Procli
In primum Euclidis Elementorum Liber
Prologi pars prior.
T¯n mayhmatik¯n oésÛan oëte tÇn prvtÛstvn
¤n toÝw oïsi genÇn oëte tÇn ¤sx‹tvn eänai kaÜ parŒ
t¯n �pl°n diúrhm¡nvn, ŽnagkaÝon, ŽllŒ t¯n m¡shn
xÅran Žpeilhf¡nai tÇn te ŽmerÛstvn kaÜ �plÇn kaÜ
Žsuny¡tvn kaÜ Ždiair¡tvn êpost‹sevn kaÜ tÇn meri-
stÇn kaÜ ¤n suny¡sesin pantoÛaiw kaÜ poikÛlaiw diai-
r¡sesin Žfvrism¡nvn. tò m¢n gŒr ŽeÜ katŒ taétŒ
¦xon kaÜ mñnimon kaÜ Žn¡legkton tÇn perÜ aét¯n lñ-
gvn êperan¡xousan aét¯n ŽpofaÛnei tÇn ¤n ìlú fe-
rom¡nvn eÞdÇn, tò d¢ diejodikòn tÇn ¤pibolÇn kaÜ tò
taÝw diast‹sesi tÇn êpokeim¡nvn prosxrÅmenon kaÜ
tò Žp' �llvn ŽrxÇn �lla prokataskeu‹zon katade-
est¡ran aét» dÛdvsi t‹jin t°w ŽmerÛstou kaÜ ¤n aêt»
teleÛvw ßdrum¡nhw fæsevw. diñper oämai kaÜ õ Pl‹-
tvn tŒw gnÅseiw di¹rei tÇn öntvn taÝw te prÅtaiw
kaÜ m¡saiw kaÜ teleutaÛaiw êpost‹sesi kaÜ toÝw m¢n
ŽmerÛstoiw t¯n noht¯n ŽpedÛdou t¯n Žyrñvw kaÜ metŒ
�plñthtow diairoèsan tŒ nohtŒ kaÜ t» te Ž#lÛ& kaÜ
t» kayarñthti kaÜ t» ¥noeideÝ prosbol» kaÜ ¤paf»
tÇn öntvn tŒw �llaw êperaÛrousan gnÅseiw, toÝw d¢
meristoÝw kaÜ fæsin ¤sx‹thn laxoèsi kaÜ aÞsyhtoÝw
‘pasi t¯n dñjan Žmudr�w ŽlhyeÛaw Žntilambanom¡-
nhn, toÝw d¢ m¡soiw, oåa d® ¤sti tŒ t°w mayhmatik°w
eàdh, kaÜ t°w te ŽmerÛstou fæsevw Žpoleipom¡noiw kaÜ
t°w merist°w êperidrum¡noiw t¯n di‹noian. kaÜ gŒr
aìth noè m¡n ¤sti deut¡ra kaÜ t°w Žkrot‹thw ¤pist®-
mhw, dñjhw d¢ teleiot¡ra kaÜ Žkribest¡ra kaÜ kaya-
rvt¡ra. diejodeæei m¢n gŒr kaÜ ŽnaploÝ toè noè
t¯n ŽmetrÛan kaÜ ŽnelÛssei tò sunespeiram¡non t°w
noer�w ¤pibol°w, sun‹gei d¢ aï p‹lin tŒ diúrhm¡na
kaÜ Žnaf¡rei pròw tòn noèn. Ësper oïn aß gnÅseiw
Žp' Žll®lvn diest®kasin, oìtv d¯ kaÜ tŒ gnvstŒ
diak¡kritai fæsei, kaÜ tŒ m¢n nohtŒ p‹ntvn êper-
®plvtai taÝw ¥noeid¡sin êp‹rjesi, tŒ d¢ aÞsyhtŒ toÝw
p�sin ŽpoleÛpetai tÇn prÅtvn oésiÇn. tŒ d¢ mayh-
matikŒ kaÜ ÷lvw tŒ dianohtŒ m¡shn kekl®rvtai t‹jin,
tÇn m¢n t» diair¡sei pleon‹zonta, tÇn d¢ t» Ž#lÛ&
pro¡xonta, kaÜ tÇn m¢n t» �plñthti leipñmena, tÇn
d¢ t» ŽkribeÛ& proup‹rxonta kaÜ tranest¡raw m¢n
¤mf‹seiw ¦xonta tÇn aÞsyhtÇn t°w noht°w oésÛaw,
eÞkñnew d¢ ÷mvw önta kaÜ meristÇw m¢n tŒ Žm¡rista,
polueidÇw d¢ monoeid° paradeÛgmata tÇn öntvn Žpo-
mimoæmena kaÜ Éw sull®bdhn eÞpeÝn ¤n proyæroiw m¢n
tetagm¡na tÇn prÅtvn eÞdÇn kaÜ ¤kfaÛnonta t¯n
²nvm¡nhn kaÜ Žmer° kaÜ gñnimon ¤keÛnvn ìparjin,
oëpv d¢ �ra toè merismoè kaÜ t°w suny¡sevw tÇn
lñgvn êper¡xonta kaÜ t°w proshkoæshw taÝw eÞkñsin
êpost‹sevw, oéd¢ êperdr‹monta tŒw poikÛlaw kaÜ
diejodikŒw t°w cux°w no®seiw kaÜ aétaÝw sunarmo-
sy¡nta taÝw �plaÝw kaÜ ìlhw �p‹shw kayareuoæsaiw
gnÅsesin.
