Teone di Smirne
De utilitate mathematicarum ad legendum Platonis ...
Introductio
†Oti m¢n oéx oåñn te suneÝnai tÇn mayhmatikÇw
legom¡nvn parŒ Pl‹tvni m¯ kaÜ aétòn ±skhm¡non ¤n
t» yevrÛ& taætú, p�w �n pou õmolog®seien: Éw d¢
oéd¢ tŒ �lla Žnvfel¯w oéd¢ Žnñnhtow ² perÜ taèta
¤mpeirÛa, diŒ pollÇn aétòw ¤mfanÛzein ¦oike. tò m¢n
oïn sump‹shw gevmetrÛaw kaÜ sump‹shw mousik°w kaÜ
ŽstronomÛaw ¦mpeiron genñmenon toÝw Pl‹tvnow sug-
gr‹mmasin ¤ntugx‹nein makaristòn m¢n eà tÄ g¡noito,
oé m¯n eëporon oéd¢ =–dion ŽllŒ p‹nu polloè toè
¤k paÛdvn pñnou deñmenon. Ëste d¢ toçw dihmarthkñ-
taw toè ¤n toÝw may®masin Žskhy°nai, ôregom¡nouw d¢
t°w gnÅsevw tÇn suggramm‹tvn aétoè m¯ pant‹pasin
Ïn poyoèsi diamarteÝn, kefalaiÅdh kaÜ sæntomon
poihsñmeya tÇn ŽnagkaÛvn kaÜ Ïn deÝ m‹lista toÝw
¤nteujom¡noiw Pl‹tvni mayhmatikÇn yevrhm‹tvn par‹-
dosin, ŽriymhtikÇn te kaÜ mousikÇn kaÜ gevmetrikÇn
tÇn te katŒ stereometrÛan kaÜ ŽstronomÛan, Ïn xvrÜw
oéx oåñn te eänaÛ fhsi tuxeÝn toè ŽrÛstou bÛou, diŒ pol-
lÇn p‹nu dhlÅsaw Éw oé xr¯ tÇn mayhm‹tvn ŽmeleÝn.
ƒEratosy¡nhw m¢n gŒr ¤n tÒ ¤pigrafom¡nÄ Pla-
tvnikÒ fhsin ÷ti, DhlÛoiw toè yeoè xr®santow ¤pÜ
Žpallag» loimoè bvmòn toè öntow diplasÛona kata-
skeu‹sai, poll¯n Žrxit¡ktosin ¤mpeseÝn ŽporÛan zh-
toèsin ÷pvw xr¯ stereòn stereoè gen¡syai dipl‹sion,
Žfik¡syai te peusom¡nouw perÜ toætou Pl‹tvnow. tòn
d¢ f‹nai aétoÝw, Éw �ra oé diplasÛou bvmoè õ yeòw
deñmenow toèto DhlÛoiw ¤manteæsato, prof¡rvn d¢ kaÜ
ôneidÛzvn toÝw †Ellhsin Žmeloèsi mayhm‹tvn kaÜ gev-
metrÛaw Èligvrhkñsin.
Žkoloæyvw d¢ t» toè PuyÛou parain¡sei pollŒ kaÜ
aétòw di¡jeisin êp¢r toè ¤n toÝw may®masi xrhsÛmou. ¦n
te gŒr t» ƒEpinomÛdi protr¡pvn ¤pÜ tŒ may®mat‹ fhsin:
oé gŒr �neu toætvn pot¡ tiw ¤n pñlei eédaimñnvn
gen®setai fæsiw, Žll' oðtow õ trñpow, aìth ² trof®,
taèta tŒ may®mata, eàte xalepŒ eàte =–dia, diŒ taæ-
thw Þt¡on: Žmel°sai d¢ oé yemitñn ¤sti yeÇn. kaÜ ¤n
toÝw ¤fej°w tòn toioètñn fhsin ¤k pollÇn §na gegonñta
eédaÛmon‹ te ¦sesyai kaÜ sofÅtaton ‘ma kaÜ mak‹rion.
