixeioÝ toçw many‹nontaw eÞw t¯n perÜ tÇn
eéyugr‹mmvn sxhm‹tvn ¤pist®mhn tŒw prÅtaw aétÇn
ŽrxŒw kalÇw ŽneurÆn kaÜ di' ŽkribeÛaw katad®sa-
menow.
Di¹rhtai d¢ tò biblÛon eÞw trÛa m¡gista tm®-
mata, kaÜ tò m¢n prÇton tÇn trigÅnvn tŒw gen¡seiw
kaÜ tŒw Þdiñthtaw ¤mfanÛzei kat‹ te gvnÛaw kaÜ pleu-
rŒw kaÜ poieÝtai sugkrÛseiw aétÇn pròw �llhla kaÜ
§kasta ¤f' ¥autoè yevreÝ. kaÜ gŒr ©n trÛgvnon la-
bÆn pot¢ m¢n Žpò tÇn pleurÇn ¤piskopeÝ tŒw gvnÛaw,
pot¢ d¢ Žpò tÇn gvniÇn tŒw pleur‹w, Þsñthtñw te
p¡ri kaÜ Žnisñthtow, kaÜ dæo êpoy¡menow tŒ aétŒ
p‹lin diŒ poikÛlvn eêrÛskei. tò d¢ deæteron t¯n
perÜ tÇn parallhlogr‹mmvn ¤jufaÛnei yevrÛan, t‹w
te Þdiñthtaw tÇn parall®lvn kaÜ tŒw gen¡seiw tÇn
parallhlogr‹mmvn Žnagr‹fon kaÜ ¦ti tŒ sumptÅ-
mata tŒ ¤n aétoÝw Žpodeiknæw. tò d¢ trÛton t¯n
koinvnÛan tÇn te trigÅnvn kaÜ tÇn parallhlo-
gr‹mmvn ŽnafaÛnei, ¦n te toÝw sumptÅmasi kaÜ taÝw
pròw �llhla sugkrÛsesi. kaÜ gŒr tŒ ¤pÜ tÇn aétÇn
b‹sevn kaÜ àsvn trÛgvna µ parallhlñgramma deÛknu-
tai tŒ aétŒ peponyñta, kaÜ metŒ sumplok°w Žmfot¡-
rvn ¤pÜ mi�w öntvn b‹sevw, kaÜ pÇw ’n g¡noito àson
trigÅnÄ parallhlñgrammon, kaÜ t¡low perÜ tÇn Žna-
grafom¡nvn ¤n toÝw ôryogvniaÛoiw trigÅnoiw tetra-
gÅnvn Žpò tÇn pleurÇn tÛna ¦xei lñgon tò Žpò t°w
êpoteinoæshw t¯n ôry¯n pròw tŒ Žpò tÇn periexou-
sÇn aét®n. toÛa d¡ tiw ¦stv kaÜ ² prñyesiw toè prÅ-
tou biblÛou t°w stoixeiÅsevw kaÜ ² diaÛresiw.
ƒArx¯n d¢ poioæmenoi t°w tÇn kay' §kasta zht®-
sevw proagoreæomen toÝw ¤nteujom¡noiw, m¯ taèta
par' ²mÇn ŽpaiteÝn ÷sa diateyrælhtai toÝw prò ²mÇn
lhmm‹tia kaÜ ptÅseiw kaÜ eà ti toioèto. toætvn m¢n
gŒr diakoreÝw ¤sm¢n kaÜ spanÛvw aétÇn ¤facñmeya.
÷sa d¢ pragmateivdest¡ran ¦xei yevrÛan kaÜ sunteleÝ
pròw t¯n ÷lhn filosofÛan, toætvn prohgoum¡nhn
poihsñmeya t¯n êpñmnhsin, zhloèntew toçw Puyago-
reÛous, oåw prñxeiron ·n kaÜ toèto sæmbolon "sx�ma
kaÜ b�ma, Žll' oé sx�ma kaÜ triÅbolon" ¤ndeiknum¡-
nvn, Éw �ra deÝ t¯n gevmetrÛan ¤keÛnhn metadiÅkein,
¶ kay' §kaston yeÅrhma b°ma tÛyhsin eÞw �nodon
kaÜ ŽpaÛrei t¯n cux¯n eÞw ìcow, Žll' oék ¤n toÝw aÞ-
syhtoÝw katabaÛnein ŽfÛhsin kaÜ t¯n sænoikon toÝw
ynhtoÝw xreÛan Žpoplhroèn kaÜ taæthw stoxazom¡nhn
t°w ¤nteèyen periagvg°w katameleÝn.
Copyright 1999 Giovanni Ferrero