„H m¢n d¯ mesñthw tÇn mayhmatikÇn genÇn te
kaÜ eÞdÇn toiaæth noeÛsyv, prñw ge tò paròn tò me-
tajç sumplhroèsa tÇn te pantelÇw ŽmeristÇn oé-
siÇn kaÜ tÇn perÜ t¯n ìlhn meristÇn ginom¡nvn: tŒw
d¢ ŽrxŒw t°w mayhmatik°w ÷lhw oésÛaw ¤piskopoèntew
¤p' aétŒw �nimen tŒw diŒ p‹ntvn tÇn öntvn dihkoæ-
saw ŽrxŒw kaÜ p‹nta Žf' ¥autÇn ŽpogennÅsaw, l¡gv
d¢ tò p¡raw kaÜ tò �peiron. ¤k gŒr toætvn tÇn dæo
prÅtvn metŒ t¯n toè ¥nòw Žperi®ghton kaÜ toÝw ‘pa-
sin �lhpton aÞtÛan êp¡sth t‹ te �lla p‹nta kaÜ ²
tÇn mayhm‹tvn fæsiw, ¤keÛnvn m¢n Žyrñvw p‹nta
paragousÇn kaÜ ¤júrhm¡nvw, tÇn d¢ proóñntvn ¤n
m¡troiw toÝw pros®kousi kaÜ t‹jei t» prepoæsú t¯n
prñodon katadexom¡nvn, kaÜ tÇn m¢n prÅtvn, tÇn
d¢ m¡svn, tÇn d¢ teleutaÛvn êfistam¡nvn. tŒ m¢n
gŒr nohtŒ g¡nh katŒ t¯n ¥autÇn �plñthta prÅtvw
met¡xei toè p¡ratow kaÜ toè ŽpeÛrou diŒ m¢n t¯n
§nvsin kaÜ t¯n tautñthta kaÜ t¯n mñnimon ìparjin
kaÜ stayerŒn toè p¡ratow Žpoplhroæmena, diŒ d¢
t¯n eÞw pl°yow diaÛresin kaÜ t¯n gennhtik¯n peri-
ousÛan kaÜ t¯n yeÛan ¥terñthta kaÜ prñodon t°w
ŽpeirÛaw Žpolaæonta. tŒ d¢ mayhmatikŒ p¡ratow m¡n
¤stin ¦kgona kaÜ ŽpeirÛaw, Žll' oé tÇn prvtÛstvn
mñnvn oéd¢ tÇn nohtÇn kaÜ krufÛvn ŽrxÇn, ŽllŒ
kaÜ toætvn, aã pro°lyon m¢n Žp' ¤keÛnvn eÞw deut¡-
ran t‹jin, Žpogenn�n d¢ met' Žll®lvn ¤jarkoèsi
toçw m¡souw diakñsmouw tÇn öntvn kaÜ t¯n ¤n aétoÝw
poikilÛan, ÷yen d¯ kaÜ ¤n toætoiw pro¡rxontai m¢n
eÞw �peiron oß lñgoi, kratoèntai d¢ êpò t°w p¡ratow
aÞtÛaw. ÷ te gŒr Žriymòw Žpò mon‹dow Žrj‹menow
�pauston ¦xei t¯n aëjhsin, ŽeÜ d¢ õ lhfyeÜw pep¡-
rastai, kaÜ ² tÇn megeyÇn diaÛresiw ¤p' �peiron xv-
reÝ, tŒ d¢ diairoæmena p‹nta Ëristai, kaÜ kat' ¤n¡r-
geian pep¡rastai tŒ mñria toè ÷lou. kaÜ t°w m¢n
ŽpeirÛaw oék oëshw t‹ te meg¡yh p‹nta sæmmetra ’n
·n kaÜ oéd¢n �rrhton oéd¢ �logon, oåw d¯ dokeÝ dia-
f¡rein tŒ ¤n gevmetrÛ& tÇn ¤n Žriymhtik», kaÜ oß
ŽriymoÜ t¯n gñnimon t°w mon‹dow dænamin oék ’n
¤dænanto deiknænai oéd¢ ’n p‹ntaw eäxon toçw lñ-
gouw ¤n ¥autoÝw tÇn öntvn, oåon toçw pollaplasÛouw
µ toçw ¤pimorÛouw. p�w gŒr Žriymòw ¤jall‹ttei tòn
lñgon pròw t¯n mon‹da kaÜ tòn prò aétoè genñmenon
¤jetazñmenow. toè d¢ p¡ratow Žnairey¡ntow summetrÛa
te kaÜ koinvnÛa lñgvn kaÜ tautñthw eÞdÇn kaÜ Þsñthw
kaÜ ÷sa t°w ŽmeÛnonñw ¤sti sustoixÛaw oék �n pote
¤n toÝw may®masin ¤faÛneto, oéd' ’n ¤pist°mai tÇn
toioætvn ·san oéd¢ katal®ceiw mñnimoi kaÜ ŽkribeÝw.
deÝ toÛnun Žmfot¡rvn tÇn ŽrxÇn Ësper toÝw �lloiw
g¡nesi tÇn öntvn oìtv d¯ kaÜ toÝw mayhmatikoÝw. tŒ
d¢ ¦sxata kaÜ ¤n ìlú ferñmena kaÜ êpò t°w fæsevw
diaplattñmena p‹ntvw aétñyen ŽmfoÝn met¡xonta ka-
tafaÛnetai, toè m¢n ŽpeÛrou katŒ t¯n êpokeim¡nhn
aétoÝw §dran tÇn eÞdÇn, toè d¢ p¡ratow katŒ toçw
lñgouw kaÜ tŒ sx®mata kaÜ tŒw morf‹w.
ƒAll' ÷ti m¢n ŽrxaÜ kaÜ tÇn mayhm‹tvn aðtai
proest®kasin, aã kaÜ tÇn öntvn �p‹ntvn, fanerñn.
Ësper d¢ tŒw koinŒw ŽrxŒw aétÇn teyevr®kamen kaÜ
diŒ p‹ntvn dihkoæsaw tÇn mayhmatikÇn genÇn, oìtv
d¯ kaÜ tŒ koinŒ aétÇn yevr®mata kaÜ �pl� kaÜ t°w
mi�w ¤pist®mhw ¦ggona t°w p‹saw õmoè tŒw mayhmati-
kŒw gnÅseiw ¤n ¥nÜ ¤pexoæshw ŽnalogisÅmeya, kaÜ
÷pvw ¤farmñttei p‹saiw kaÜ dænatai kaÜ ¤n ŽriymoÝw
kaÜ ¤n meg¡yesi kaÜ ¤n kin®sesi yevreÝsyai skop®-
svmen. toiaèta d¡ ¤sti t‹ te tÇn ŽnalogiÇn kaÜ tŒ
tÇn suny¡sevn kaÜ diair¡sevn kaÜ tÇn ŽnastrofÇn
kaÜ ¤nallagÇn, ¦ti d¢ tŒ tÇn lñgvn p‹ntvn oåon
pollaplasÛvn kaÜ ¤pimorÛvn [kaÜ] ¤pimerÇn kaÜ tÇn
toætoiw Žntikeim¡nvn kaÜ �plÇw tŒ perÜ tò àson kaÜ
�nison kayñlou yevroæmena kaÜ koinÇw, oé kayñson
¤stÜn ¤n sx®masin µ ŽriymoÝw µ kin®sesin, Žll'
aétò kay' aêtò toætvn ¥k‹teron fæsin tinŒ ¦xon
koin¯n kaÜ gnÇsin ¥autoè parexñmenon �ploust¡-
ran. kaÜ m¯n kaÜ tò k‹llow kaÜ ² t‹jiw koinŒ p‹n-
tvn ¤stÜ tÇn mayhm‹tvn kaÜ ² Žpò tÇn gnvrimv-
t¡rvn õdòw ¤pÜ tŒ zhtoæmena kaÜ ² ¤k toætvn ¤p'
¤keÝna met‹basiw, “w d¯ kaloèsin Žnalæseiw kaÜ sun-
y¡seiw. ´ te õmoiñthw kaÜ ² Žnomoiñthw tÇn lñgvn
oéd' õtioèn tÇn mayhmatikÇn genÇn ŽpoleÛpousin.
kaÜ gŒr sx®mata tŒ m¢n ÷moia tŒ d¢ Žnñmoia l¡go-
men kaÜ Žriymoçw Ésaætvw toçw m¢n õmoÛouw toçw d¢
ŽnomoÛouw. kaÜ ÷sa katŒ tŒw dun‹meiw ŽnafaÛnetai
p�sin õmoÛvw pros®kei toÝw may®masi, tÇn m¢n duna-
m¡nvn tÇn d¢ dunasteuom¡nvn. “ d¯ kaÜ õ ¤n poli-
teÛ& Svkr‹thw taÝw moæsaiw êchlologoum¡naiw Žn¡-
yhken, tŒ koinŒ p‹ntvn tÇn mayhmatikÇn lñgvn ¤n
p¡rasin Érism¡noiw perilabÆn kaÜ prosths‹menow ¤n
toÝw eÞrhm¡noiw ŽriymoÝw, Žf' Ïn d¯ kaÜ tŒ m¡tra t°w
te eégonÛaw kaÜ t°w ¤nantÛaw pròw taæthn ŽgonÛaw
katafaÛnetai.