¤n d¢ t» PoliteÛ& fhsÛn: ¤k tÇn ke' ¤tÇn oß pro-
kriy¡ntew tim‹w te tÇn �llvn meÛzouw oàsontai, t‹ te
xædhn may®mata p�sin ¤n t» paideÛ& genñmena toætoiw
sunakt¡on eÞw sænocin oÞkeiñthtñw te Žll®lvn tÇn
mayhm‹tvn kaÜ t°w toè öntow fæsevw. paraineÝ te
prÇton m¢n ¦mpeiron gen¡syai Žriymhtik°w, ¦peita gev-
metrik°w, trÛton d¢ stereometrÛaw, t¡tarton Žstrono-
mÛaw, ´n fhsin eänai yevrÛan ferom¡nou stereoè, p¡m-
pton d¢ mousik°w. tñ te xr®simon paradeiknçw tÇn
mayhm‹tvn fhsÛn: ²dçw eä, ÷ti ¦oikaw dedi¡nai, m¯
�xrhsta tŒ may®mata prost‹ttoimi. tò d' ¦stin oé
p‹nu faæloiw, ŽllŒ p�si xalepòn pisteuy°nai, ÷ti ¤n
toætoiw toÝw may®masin ¥k‹stou oåon ôrg‹noiw tò cu-
x°w ¤kkayaÛretai kaÜ ŽnazvpureÝtai ömma tufloæmenon
kaÜ Žposbennæmenon êpò tÇn �llvn ¤pithdeum‹tvn,
kreÝtton øn svy°nai murÛvn ômm‹tvn: mñnÄ gŒr aétÒ
Žl®yeia õr�tai.
¤n d¢ tÒ ¥bdñmÄ t°w PoliteÛaw perÜ Žriymhtik°w
l¡gvn Éw ¦stin Žnagkaiot‹th pasÇn fhsin, ¦peita ¸w
deÝ p‹saiw m¢n t¡xnaiw, p‹saiw d¢ dianoÛaiw kaÜ ¤pist®-
maiw kaÜ t» polemik». pagg¡loion goèn strathgòn
ƒAgam¡mnona ¤n taÝw tragÄdÛaiw Palam®dhw ¥k‹stote
ŽpofaÛnei. fhsÜ gŒr Žriymòn eêrÆn t‹w te t‹jeiw
katast°sai tÒ stratop¡dÄ ¤n ƒIlÛÄ kaÜ ¤jariym°sai
naèw te kaÜ tŒ �lla p‹nta, Éw prò toè Žnariym®tvn
öntvn kaÜ toè ƒAgam¡mnonow Éw ¦oiken oéd¢ ÷souw eäxe
pñdaw eÞdñtow, eàge m¯ ±pÛstato ŽriymeÝn. kinduneæei
oïn tÇn pròw nñhsin Žgñntvn fæsei eänai, kaÜ oédeÜw
aétÒ xr°tai ¥lktikÒ önti pròw oésÛan kaÜ no®sevw
paraklhtikÒ. ÷sa m¢n gŒr �plÇw kineÝ t¯n aàsyhsin,
oék ¦stin ¤pegertikŒ kaÜ paraklhtikŒ no®sevw, oåon
÷ti õ õrÅmenow d‹ktulñw ¤sti, kaÜ ÷ti paxçw µ leptòw
µ m¡gaw µ mikrñw. ÷sa d' ¤nantÛvw kineÝ aàsyhsin,
¤pegertikŒ kaÜ paraklhtik‹ ¤sti dianoÛaw, oåon ÷tan tò
aétò faÛnhtai m¡ga kaÜ mikrñn, koèfon kaÜ baræ, ©n
kaÜ poll‹. kaÜ tò ©n oïn kaÜ õ Žriymòw paraklhtikŒ
kaÜ ¤pegertik‹ ¤sti dianoÛaw, ¤peÜ tò §n pote pollŒ
faÛnetai: logistik¯ d¢ kaÜ Žriymhtik¯ õlkòw kaÜ Žgv-
gòw pròw Žl®yeian. �pt¡on d¢ logistik°w m¯ ÞdivtikÇw,
Žll' Éw ’n ¤pÜ y¡an t°w tÇn ŽriymÇn fæsevw ŽfÛkvn-
tai t» no®sei, oéd¢ pr‹sevw x‹rin ¤mpñrvn µ kap®-
lvn meletÇntaw, Žll' §neka cux°w t°w ¤p' Žl®yeian
kaÜ oésÛan õdoè. toèto gŒr �nv �gei t¯n cux¯n kaÜ
perÜ aétÇn tÇn ŽriymÇn Žnagk‹zei dial¡gesyai, oék
Žpodexñmenon, �n tiw aétÒ sÅmata µ aï tŒ õratŒ