DeÝ d¢ �ra tŒ koinŒ taèta m®te ¤n toÝw polloÝw
kaÜ diúrhm¡noiw eàdesi prÅtvw êfest‹nai nomÛzein,
m®te êst¡rvw kaÜ ¤k tÇn pollÇn ¦xonta t¯n g¡nesin,
Žll' Éw prò aétÇn ¥stÇta kaÜ �plñthti kaÜ ŽkribeÛ&
diaf¡ronta tÛyesyai. diŒ gŒr toèto kaÜ ² gnÇsiw
aétÇn prohgeÝtai tÇn pollÇn gnÅsevn kaÜ dÛdvsi
tŒw ŽrxŒw ¤keÛnaiw, kaÜ aß pollaÜ perÜ aét¯n êfest®-
kasi kaÜ ¤p' aét¯n Žnaf¡rontai. leg¡tv gŒr õ gev-
m¡trhw, ÷ti tett‹rvn öntvn megeyÇn Žn‹logon ¦stai
kaÜ tò ¤nall‹j, kaÜ deiknætv katŒ tŒw oÞkeÛaw Žrx‹w,
aåw õ Žriymhtikòw oék �n pote xr®saito, kaÜ aï õ
Žriymhtikòw, ÷ti tett‹rvn öntvn ŽriymÇn Žn‹logon
¦stai kaÜ tò ¤nall‹j, kaÜ toèto Žpò tÇn t°w oÞkeÛaw
¤pist®mhw ŽrxÇn. tÛw oïn õ kay' ¥autòn gnvrÛzvn
tò ¤nallŒj eàte ¤n meg¡yesin eàte ¤n ŽriymoÝw kaÜ t¯n
diaÛresin tÇn sugkeim¡nvn megeyÇn µ ŽriymÇn kaÜ
t¯n sænyesin Ésaætvw tÇn diúrhm¡nvn; oé gŒr d®
pou tÇn m¢n meristÇn eÞsÜn ¤pist°mai kaÜ gnÅseiw,
tÇn d¢ Ž@lvn kaÜ t°w noer�w yevrÛaw ¤ggut¡rv te-
tagm¡nvn oéd¢ mÛan ¦xomen ¤pist®mhn. ŽllŒ pollÒ
prñteron ² ¤keÛnvn gnÇsiw ¤stÜn ¤pist®mh kaÜ Žp'
¤keÛnhw aß pollaÜ toçw koinoçw êpod¡xontai lñgouw
kaÜ m¡xri tosoætou gnÅsevn �nodow Žpò tÇn meri-
kvt¡rvn ¤pÜ tŒw õlikvt¡raw, §vw ’n ¤p' aét¯n Žna-
dr‹mvmen t¯n toè öntow, Ã ön ¤stin, ¤pist®mhn. aìth
gŒr oé tŒ kay' aêtŒ toÝw ŽriymoÝw êp‹rxonta sko-
peÝn ŽjioÝ, oéd¢ tŒ koinŒ p�si toÝw posoÝw, ŽllŒ tÇn
öntvn �p‹ntvn t¯n mÛan kaÜ mñnhn oésÛan kaÜ ìpar-
jin yevreÝ, kaÜ diŒ toèto pasÇn ¤stÜ tÇn ¤pisthmÇn
perilhptikvt‹th kaÜ p�sai par' ¤keÛnhw lamb‹nousi
tŒw Žrx‹w. ŽeÜ gŒr aß Žnvt¡rv taÝw êp' aétŒw par-
¡xousi tŒw prÅtaw tÇn ŽpodeÛjevn êpoy¡seiw, ² d¢
teleiot‹th tÇn ¤pisthmÇn �p‹saiw Žf' ¥aut°w ¤ndÛ-
dvsi taÝw m¢n õlikvt¡raw taÝw d¢ merikvt¡raw Žrx‹w:
di' ù kaÜ õ ¤n Yeait®tÄ Svkr‹thw paidiŒn spoud» ke-
rannçw peristeraÝw m¢n Žpeik‹zei tŒw ¤n ²mÝn ¤pist®-
maw. p¡tesyai d¢ aétŒw fhsÜn tŒw m¢n kat' Žg¡law
tŒw d¢ kaÜ xvrÜw Žpò tÇn �llvn. aß m¢n gŒr koinñ-
terai kaÜ õlikÅterai pollŒw ¤n ¥autaÝw peri¡xousi
merikvt¡raw, aß d¢ tÇn diúrhm¡nvn kat' eàdh gnv-
stÇn ¤faptñmenai diest®kasin Žll®lvn kaÜ Žsænaptoi
pròw Žll®law eÞsÜn Žpò diaferousÇn Érmhm¡nai tÇn
prÅtvn ŽrxÇn. mÛa toÛnun ¤pist®mh protet‹xyv
tÇn pollÇn ¤pisthmÇn kaÜ mayhm‹tvn ² tŒ koinŒ
kaÜ diŒ p‹ntvn di®konta tÇn genÇn gnvrÛzousa kaÜ
p‹saiw taÝw mayhmatikaÝw ¤pist®maiw xorhgoèsa tŒw
Žrx‹w.
KaÜ m¡xri toède ¤n ²mÝn ² perÜ aét°w ŽfvrÛsyv
didaskalÛa. metŒ d¢ toèto tÛ pot' ’n eàh tò krit®-
rion tÇn mayhm‹tvn yevr®svmen kaÜ prosthsÅmeya
kaÜ t°w toætou paradñsevw ²gemñna tòn Pl‹tvna
diairoæmenon ¤n politeÛ& xvrÜw m¢n tŒ gnvstŒ xvrÜw
d¢ tŒw gnÅseiw kaÜ suzægvw Žpon¡monta toÝw gnvstoÝw
tŒw gnÅseiw. tÇn gŒr öntvn tŒ m¢n nohtŒ y¡menow
tŒ d¢ aÞsyht‹, tÇn d' aï nohtÇn tŒ m¢n nohtŒ p‹lin
tŒ d¢ dianoht‹, kaÜ tÇn aÞsyhtÇn tŒ m¢n aÞsyhtŒ tŒ
d¢ eÞkast‹, toÝw m¢n nohtoÝw, “ d¯ tÇn tett‹rvn ¤stÜ
genÇn prÅtista, gnÇsin ¤fÛsthsi t¯n nñhsin, toÝw
d¢ dianohtoÝw di‹noian, toÝw d¢ aÞsyhtoÝw pÛstin kaÜ
toÝw eÞkastoÝw eÞkasÛan. kaÜ toèton ¦xousan tòn lñ-
gon ŽpofaÛnei t¯n eÞkasÛan pròw t¯n aàsyhsin, ùn ²
di‹noia pròw t¯n nñhsin: ´ te gŒr eÞkasÛa tŒ eàdvla
gignÅskei tÇn aÞsyhtÇn ¦n te ìdasi fantazñmena
kaÜ toÝw �lloiw katñptroiw ¤sx‹thn pvw ¤n eàdesin
¦xonta t‹jin kaÜ eÞdÅlvn öntvw eàdvla gegonñta, kaÜ
² di‹noia tŒw tÇn nohtÇn eÞkñnaw yevreÝ tŒw Žpò
tÇn prÅtvn kaÜ �plÇn kaÜ ŽmeristÇn eÞdÇn eÞw pl°-
yow kaÜ diaÛresin êpob‹saw, di' ù kaÜ taæthw m¢n ²
gnÇsiw Žp' �llvn êpoy¡sevn ³rthtai presbut¡rvn,
² d¢ nñhsiw ¤p' aét¯n �neisi t¯n Žnupñyeton Žrx®n.
eÞ toÛnun tŒ mayhmatikŒ m®te t¯n Žm¡riston ¦laxen
êpñstasin kaÜ xvrist¯n Žpò p‹shw diair¡sevw kaÜ
poikilÛaw m®te t¯n aÞsy®sei gnvrizom¡nhn kaÜ polç
met‹bolon kaÜ p‹nth merist®n, pantÛ pou katafan¡w,
÷ti dianohtŒ m¡n ¤sti katŒ t¯n oésÛan, di‹noia d¢
aétÇn pro¡sthken Éw krit®rion, Ësper tÇn aÞsyh-
tÇn aàsyhsiw kaÜ eÞkasÛa tÇn eÞkastÇn. ÷yen d¯ kaÜ
õ Svkr‹thw Žmudrot¡ran m¢n t¯n toætvn gnÇsin
eänai diorÛzetai t°w prvtÛsthw ¤pist®mhw, tranest¡-
ran d¢ t°w dojastik°w ¤pibol°w. tò m¢n gŒr Žnei-
ligm¡non kaÜ diejodikòn t°w yevrÛaw pleon‹zon ¦xousi
t°w no®sevw, tò d¢ mñnimon tÇn lñgvn kaÜ Žn¡leg-
kton êper¡xon t°w dñjhw. kaÜ tò m¢n ¤j êpoy¡sevw
Érmhm¡non katŒ t¯n ìfesin ¦laxon t°w prÅthw ¤pi-
st®mhw, tò d¢ ¤n Ž@loiw eàdesin êfestòw katŒ t¯n
teleiot¡ran tÇn aÞsyhtÇn eàdhsin.
Tò m¢n oïn krit®rion tÇn mayhm‹tvn �p‹ntvn
toiñnde katŒ tòn noèn Žforizñmeya toè Pl‹tvnos,
t¯n di‹noian dñjhw m¢n êperidræsasan ¥aut¯n, t°w
d¢ no®sevw Žpoleipom¡nhn. §petai d¡ pou katideÝn
²m�w, tÛna t¯n oésÛan pros®kei l¡gein tÇn mayhma-
tikÇn eÞdÇn te kaÜ genÇn, kaÜ pñteron Žpò tÇn
aÞsyhtÇn aét¯n êfist‹nein sugxvrht¡on eàte katŒ
ŽfaÛresin, Ëw pou l¡gein eÞÅyasin, eàte katŒ �yroi-
sin tÇn merikÇn eÞw §na tòn koinòn lñgon, µ kaÜ prò
toætvn aét» t¯n êpñstasin dot¡on, Éw ÷ te Pl‹-
tvn ŽjioÝ kaÜ ² tÇn ÷lvn ¤pideiknæei prñodow. prÇ-
ton m¢n oïn eÞ Žpò tÇn aÞsyhtÇn tŒ mayhmatikŒ
eàdh l¡gomen êpost°nai, t°w cux°w Žpò tÇn ¤n ìlú
trigÅnvn µ kæklvn tò eädow tò kuklikòn µ tò tri-
gvnikòn êsterogenÇw ¤n ¥aut» morfoæshw, pñyen ²
ŽkrÛbeia kaÜ tò Žn¡legkton êp‹rxei toÝw lñgoiw;
Žn‹gkh gŒr, µ Žpò tÇn aÞsyhtÇn µ Žpò cux°w. ŽllŒ
m¯n Žpñ ge tÇn aÞsyhtÇn Ždænaton, pollÒ gŒr ’n
m�llon ŽkribeÛaw toætoiw met°n: Žpò t°w cux°w
�ra, toÝw m¢n Žtel¡si tò t¡leion toÝw d¢ m¯ Žkrib¡si
tò Žkrib¢w prostiyeÛshw. poè gŒr ¤n toÝw aÞsyhtoÝw
tò Žmer¢w µ tò Žplat¢w µ tò Žbay¡w, poè d¢ ² tÇn
¤k toè k¡ntrou grammÇn Þsñthw, poè d¢ oß ¥stÇtew
ŽeÜ lñgoi tÇn pleurÇn, poè d¢ aß tÇn gvniÇn ôryñ-
thtew; oéx õrÇmen, Éw ¤n Žll®loiw p‹nta tŒ aÞsyhtŒ
summ¡miktai kaÜ Éw oéd¢n ¤n toætoiw eÞlikrin¢w oéd¢
toè ¤nantÛou kayareèon, ŽllŒ meristŒ p‹nta kaÜ dia-
statŒ kaÜ kinoæmena; pÇw oïn toÝw Žkin®toiw lñgoiw
¤k tÇn kinoum¡nvn kaÜ �llote �llvw ¤xñntvn aét¯n
t¯n mñnimon oésÛan dÅsomen; p�n gŒr tò Žpò kinou-
m¡nvn oésiÇn êfist‹menon kaÜ ìparjin metablht¯n
¦xein õmologeÝtai par' aétÇn. pÇw d¢ toÝw Žkrib¡si
kaÜ Žnel¡gktoiw eàdesin Žpò tÇn m¯ ŽkribÇn t¯n
ŽkrÛbeian prosy®somen; p�n gŒr tò t°w Žkin®tou
gnÅsevw aàtion meizñnvw ¤stÜn aétò toioèton. cux¯n
�ra t¯n gennhtik¯n êpoyet¡on tÇn mayhmatikÇn
eÞdÇn te kaÜ lñgvn. Žll' eÞ m¢n ¦xousa tŒ para-
deÛgmata kat' oésÛan êfÛsthsin aét‹, kaÜ eÞsÜn aß
genn®seiw probolaÜ tÇn ¤n aét» prouparxñntvn
eÞdÇn, tÒ te Pl‹tvni sunesñmeya taèta l¡gontew
kaÜ t¯n Žlhy° oésÛan tÇn mayhm‹tvn eêrhkñtew ’n
eàhmen. eÞ d¢ m¯ ¦xousa mhd¢ proeilhfuÝa toçw lñ-
gouw tosoèton êfaÛnei di‹kosmon �#lon kaÜ tosaæthn
Žpogenn˜ yevrÛan, pÇw tŒ gennhy¡nta dænatai dia-
krÛnein, eàte gñnima tugx‹nei önta eàte ŽnemiaÝa kaÜ
eàdvla Žnt' ŽlhyÇn, poÛoiw d¢ kanñsi xrvm¡nh t¯n
¤n toætoiw Žl®yeian parametreÝ; pÇw d¢ kaÜ m¯ ¦xousa
t¯n oésÛan aétÇn Žpogenn˜ tosaæthn poikilÛan lñ-
gvn; hétomatism¡nhn gŒr oìtvw t¯n êpñstasin aé-
tÇn poi®somen kaÜ pròw oéd¡na ÷ron Žnaferom¡nhn.
eÞ �ra cux°w ¤stin ¦kgona tŒ mayhmatikŒ eàdh kaÜ
oék Žpò tÇn aÞsyhtÇn ¦xei toçw lñgouw, Ïn êfÛsth-
sin ² cux®, kaÜ Žp' ¤keÛnvn taèta prob‹lletai kaÜ
aß ÈdÝnew aét°w kaÜ oß tñkoi menñntvn eÞsÜ kaÜ ŽódÛvn
¤kfaneÝw eÞdÇn.