¦xonta Žriymoçw prosferñmenow dial¡ghtai. kaÜ p‹lin
¤n tÒ aétÒ fhsin: ¦ti oß logistikoÜ eÞw ‘panta tŒ
may®mata ôjeÝw fæontai, oá te bradeÝw eÞw tò ôjæte-
roi aétoÜ aêtÇn gen¡syai. ¦ti ¤n tÒ aétÒ fhsi: kaÜ
¤n pol¡mÄ d' aï xr®simon pròw tŒw stratopedeæseiw
kaÜ katal®ceiw xvrÛvn kaÜ junagvgŒw kaÜ ¤jet‹seiw
strati�w. ¦n te toÝw ¥j°w ¤painÇn t¯n perÜ tŒ toiaèta
may®mata spoud®n, gevmetrÛa m¡n, fhsÛn, ¤stÜ perÜ
t¯n toè ¤pip¡dou yevrÛan, ŽstronomÛa d¢ perÜ t¯n toè
stereoè for‹n: aìth d' Žnagk‹zei eÞw tò �nv õr�n kaÜ
Žpò tÇn ¤ny¡nde ¤keÝse �gei. kaÜ m¢n d¯ perÜ mousi-
k°w ¤n tÒ aétÒ fhsin, ÷ti dueÝn deÝtai ² tÇn öntvn
yevrÛa, ŽstronomÛaw kaÜ �rmonÛaw: kaÜ aðtai ŽdelfaÜ
aß ¤pist°mai, Éw oß PuyagorikoÛ. oß m¢n oïn tŒw
Žkouom¡naw sumfvnÛaw aï kaÜ fyñggouw Žll®loiw Žna-
metroèntew Žn®nuta ponoèsi. teleÛvw parab‹llontew
tŒ Îta, oåon ¤k geitñnvn fvn¯n yhrÅmenoi, oß m¡n
fasin Žkoæein ¤n m¡sÄ tinŒ ·xon kaÜ mikrñtaton eänai
di‹sthma toèto, Ú metrht¡on, oß d¢ Žmfisbhtoèsin Éw
÷moion ³dh fyeggom¡nou, tŒ Îta toè noè prosths‹-
menoi. taÝw xordaÝw pr‹gmata par¡xousin ¤pÜ tÇn koll‹-
bvn strebloèntew. oß d¢ ŽgayoÜ ŽriymhtikoÜ zhtoèsin
¤piskopoèntew, tÛnew sæmfvnoi ŽriymoÜ ŽriymoÝw kaÜ
tÛnew oë. kaÜ toèto xr®simon pròw t¯n toè Žgayoè
kaÜ kaloè z®thsin, �llvw d¢ �xrhston. kaÜ toætvn
p‹ntvn ² m¡yodow ’n m¢n ¤pÜ t¯n Žll®lvn ŽfÛkhtai
koinvnÛan kaÜ jullogisy° Ã ¤stin Žll®loiw oÞkeÝa, f¡-
rei aétÇn ² pragmateÛa karpñn. oß d¢ taèta deinoÜ
dialektikoÛ: oé gŒr m¯ dænvntai labeÝn te kaÜ Žpo-
d¡jasyai lñgon. oéx oåñn te d¢ toèto m¯ di' ¤keÛnvn
¤lyñnta tÇn mayhm‹tvn: õdòw g‹r ¤sti di' aétÇn ¤pÜ
t¯n tÇn öntvn y¡an ¤n tÒ dial¡gesyai.
p‹lin te ¤n tÒ ƒEpinomÛÄ pollŒ m¢n kaÜ �lla êp¢r
Žriymhtik°w diej¡rxetai, yeoè dÇron aét¯n l¡gvn, kaÜ
oéx oåñn te �neu taæthw spoudaÝon gen¡syai tin‹. êpo-
bŒw d¢ �ntikræw fhsin: eàper gŒr Žriymòn ¤k t°w Žn-
yrvpÛnhw fæsevw ¤j¡loimen, oék �n pou ¦ti frñnimoi
genoÛmeya, oéd' ’n ¦ti pot¢ toætou toè zÐou, fhsÛn,
² cux¯ p�san Žret¯n l‹boi: sxedòn õ toætou lñgow
eàh. zÒon d¢ ÷ ti m¯ ginÅskoi dæo kaÜ trÛa mhd¢ pe-
rittòn mhd¢ �rtion, ŽgnooÝ d¢ tò par‹pan Žriymñn, oék
�n pote didñnai lñgon, perÜ Ïn aÞsy®seiw kaÜ mn®maw
mñnon eàh kekthm¡now: sterñmenow d¢ Žlhyoèw lñgou
sofòw oék �n pote g¡noito. oé m¯n oéd¢ tŒ tÇn �llvn