Deæteron toÛnun eÞ k‹tvyen kaÜ Žpò tÇn aÞsyh-
tÇn ŽyroÛzomen toçw tÇn mayhm‹tvn lñgouw, pÇw
oék Žn‹gkh tŒw ŽpodeÛjeiw ŽmeÛnouw l¡gein, ÷sai Žpò
tÇn aÞsyhtÇn sunÛstantai, kaÜ oé tŒw Žpò tÇn ka-
yolikvt¡rvn ŽeÜ kaÜ �ploust¡rvn eÞdÇn; tŒ gŒr aàtia
pantaxoè taÝw ŽpodeÛjesin oÞkeÝa pròw t¯n toè zh-
toum¡nou y®ran eänai fam¡n. eÞ oïn tŒ merikŒ tÇn
kayñlou kaÜ tŒ aÞsyhtŒ tÇn dianohtÇn aàtia, tÛw mh-
xan¯ tòn ÷ron t°w ŽpodeÛjevw ¤pÜ tŒ kayñlou m�l-
lon Žnaf¡rein ŽntÜ tÇn meristÇn kaÜ tÇn dianohtÇn
t¯n oésÛan prò tÇn aÞsyhtÇn taÝw ŽpodeÛjesin sug-
genest¡ran ŽpofaÛnein; oéd¢ gŒr eà tiw fasÜn Žpo-
deÛjeien, ÷ti tò Þsoskel¢w dueÝn ôryaÝw àsaw ¦xei tŒw
gvnÛaw, kaÜ ÷ti tò Þsñpleuron ÉdÜ kaÜ tò skalhnòn
¤pÛstatai katŒ trñpon, Žll' õ p�n trÛgvnon kaÜ
�plÇw ŽpodeÛjaw ¦xei t¯n ¤pist®mhn kay' aêtñ. kaÜ
p‹lin ÷ti tò kayñlou b¡ltion toè katŒ m¡row pròw
Žpñdeijin, kaÜ ¥j°w ÷ti aß ŽpodeÛjeiw ¤k tÇn kayñlou
m�llon, ¤j Ïn d¢ aß ŽpodeÛjeiw, taèta prñtera kaÜ t»
fæsei prohgoæmena tÇn kay' §kasta kaÜ aàtia tÇn
deiknum¡nvn. polloè �ra d¡ousin aß ŽpodeiktikaÜ
tÇn ¤pisthmÇn perÜ tŒ êsterogen° kaÜ tŒ Žmudrñtera
tÇn aÞsyhtÇn ŽyreÝn, Žll' oé tŒ dianoÛ& lhptŒ kaÜ
teleiñtera tÇn aÞsy®sei kaÜ dñjú gnvrÛmvn yevreÝn.
…Eti d¯ tò trÛton l¡gomen, ÷ti kaÜ t¯n cux¯n
Žtimot¡ran poioèsi t°w ìlhw oß taèta l¡gontew. eÞ
gŒr ² m¢n ìlh tŒ oésiÅdh kaÜ m�llon önta kaÜ tra-
n¡stera parŒ t°w fæsevw d¡xetai, ² d¢ cux¯ deætera
Žp' ¤keÛnvn kaÜ eàdvla kaÜ eÞkñnaw êsterogeneÝw ¤n
¥aut» diapl‹ttei pròw oésÛan Žtimot¡raw Žfairoèsa
t°w ìlhw tŒ katŒ fæsin aét°w ŽxÅrista, pÇw oéxÜ
t¯n cux¯n Ždranest¡ran t°w ìlhw kaÜ katadeest¡ran
ŽpofaÛnousi; tñpow m¢n gŒr kaÜ ² ìlh tÇn ¤nælvn
lñgvn kaÜ ² cux¯ tÇn eÞdÇn. Žll' ² m¢n tÇn prÅ-
tvn ² d¢ tÇn deut¡rvn, kaÜ ² m¢n tÇn prohgoum¡-
nvw öntvn ² d¢ tÇn ¤keÝyen êfistam¡nvn, kaÜ ² m¢n
tÇn kat' oésÛan, ² d¢ tÇn kat' ¤pÛnoian genom¡nvn.
pÇw oïn ² noè kaÜ t°w noer�w oésÛaw prÅtvw met¡-
xousa kaÜ plhroum¡nh t°w gnÅsevw ¤keÝyen kaÜ t°w
÷lhw zv°w Žmudrot¡rvn eÞdÇn ¤stin êpodox¯ t°w
¤sx‹thw ¤n toÝw oïsin §draw kaÜ pròw tò eänai p‹n-
tvn Žtelest¡raw; ŽllŒ pròw m¢n taæthn Žpant�n t¯n
dñjan polloÝw poll‹kiw eéyænaw dedvkuÝan perÛergon.
eÞ d¢ m® ¤sti katŒ ŽfaÛresin tÇn ¤nælvn tŒ mayh-
matikŒ eàdh m®te katŒ sunayroismòn tÇn ¤n toÝw kay'
§kasta koinÇn, mhy' ÷lvw êsterogen° kaÜ Žpò tÇn
aÞsyhtÇn, Žn‹gkh d®pou t¯n cux¯n µ par' aêt°w µ
parŒ noè lamb‹nein aétŒ µ kaÜ par' aêt°w kaÜ par'
¤keÛnou. Žll' eÞ m¢n par' aêt°w mñnon, pÇw eÞkñnew
taèta tÇn noerÇn eÞdÇn; pÇw d¢ metajç t°w ŽmerÛ-
stou fæsevw kaÜ t°w merist°w mhdemÛan Žpò tÇn
prÅtvn eÞw tò eänai sumpl®rvsin laxñnta; pÇw d¢
prvtourgŒ paradeÛgmata tÇn ÷lvn tŒ ¤n nÒ pro-
¡sthken; eÞ d¢ par' ¤keÛnou mñnon, pÇw tò aéten¡r-
ghton t°w cux°w kaÜ aétokÛnhton dænatai m¡nein,
eàper oß ¤n aét» lñgoi katŒ t¯n tÇn ¥terokin®tvn
êpñstasin Žllaxñyen eÞw aét¯n ¦rreusan; kaÜ tÛ dioÛ-
sei t°w ìlhw t°w dun‹mei mñnon oëshw p‹nta, gennÅ-
shw d¢ oéd¢n tÇn ¤nælvn eÞdÇn; leÛpetai d¯ oïn kaÜ
par' aêt°w kaÜ parŒ noè taèta par‹gein kaÜ eänai
pl®rvma tÇn eÞdÇn aét®n, Žpò m¢n tÇn noerÇn pa-
radeigm‹tvn êfistam¡nvn, aétogñnvw d¢ t¯n eÞw tò
eänai p‹rodon lagxanñntvn. kaÜ oék �ra ·n ² cux¯
grammateÝon kaÜ tÇn lñgvn kenñn, ŽllŒ gegramm¡non
ŽeÜ kaÜ gr‹fon ¥autò kaÜ êpò noè grafñmenon. noèw
g‹r ¤sti kaÜ ² cux¯ katŒ tòn prò aétoè noèn Žne-
lÛttvn ¥autòn kaÜ eÞkÆn ¤keÛnou kaÜ tæpow ¦jv genñ-
menow. eÞ oïn ¤keÝnow p‹nta noerÇw, kaÜ ² cux¯ tŒ
p‹nta cuxikÇw, kaÜ eÞ paradeigmatikÇw ¤keÝnow, kaÜ
² cux¯ eÞkonikÇw, kaÜ eÞ sunúrhm¡nvw, ² cux¯ diúrh-
m¡nvw. ù d¯ kaÜ õ Pl‹tvn eÞdÆw ¤k p‹ntvn êfÛ-
sthsi tÇn mayhmatikÇn eÞdÇn t¯n cux¯n kaÜ kat'
Žriymoçw aét¯n diaireÝ kaÜ sundeÝ taÝw ŽnalogÛaiw
kaÜ toÝw �rmonikoÝw lñgoiw, kaÜ tŒw prvtourgoçw Žr-
xŒw tÇn sxhm‹tvn ¤n aét» katab‹lletai, tñ te eéyç
kaÜ tò perifer¡w, kaÜ kineÝ toçw ¤n aét» kæklouw noe-
rÇw. p‹nta �ra tŒ mayhmatikŒ prÇtñn ¤stin ¤n t»
cux» kaÜ prò tÇn ŽriymÇn oß aétokÛnhtoi kaÜ prò
tÇn fainom¡nvn sxhm‹tvn tŒ zvdiakŒ sx®mata kaÜ
prò tÇn ²rmosm¡nvn oß �rmonikoÜ lñgoi kaÜ prò tÇn
kæklÄ kinoum¡nvn svm‹tvn oß ŽfaneÝw kækloi dedh-
mioærghntai kaÜ pl®rvma tÇn p‹ntvn ² cux®: kaÜ
di‹kosmow oðtow �llow aétòw ¥autòn par‹gvn kaÜ
Žpò t°w oÞkeÛaw Žrx°w paragñmenow zv°w te plhrÇn
¥autòn kaÜ Žpò toè dhmiourgoè plhroæmenow Žsvm‹-
tvw kaÜ Ždiast‹tvw, kaÜ ÷t' ’n prob‹llú toçw aétoè
lñgouw, tñte kaÜ ¤pist®maw profaÛnei p‹saw kaÜ
Žret‹w. oésÛvtai oïn ¤n toætoiw ² cux¯ toÝw eàdesi
kaÜ oëte tòn Žriymòn ¤p' aét°w mon‹dvn pl°yow
êpolhpt¡on oëte t¯n tÇn diastatÇn Þd¡an svmati-
kÇw Žkoust¡on, ŽllŒ p‹nta zvtikÇw kaÜ noerÇw tŒ
paradeÛgmata tÇn fainom¡nvn ŽriymÇn kaÜ sxhm‹-
tvn kaÜ lñgvn kaÜ kin®sevn êpoyet¡on ¥pom¡noiw tÒ
TimaÛÄ p�san aét°w t¯n g¡nesin kaÜ t¯n dhmiour-
gÛan Žpò tÇn mayhmatikÇn eÞdÇn sumplhrÅsanti kaÜ
p‹ntvn ¤n aét» tŒw aÞtÛaw ßdræsanti. tÇn m¢n gŒr
ŽriymÇn p‹ntvn oß ¥ptŒ ÷roi tŒw ŽrxŒw perieil®fasi
tÇn grammikÇn kaÜ tÇn ¤pip¡dvn kaÜ tÇn stereÇn,
tÇn d¢ lñgvn p‹ntvn oß ¥ptŒ lñgoi kat' aÞtÛan ¤n
aét» pro#fest®kasi, tÇn d' aï sxhm‹tvn aß ŽrxaÜ
dhmiourgikÇw ßdræsyhsan ¤n aét», tÇn d¢ kin®sevn
² prvtÛsth kaÜ tŒw �llaw �p‹saw peri¡xousa kaÜ
kinoèsa sunuf¡sthken aét». p‹ntvn gŒr tÇn kinou-
m¡nvn õ kæklow Žrx¯ kaÜ ² kæklÄ kÛnhsiw. oésiÅdeiw
�ra kaÜ aétokÛnhtoi tÇn mayhm‹tvn eÞsÜn oß lñgoi
sumplhroèntew tŒw cux‹w, oîw d¯ kaÜ prob‹llousa
² di‹noia kaÜ ¤jelÛttousa p�san t¯n poikilÛan êfÛ-
sthsi tÇn mayhmatikÇn ¤pisthmÇn, kaÜ oé m® pote
paæshtai, gennÇsa m¢n ŽeÜ kaÜ ŽneurÛskousa �lla
¤p' �lloiw, toçw d¢ ŽmereÝw aét°w lñgouw ¤japloèsa.
p‹nta gŒr proeÛlhfen ŽrxoeidÇw kaÜ katŒ t¯n �pei-
ron ¥aut°w dænamin ¤k tÇn proeilhmm¡nvn ŽrxÇn
pantodapÇn yevrhm‹tvn poieÝtai probol‹w.
ƒAllŒ d¯ metŒ t¯n oésÛan tÇn mayhmatikÇn
eÞdÇn ¤pÜ t¯n mÛan aétÇn ¤pist®mhn Žnadr‹mvmen,
¶n prò tÇn pollÇn ¤deÛknumen oïsan, kaÜ yevr®sv-
men, tÛ tò ¦rgon aét°w kaÜ tÛnew aß dun‹meiw, kaÜ ¤pÜ
pñson diateÛnousai taÝw ¤nergeÛaiw.
Tò m¢n d¯ ¦rgon t°w ÷lhw mayhmatik°w dianohti-
kòn, Ësper tò prñteron eàpomen, yet¡on kaÜ oëte toi-
oèton, õpoÝon tò noeròn ¤n ¥autÒ monÛmvw ßdrum¡non
kaÜ t¡leion kaÜ aëtarkew Žf' ¥autoè kaÜ pròw ¥autò
suneèon, oëte oåon tò t°w dñjhw kaÜ t°w aÞsy®sevw.
aðtai gŒr aß gnÅseiw pròw tŒ ¤ktòw ŽpereÛdontai kaÜ
perÜ ¤keÝna ¤nergoèsi kaÜ tŒw aÞtÛaw oék ¦xousi tÇn
gignvskom¡nvn. ² d' aï mayhmatik¯ t°w m¢n Žna-
mn®sevw ¦jvyen �rxetai, teleut˜ d¢ eÞw toçw ¦ndon
lñgouw, kaÜ ŽnegeÛretai m¢n Žpò tÇn êst¡rvn, katant˜
d¢ eÞw t¯n prohgoum¡nhn oésÛan tÇn eÞdÇn, kaÜ ŽkÛ-
nhtow m¢n aét°w oék ¦stin ² ¤n¡rgeia kay‹per ²
noer‹, diŒ d¢ kin®sevw oé topik°w oéd¢ Žlloivti-
k°w Ësper aß aÞsy®seiw, ŽllŒ zvtik°w ŽnelÛssetai kaÜ
di¡jeisi tòn ŽsÅmaton tÇn lñgvn di‹kosmon, tñte
m¢n Žpò tÇn ŽrxÇn ¤pÜ tŒ Žpotel¡smata xvroèsa,
tñte d¢ Žn‹palin õdeæousa, kaÜ tñte m¢n Žpò tÇn
progignvskom¡nvn ¤pÜ tŒ zhtoæmena, tñte d¢ Žpò tÇn
zhtoum¡nvn ¤pÜ tŒ prohgoæmena katŒ t¯n gnÇsin.