texnÇn legñmena, “ nèn di®lyomen, oéd¡pote toætvn
oéd¢n m¡nei, p‹nta d¢ ŽpoleÝtai tò par‹pan, ÷tan
Žriymhtik°w tiw Žmel». dñjeie d' ’n àsvw tisÜ brax¡vw
Žriymoè deÝsyai tò tÇn ŽnyrÅpvn g¡now, Éw eÞw tŒw
t¡xnaw Žpobl¡casi: kaÛtoi m¡ga m¢n kaÜ toèto. eÞ d¡
tiw àdoi tò yeÝon t°w gen¡sevw kaÜ tò ynhtñn, ¤n Ú kaÜ
tò yeoseb¢w gnvrisy®setai kaÜ õ Žriymòw öntvw, oék
’n ¦ti p�w m‹ntiw gnoÛh sæmpanta Žriymñn, ÷shw ²mÝn
dun‹mevw aàtiow ’n eàh sugginñmenow, ¤peÜ kaÜ mousi-
k¯n p�san di' Žriymoè metŒ kin®seÅw te kaÜ fyñggvn
d°lon ÷ti deÝ. kaÜ tò m¡giston, Žgayòn Éw p‹ntvn aà-
tion: ÷ti d¢ kakÇn oédenñw ¤sti, toèto gnvst¡on. sxe-
dòn d¢ Žlñgistow, �taktow, Žsx®mvn te kaÜ �rruymow
Žn‹rmostñw te sfñdra kaÜ p‹ny' ÷sa kakoè kekoinÅ-
nhk¡ tinow, ÷stiw l¡leiptai pantòw Žriymoè. ¤n d¢ toÝw
¤fej°w fhsin: ¦stin ¦xon mhdeÜw ²m�w pote peiy¡tv
t°w eésebeÛaw eänai tÒ ynhtÒ g¡nei. ¤k gŒr toætou
fæesyai kaÜ tŒw �llaw ŽretŒw tÒ mayñnti katŒ trñpon.
¦peita paradeÛknusi yeos¡beian ÷tÄ trñpÄ tiw may®se-
tai. l¡gei d¢ deÝn mayeÝn prÇton ŽstronomÛan. eÞ gŒr
tò kataceædesyai kaÜ ŽnyrÅpvn deinñn, polç deinñte-
ron yeÇn: kataceædoito d' ’n õ ceudeÝw ¦xvn dñjaw
perÜ yeÇn: ceudeÝw d' ’n dñjaw ¦xoi perÜ yeÇn õ mhd¢
t¯n tÇn aÞsyhtÇn yeÇn fæsin ¤peskemm¡now, tout¡stin
ŽstronomÛan. ŽgnoeÝsyai d¡ fhsi toÝw polloÝw, ÷ti so-
fÅtaton Žn‹gkh tòn ŽlhyÇw Žstronñmon eänai, m¯ tòn
kay' „HsÛodon Žstronomoènta, oåon dusm‹w te kaÜ Žna-
tolŒw ¤peskemm¡non, ŽllŒ tŒw periñdouw tÇn ¥pt‹, ù
m¯ =&dÛvw pot¢ p�sa fæsiw ßkan¯ g¡noito yevr°sai.
tòn d' ¤pÜ taèta paraskeu‹zonta fæseiw oáaw dunatòn
pollŒw prodid‹skein xreÛa ¤stÜn ¤yÛzonta paÝda önta
kaÜ neanÛskon diŒ mayhm‹tvn: Ïn tò m¡giston eänai
ŽriymÇn ¤pist®mona aétÇn, Žll' oé sÅmata ¤xñntvn,
kaÜ aét°w t°w toè perittoè te kaÜ ŽrtÛou gen¡seÅw te
kaÜ dun‹mevw, ÷son par¡xetai pròw t¯n tÇn öntvn
fæsin. toætoiw d¢ ¤fej°w may®mata m¢n kaloèsi, fhsÛ,
sfñdra geloÝon önoma gevmetrÛan: ¦sti d¢ tÇn oék
öntvn õmoÛvn Žll®loiw fæsei ŽriymÇn õmoÛvsiw pròw
t¯n tÇn ¤pip¡dvn moÝran. l¡gei d¡ tina kaÜ ¥t¡ran
¤mpeirÛan kaÜ t¡xnhn, ¶n d¯ stereometrÛan kaleÝ, eà tiw,
fhsÛ, toçw treÝw Žriymoçw ¤j Ïn tŒ ¤pÛpeda eänai aéjh-
y¡ntaw õmoÛouw kaÜ ŽnomoÛouw öntaw, Éw proeÝpon, ste-
reŒ poieÝ sÅmata: toèto d¢ yeÝñn te kaÜ yaumastñn ¤sti.