¦ti toÛnun oëte Éw pl®rhw ¥aut°w �p‹shw zht®sevw
êperÛdrutai kay‹per õ noèw, oëte Žf' ¥t¡rvn telei-
oètai Éw ² aàsyhsiw, ŽllŒ diŒ zht®sevw eÞw t¯n eìre-
sin prñeisin kaÜ Žpò toè Žteloèw eÞw teleiñthta
¤p‹neisi.
Dun‹meiw ge m¯n ¦xei ditt‹w, tŒw m¢n eÞw pl°-
yow proagoæsaw tŒw ŽrxŒw kaÜ ŽpogennÅsaw tŒw polu-
eideÝw t°w yevrÛaw Žtrapoæw, tŒw d¢ sunagvgoçw tÇn
pollÇn diejñdvn eÞw tŒw oÞkeÛaw êpoy¡seiw. diñti
gŒr ŽrxŒw proest®sato tñ te ©n kaÜ tò pl°yow, tñ te
p¡raw kaÜ tò �peiron, tŒ êpokeÛmena aét» pròw t¯n
kat‹lhcin m¡shn te ¤klhrÅsato t‹jin tÇn ŽmerÛstvn
eÞdÇn kaÜ tÇn p‹nth meristÇn, eÞkñtvw d¯ oämai kaÜ
aß gnvstikaÜ dun‹meiw t°w ÷lhw aétÇn ¤pist®mhw
diplaÝ pef®nasin oïsai, kaÜ aß m¢n ²mÝn eÞw t¯n
§nvsin speædousai kaÜ sumptæssousai tò pl°yow, aß
d¢ diakritikaÜ tÇn �plÇn eÞw tŒ poikÛla kaÜ tÇn
kayolikvt¡rvn eÞw tŒ merikÅtera, kaÜ tÇn ¤n Žrx»
lñgvn tetagm¡nvn eÞw tŒ deætera kaÜ tŒ pollostŒ
Žpò tÇn ŽrxÇn. �nvyen gŒr Žrxom¡nh di®kei m¡xri
tÇn aÞsyhtÇn Žpotelesm‹tvn kaÜ sun‹ptei pròw t¯n
fæsin kaÜ sunapodeÛknusi pollŒ metŒ t°w fusiolo-
gÛaw, Ësper d¯ k‹tvyen ¤panioèsa suneggÛzei pvw t»
noer˜ gnÅsei kaÜ ¤f‹ptetai t°w tÇn prÅtvn yevrÛaw.
diò d¯ kaÜ ¤n taÝw ŽpoperatÅsesin ¥aut°w t®n te
mhxanik¯n ÷lhn proæbalen kaÜ t¯n ôptik¯n kaÜ kat-
optrik¯n yevrÛan kaÜ �llaw pollŒw sumpeplegm¡naw
toÝw aÞsyhtoÝw kaÜ di' ¤keÛnvn ¤nergoæsaw, kaÜ ¤n taÝw
Žnñdoiw tÇn ŽmerÛstvn kaÜ Ž@lvn no®sevn Žntilam-
b‹netai kaÜ met' ¤keÛnvn teleioÝ tŒw meristŒw ¤pibo-
lŒw kaÜ tŒw ¤n diejñdoiw ferom¡naw gnÅseiw, t‹ te
¥aut°w g¡nh kaÜ eàdh taÝw oésÛaiw ¤keÛnaiw ŽfomoioÝ,
kaÜ t¯n perÜ yeÇn Žl®yeian kaÜ t¯n perÜ tÇn öntvn
yevrÛan ¤n toÝw oÞkeÛoiw ¤kfaÛnei logismoÝw. tosaèta
kaÜ perÜ toætvn eÞr®syv.
Tò d¢ ¤nteèyen t°w ¤pist®mhw taæthw katÛdvmen
¤jaÛfnhw Žpò tÇn Žrxhgikvt‹tvn gnÅsevn m¡xri tÇn
¤sx‹tvn diateÝnon. õ m¢n oïn TÛmaiow katŒ paÛdeu-
sin õdòn t¯n tÇn mayhm‹tvn gnÇsin ŽpokaleÝ. diñti
d¯ toèton ¦xei tòn lñgon pròw t¯n tÇn ÷lvn ¤pi-
st®mhn kaÜ t¯n prÅthn filosofÛan, ùn ² paideÛa
pròw t¯n Žret®n. ² m¢n gŒr proeutrepÛzei t¯n cux¯n
¦yesin Ždiastrñfoiw eÞw t¯n teleÛan zv®n, ² d¢ pro-
paraskeu‹zei t¯n di‹noian ²mÇn kaÜ tò ömma t°w cu-
x°w eÞw t¯n ¤nteèyen periagvg®n. diò kaÜ õ ¤n poli-
teÛ& Svkr‹thw ôryÇw eäpen: ömma gŒr t°w cux°w
êpò tÇn �llvn ¤pithdeum‹tvn Žpotufloæmenon kaÜ
katoruttñmenon êpò tÇn mayhm‹tvn mñnvn Žnazv-
pureÝsyaÛ te kaÜ ŽnegeÛresyai p‹lin eÞw t¯n y¡an
toè öntow kaÜ Žpò tÇn eÞdÅlvn ¤pÜ tŒ Žlhy° kaÜ
Žpò toè skotÅdouw eÞw tò noeròn meyÛstasyai fÇw,
kaÜ ÷lvw Žpò toè sphlaÛou kaÜ tÇn ¤n toætÄ gene-
siourgÇn desmÇn kaÜ tÇn Žgkt®rvn t°w ìlhw ¤pÜ
t¯n ŽsÅmaton ŽnateÛnasyai kaÜ Žm¡riston oésÛan.
tñ te gŒr k‹llow kaÜ ² t‹jiw tÇn ¤n mayhmatik»
lñgvn kaÜ tò mñnimon kaÜ ¥stÆw t°w yevrÛaw aétoÝw
²m�w sun‹ptei toÝw nohtoÝw kaÜ ¤nidræei tel¡vw, ŽeÜ
m¢n ¥stÇsin, ŽeÜ d¢ tÒ yeÛÄ k‹llei diapr¡pousin, ŽeÜ
d¢ t¯n pròw �llhla t‹jin diasÅzousin. „O d¢ ¤n tÒ
FaÛdrÄ Svkr‹thw treÝw ²mÝn paradÛdvsi toçw Žna-
gom¡nouw, oã kaÜ tòn prÅtiston aétoè sumplhroèsi
bÛon: tòn filñsofon, tòn ¤rvtikñn, tòn mousikñn.