kaÜ ¤n PoliteÛ& d¢ perÜ sumfvnÛaw t°w katŒ mou-
sik®n fhsi: kallÛsth kaÜ megÛsth tÇn perÜ pñlevn
sumfvniÇn ¤stin ² sofÛa, ¸w õ m¢n katŒ lñgon zÇn
m¡toxow, õ d¢ Žpoleipñmenow oÞkofyñrow kaÜ perÜ pñlin
oédam» svt®riow, ‘te tŒ m¡gista ŽmayaÛnvn.
kaÜ ¤n tÒ trÛtÄ d¢ t°w PoliteÛaw, did‹skvn ÷ti
mñnow mousikòw õ filñsofow, fhsÛn: ”r' oïn pròw yeÇn
oìtvw oéd¢ mousikoÜ prñteron ¤sñmeya, oëte aétoÜ oëte
oìw famen ²meÝw paideut¡on eänai toçw fælakaw, prÜn
’n ‘panta tŒ t°w svfrosænhw eàdh kaÜ ŽndreÛaw kaÜ
megaleiñthtow kaÜ megaloprepeÛaw kaÜ ÷sa toætvn
ŽdelfŒ kaÜ tŒ toætvn êpenantÛa pantax» periferñ-
mena xvrÛzvmen kaÜ ¤nñnta ¤n oåw ¦stin aÞsyanÅmeya
kaÜ aétŒ kaÜ eÞkñnaw aétÇn kaÜ m®te ¤n mikroÝw m®te
¤n meg‹loiw Žtim‹zvmen, ŽllŒ t°w aét°w oÞÅmeya t¡xnhw
eänai kaÜ mel¡thw; diŒ gŒr toætvn kaÜ tÇn prò aétÇn
tÛ te öfelow ¤k mousik°w dhloÝ, kaÜ ÷ti mñnow öntvw
mousikòw õ filñsofow, �mousow d¢ õ kakñw. t» m¢n gŒr
eéhyeÛ& öntvw, ´tiw ¤stÜn Žret¯ tò eï tŒ ³yh kate-
skeuasm¡na ¦xein, §pesyaÛ fhsin eélogÛan, tout¡sti tò
eï lñgÄ xr°syai, t» d¢ eélogÛ& t¯n eésxhmosænhn kaÜ
eéruymÛan kaÜ eéarmostÛan: eésxhmosænhn gŒr perÜ
m¡low, eéarmostÛan d¢ perÜ �rmonÛan, eéruymÛan d¢
perÜ =uymñn: t» d¢ kakohyeÛ&, tout¡sti tÒ kakÒ ³yei,
fhsÜn §pesyai kakologÛan, tout¡sti kakoè lñgou xr°-
sin, t» d¢ kakologÛ& Žsxhmosænhn kaÜ ŽrruymÛan kaÜ
ŽnarmostÛan perÜ p‹nta tŒ genñmena kaÜ mimoæmena:
Ëste mñnow ’n eàh mousikòw õ kurÛvw eé®yhw, ÷stiw eàh
’n õ filñsofow. dhloÝ d¢ kaÜ tŒ eÞrhm¡na. ¤peÜ gŒr ²
mousik¯ tò eëruymon kaÜ eé‹rmoston kaÜ eësxhmon
¤mpoieÝ t» cux» ¤k n¡ou eÞsduom¡nh diŒ tò t» ÈfeleÛ&
memigm¡nhn ¦xein Žblab° ²don®n, Ždænatñn fhsi t¡leon
mousikòn gen¡syai m¯ eÞdñta tò ¤n pantÜ eësxhmon kaÜ
tŒ t°w eésxhmosænhw kaÜ ¤leuyeriñthtow kaÜ svfrosæ-
nhw eàdh m¯ gnvrÛzonta, tout¡sti tŒw Þd¡aw. Žm¡lei ¤pi-
f¡rei: ¤n pantÜ periferñmena^tout¡sti tŒ eàdh^kaÜ
m¯ Žtim‹zvn aétŒ m®t' ¤n smikroÝw m®t' ¤n meg‹loiw.
² d¢ tÇn ÞdeÇn gnÇsiw perÜ tòn filñsofon: oéd¢ gŒr
eÞdeÛh tiw ’n tò kñsmion kaÜ sÇfron kaÜ eësxhmon
aétòw Ìn Žsx®mvn kaÜ Žkñlastow: tò d' ¤n bÛÄ eësxh-
mon kaÜ eëruymon kaÜ eé‹rmoston eÞkñnew t°w öntvw
eésxhmosænhw kaÜ eéarmostÛaw kaÜ eéruymÛaw, tout¡sti
tÇn nohtÇn kaÜ ÞdeÇn eÞkñnew tŒ aÞsyht‹.
kaÜ oß PuyagorikoÜ d¡, oåw pollax» §petai Pl‹tvn,
t¯n mousik®n fasin ¤nantÛvn sunarmog¯n kaÜ tÇn
pollÇn §nvsin kaÜ tÇn dÛxa fronoæntvn sumfrñnhsin:
oé gŒr =uymÇn mñnon kaÜ m¡louw suntaktik®n, Žll'
�plÇw pantòw sust®matow: t¡low gŒr aét°w tò ¥noèn
te kaÜ sunarmñzein. kaÜ gŒr õ yeòw sunarmost¯w tÇn
diafvnoæntvn, kaÜ toèto m¡giston ¦rgon yeoè katŒ
mousik®n te kaÜ katŒ Þatrik¯n tŒ ¤xyrŒ fÛla poieÝn.
¤n mousik», fasÛn, ² õmñnoia tÇn pragm‹tvn, ¦ti kaÜ
ŽristokratÛa toè pantñw: kaÜ gŒr aìth ¤n kñsmÄ m¢n
�rmonÛa, ¤n pñlei d' eénomÛa, ¤n oàkoiw d¢ svfrosænh
gÛnesyai p¡fuke: sustatik¯ g‹r ¤sti kaÜ ¥nvtik¯ tÇn
pollÇn: ² d¢ ¤n¡rgeia kaÜ ² xr°siw, fhsÛ, t°w ¤pist®-
mhw taæthw ¤pÜ tess‹rvn gÛnetai tÇn ŽnyrvpÛnvn,
cux°w, sÅmatow, oàkou, pñlevw: prosdeÝtai gŒr taèta
tŒ t¡ssara sunarmog°w kaÜ sunt‹jevw.
¤n d¢ t» PoliteÛ& Pl‹tvn êp¢r tÇn mayhm‹tvn
kaÜ t‹de ¦fh: Žgayòw d¢ Žn¯r ÷stiw diasÅzei t¯n ôry¯n
dñjan tÇn ¤k paideÛaw aétÒ ¤ggenom¡nvn ¦n te læpaiw
kaÜ ²donaÝw kaÜ ¤piyumÛaiw kaÜ fñboiw kaÜ m¯ ¤kb‹llei.
Ú d¡ moi dokeÝ ÷moion eänai, y¡lv Žpeik‹sai. oß nèn
bafeÝw, ¤peidŒn boulhyÇsi b‹cai ¦ria Ëst' eänai
�lourg‹, prÇton m¢n ¤kl¡gontai ¤k tosoætvn xrvm‹-
tvn mÛan fæsin t¯n tÇn leukÇn, ¦peita prokata-
skeu‹zousin oék ôlÛgú paraskeu» yerapeæsantew, ÷pvw
d¡jhtai ÷ ti m‹lista tò �nyow, kaÜ oìtvw b‹ptousi: kaÜ
ù m¢n ’n toætÄ tÒ trñpÄ baf», õmoè ti tò baf¢n kaÜ
² fæsiw, kaÜ oëte �neu =umm‹tvn oëte metŒ =umm‹tvn
dænatai aétÇn tò �nyow ŽfaireÝsyai: “ d' ’n m®,
oäsya oåa d¯ gÛnetai, ’n m¯ proyerapeæsaw b‹ptú,
¦kpluta kaÜ ¤jÛthla kaÜ oé deusopoi‹. toioèto d¢ katŒ
dænamin ¤rg‹zesyai ²geÝsyai xr¯ kaÜ ²m�w: paideæomen
gŒr toçw paÝdaw ¤n mousik» te kaÜ gumnastik» kaÜ
gr‹mmasi kaÜ gevmetrÛ& kaÜ ¤n Žriymhtik», oéd¢n �llo
mhxanÅmenoi, µ ÷pvw ²meÝw proekkay‹rantew kaÜ pro-
yerapeæsantew Ësper tisÜ stuptikoÝw toÝw may®masi
toætoiw, toçw perÜ �p‹shw Žret°w ¶n ’n ¤kmany‹nvsin
ìsteron lñgouw ¤ndeÛjointo Ësper baf®n, ána deuso-
poiòw aétÇn ² dñja gÛnoito, diŒ tò t¯n fæsin kaÜ
trof¯n ¤pithdeÛan ¤sxhk¡nai, kaÜ m¯ ¤kplænú aétÇn
t¯n baf¯n tŒ =æmmata taèta, deinŒ önta ¤kklæzein,
´ te ²don®, pantòw strebloè deinot¡ra oïsa kaÜ koinv-
nÛaw, læph te kaÜ fñbow kaÜ ¤piyumÛa, pantòw �llou
=æmmatow.
kaÜ gŒr aï t¯n filosofÛan mæhsin faÛh tiw ’n
Žlhyoèw telet°w kaÜ tÇn öntvn Éw ŽlhyÇw musthrÛvn
par‹dosin. mu®sevw d¢ m¡rh p¡nte. tò m¢n prohgoæ-
menon kayarmñw: oëte gŒr ‘pasi toÝw boulom¡noiw met-
ousÛa musthrÛvn ¤stÛn, Žll' eÞsÜn oîw aétÇn eàrge-
syai proagoreæetai, oåon toçw xeÝraw m¯ kayarŒw kaÜ
fvn¯n Žjæneton ¦xontaw, kaÜ aétoçw d¢ toçw m¯ eÞrgo-
m¡nouw Žn‹gkh kayarmoè tinow prñteron tuxeÝn. metŒ
d¢ t¯n k‹yarsin deut¡ra ¤stÜn ² t°w telet°w par‹dosiw:
trÛth d¢ <²> ¤ponomazom¡nh ¤popteÛa: tet‹rth d¡, ù
d¯ kaÜ t¡low t°w ¤popteÛaw, Žn‹desiw kaÜ stemm‹tvn
¤pÛyesiw, Ëste kaÜ ¥t¡roiw, ‘w tiw par¡labe telet‹w,
paradoènai dænasyai, d&douxÛaw tuxñnta µ ßerofantÛaw
³ tinow �llhw ßervsænhw: p¡mpth d¢ ² ¤j aétÇn peri-
genom¡nh katŒ tò yeofil¢w kaÜ yeoÝw sundÛaiton eédai-
monÛa. katŒ taétŒ d¯ kaÜ ² tÇn PlatvnikÇn lñgvn par‹-
dosiw tò m¢n prÇton ¦xei kayarmñn tina, oåon t¯n ¤n toÝw
pros®kousi may®masin ¤k paÛdvn suggumnasÛan. õ m¢n
gŒr ƒEmpedokl°w krhn‹vn Žpò p¡nt' ŽnimÇnt‹ fhsin Žtei-
r¡i xalkÒ deÝn Žporræptesyai: õ d¢ Pl‹tvn Žpò p¡nte
mayhm‹tvn deÝn fhsi poieÝsyai t¯n k‹yarsin: taèta
d' ¤stÜn Žriymhtik®, gevmetrÛa, stereometrÛa, mousik®,
ŽstronomÛa. t» d¢ telet» ¦oiken ² tÇn katŒ filosofÛan
yevrhm‹tvn par‹dosiw, tÇn te logikÇn kaÜ politikÇn
kaÜ fusikÇn. ¤popteÛan d¢ ônom‹zei t¯n perÜ tŒ
nohtŒ kaÜ tŒ öntvw önta kaÜ tŒ tÇn ÞdeÇn prag-
mateÛan. Žn‹desin d¢ kaÜ kat‹stecin ²ght¡on tò ¤j
Ïn aétñw tiw kat¡mayen oåñn te gen¡syai kaÜ ¥t¡rouw
eÞw t¯n aét¯n yevrÛan katast°sai. p¡mpton d' ’n eàh
kaÜ teleÅtaton ² ¤k toætvn perigenom¡nh eédaimonÛa
kaÜ kat' aétòn tòn Pl‹tvna õmoÛvsiw yeÒ katŒ tò
dunatñn.
pollŒ m¢n oïn kaÜ �lla ¦xoi tiw ’n l¡gein para-
deiknçw tò tÇn mayhm‹tvn xr®simon kaÜ ŽnagkaÝon.
toè d¢ m¯ dokeÝn Žpeirok‹lvw diatrÛbein <¤n> tÒ tÇn
mayhm‹tvn ¤paÛnÄ trept¡on ³dh pròw t¯n par‹dosin
tÇn ŽnagkaÛvn katŒ tŒ may®mata yevrhm‹tvn, oéx
÷sa dænaito ’n tòn ¤ntugx‹nonta µ Žriymhtikòn tel¡vw
µ gevm¡trhn µ mousikòn µ Žstronñmon Žpof°nai: oéd¢
g‹r ¤sti toèto prohgoæmenon µ prokeÛmenon ‘pasi
toÝw Pl‹tvni ¤ntugx‹nousi: mñna d¢ taèta paradÅso-
men, ÷sa ¤jarkeÝ pròw tò dunhy°nai suneÝnai tÇn
suggramm‹tvn aétoè. oéd¢ gŒr aétòw ŽjioÝ eÞw ¦sxaton
g°raw Žfik¡syai diagr‹mmata gr‹fonta kaÜ melÄdÛan,
ŽllŒ paidikŒ oàetai taèta tŒ may®mata, propara-
skeuastikŒ kaÜ kayartikŒ önta cux°w eÞw tò ¤pit®deion
aét¯n pròw filosofÛan gen¡syai. m‹lista m¢n oïn
xr¯ tòn m¡llonta oåw te ²meÝw paradÅsomen oåw te
Pl‹tvn sun¡gracen ¤nteæjesyai diŒ goèn t°w prÅthw
grammik°w stoixeiÅsevw kexvrhk¡nai: =˜on gŒr ’n
jun¡poito oåw paradÅsomen. ¦stai d' ÷mvw toiaèta
kaÜ tŒ par' ²mÇn, Éw kaÜ tÒ pant‹pasin Žmu®tÄ tÇn
mayhm‹tvn gnÅrima gen¡syai.
prÇton d¢ mnhmoneæsomen tÇn ŽriymhtikÇn yevrh-
m‹tvn, oåw sun¡zeuktai kaÜ tŒ t°w ¤n ŽriymoÝw mousik°w:
t°w m¢n gŒr ¤n ôrg‹noiw oé pant‹pasi prosdeñmeya, kayŒ
kaÜ aétòw õ Pl‹tvn ŽfhgeÝtai l¡gvn Éw oé xr¯ Ësper
¤k geitñnvn fvn¯n yhreuom¡nouw pr‹gmata par¡xein
taÝw xordaÝw: ôregñmeya d¢ t¯n ¤n kñsmÄ �rmonÛan kaÜ
t¯n ¤n toætÄ mousik¯n katano°sai: taæthn d¢ oéx
oåñn te katideÝn m¯ t°w ¤n ŽriymoÝw prñteron yevrhti-
koçw genom¡nouw. diò kaÜ p¡mpthn õ Pl‹tvn fhsÜn
eänai t¯n mousik®n, t¯n ¤n kñsmÄ l¡gvn, ´tiw ¤stÜn ¤n
t» kin®sei kaÜ t‹jei kaÜ sumfvnÛ& tÇn ¤n aétÒ kinou-
m¡nvn �strvn. ²mÝn d' ŽnagkaÝon deut¡ran aét¯n
t‹ttein metŒ Žriymhtik¯n kaÜ kat' aétòn tòn Pl‹tvna,
¤peid¯ oéd' ² ¤n kñsmÄ mousik¯ lhpt¯ �neu t°w ¤jariy-
moum¡nhw kaÜ nooum¡nhw mousik°w. Ëste eÞ m¢n sun¡-
zeuktai t» perÜ ciloçw Žriymoçw yevrÛ& ² ¤n ŽriymoÝw
mousik®, deut¡ra ’n taxyeÛh pròw t¯n t°w ²met¡raw
yevrÛaw eém‹reian. pròw d¢ t¯n fusik¯n t‹jin prÅth
m¢n ’n eàh ² perÜ Žriymoçw yevrÛa, kaloum¡nh Žriy-
mhtik®: deut¡ra d¢ ² perÜ tŒ ¤pÛpeda, kaloum¡nh gev-
metrÛa: trÛth d¢ ² perÜ tŒ stere‹, ´tiw ¤stÜ stereome-
trÛa: tet‹rth ² perÜ tŒ kinoæmena stere‹, ´tiw
¤stÜn ŽstronomÛa. ² d¢ t°w tÇn kin®sevn kaÜ diasth-
m‹tvn poiŒ sx¡siw ¤stÜ mousik®, ´tiw oéx oáa t¡ ¤sti
lhfy°nai m¯ prñteron ²mÇn aét¯n ¤n ŽriymoÝw kata-
nohs‹ntvn: diò pròw t¯n ²met¡ran yevrÛan met' Žriy-
mhtik¯n tet‹xyv ² ¤n ŽriymoÝw mousik®, Éw d¢ pròw t¯n
fæsin p¡mpth <²> t°w toè kñsmou �rmonÛaw yevrh-
tik¯ mousik®. katŒ d¯ toçw Puyagorikoçw presbeut¡a
tŒ tÇn ŽriymÇn Éw Žrx¯ kaÜ phg¯ kaÜ =Ûza tÇn
p‹ntvn.
Copyright 1999 Giovanni Ferrero