ŽllŒ tÒ m¢n ¤rvtikÒ t°w Žnagvg°w Žrx¯ kaÜ õdòw
¤nteèyen Žpò toè fainom¡nou k‹llouw ¤panabasmoÝw
xrvm¡nÄ toÝw m¡soiw eàdesi tÇn kalÇn, tÒ d¢ mou-
sikÒ trÛthn laxñnti t‹jin Žpò tÇn ¤n aÞsy®sesin
�rmoniÇn ¤pÜ tŒw ŽfaneÝw �rmonÛaw kaÜ toçw lñgouw
toçw ¤n taætaiw ² met‹basiw. kaÜ tÒ m¢n ² öciw, tÒ
d¢ ² Žko¯ t°w Žnamn®sevw örganon. tÒ d¢ filosñfÄ
t¯n fæsin pñyen �ra kaÜ diŒ tÛnvn ² ŽnakÛnhsiw t°w
noer�w gnÅsevw kaÜ ² pròw tò öntvw øn kaÜ t¯n Žl®-
yeian ¦gersiw; deÝ gŒr kaÜ toætÄ diŒ tò Žtel¢w t°w
oÞkeÛaw Žrx°w. ² gŒr fusik¯ Žret¯ kaÜ ömma Žtel¢w
kaÜ ·yow ¦laxen. ¤g®gertai m¢n oïn ³dh par' aêtoè
kaÜ ¤ptñhtai perÜ tò øn õ t¯n fæsin toioètow, dot¡on
d¢ aétÒ tŒ may®mata, fhsÜn õ PlvtÛnos, pròw
suneyismòn t°w Žsvm‹tou fæsevw kaÜ toætoiw Ësper
sx®masi xrÅmenon Žkt¡on ¤pÜ toçw ¤n t» dialektik»
lñgouw kaÜ ÷lvw Éw t¯n tÇn öntvn yevrÛan.
ƒAll' ÷ti m¢n pròw filosofÛan ² mayhmatik¯ t¯n
prvtÛsthn par¡xetai sunt¡leian, ¤k toætvn d°lon.
deÝ d¢ kaÜ tÇn kay' §kasta memn°syai, kaÜ ÷ti yeo-
logÛ& m¢n proeutrepÛzei tŒw noerŒw ¤pibol‹w. ÷sa
gŒr toÝw Žtel¡si dusy®rata kaÜ Žn‹nth faÛnetai t°w
perÜ tÇn yeÇn ŽlhyeÛaw eÞw di‹gnvsin, taèta oß t°w
mayhmatik°w lñgoi pistŒ kaÜ katafan° kaÜ Žn¡legkta
diŒ tÇn eÞkñnvn ŽpofaÛnousi. tÇn m¢n gŒr êper-
ousÛvn Þdiot®tvn ¤n toÝw ŽriymoÝw tŒw ¤mf‹seiw
deiknæousi, tÇn d¢ noerÇn sxhm‹tvn ¤n toÝw dianoh-
toÝw tŒw dun‹meiw ¤kfaÛnousin. diò kaÜ õ Pl‹tvn
pollŒ kaÜ yaumastŒ dñgmata perÜ yeÇn diŒ tÇn
mayhmatikÇn eÞdÇn ²m�w Žnadid‹skei kaÜ ² tÇn Pu-
yagoreÛvn filosofÛa parapet‹smasi toætoiw xrv-
m¡nh t¯n mustagvgÛan katakræptei tÇn yeÛvn dogm‹-
tvn. toioètow gŒr kaÜ õ ßeròw sæmpaw lñgow kaÜ õ
Filñlaos ¤n taÝw B‹kxaiw kaÜ ÷low õ trñpow t°w
Puyagñrou perÜ yeÇn êfhg®sevw.
Pròw d¢ t¯n fusik¯n yevrÛan tŒ m¡gista sum-
b‹lletai, t®n te tÇn lñgvn eétajÛan ŽnafaÛnousa,
kay' ¶n dedhmioærghtai tò p�n, kaÜ ŽnalogÛan t¯n
p‹nta tŒ ¤n tÒ kñsmÄ sund®sasan, Ëw pou fhsÜn õ
TÛmaiow, kaÜ fÛla tŒ maxñmena kaÜ pros®gora kaÜ
sumpay° tŒ diestÇta poi®sasan, kaÜ tŒ �pl� kaÜ
prvtourgŒ stoixeÝa kaÜ p‹nth t» summetrÛ& kaÜ t»
Þsñthti sunexñmena deÛjasa, di' Ïn kaÜ õ p�w oéra-
nòw ¤teleÅyh, sx®mata tŒ pros®konta katŒ tŒw ¥au-
toè merÛdaw êpodej‹menow, ¦ti d¢ Žriymoçw toçw oÞ-
keÛouw ¥k‹stÄ tÇn gignom¡nvn kaÜ taÝw periñdoiw
aétÇn kaÜ taÝw Žpokatast‹sesin Žneuroèsa, di' Ïn
t‹w te eégonÛaw ¥k‹stvn kaÜ tŒw ¤nantÛaw forŒw sul-
logÛzesyai dunatñn. taèta gŒr oämai kaÜ õ TÛmaiow
¤ndeiknæmenow pantaxoè diŒ tÇn mayhmatikÇn ôno-
m‹tvn ¤kfaÛnei t¯n perÜ t°w fæsevw tÇn ÷lvn yev-
rÛan kaÜ tŒw gen¡seiw tÇn stoixeÛvn ŽriymoÝw kaÜ
sx®masi katakosmeÝ kaÜ tŒw dun‹meiw aétÇn kaÜ tŒ
p‹yh kaÜ tŒw poi®seiw eÞw aétŒ Žnaf¡rei, tÇn te gv-
niÇn tŒw ôjæthtaw kaÜ tŒw Žmblæthtaw kaÜ tÇn pleu-
rÇn tŒw leiñthtaw µ tŒw ¤nantÛaw dun‹meiw, tñ te
pl°yow kaÜ t¯n ôligñthta tÇn stoixeÛvn aÞtiÅmenow
t°w pantoÛaw metabol°w.
Prñw ge m¯n t¯n politik¯n kaloum¡nhn filoso-
fÛan pÇw oéxÜ f®somen aét¯n pollŒ d¯ kaÜ yau-
mastŒ sunteleÝn, toæw te kairoçw tÇn pr‹jevn Žna-
metroum¡nhn kaÜ tŒw poikÛlaw periñdouw toè pantòw
kaÜ toçw pros®kontaw Žriymoçw taÝw gen¡sesi, toæw
te Žfomoivmatikoçw kaÜ toçw t°w Žnomoiñthtow aÞtÛouw,
toæw te gonÛmouw kaÜ teleÛouw, kaÜ toçw ¤nantÛouw toæ-
toiw, toæw te ¤narmonÛou zv°w xorhgoçw kaÜ toçw t°w
ŽnarmostÛaw parektikoçw kaÜ ÷lvw for�w kaÜ ŽforÛaw
oÞstikoæw. “ d¯ kaÜ õ ¤n politeÛ& tÇn mousÇn lñ-
gow ¤kfaÛnei tòn gevmetrikòn Žriymòn sæmpanta kæ-
rion Žmeinñnvn kaÜ xeirñnvn gen¡sevn tiy¡menow kaÜ
t°w te Žlætou tÇn Ždiastrñfvn ±yÇn diamon°w, kaÜ
t°w metabol°w tÇn ŽrÛstvn politeiÇn eÞw tŒw Žlñ-
gouw kaÜ ¤mpayeÝw. ÷ti gŒr t°w ÷lhw ¤stÜ mayhmati-
k°w t¯n ¤pist®mhn paradoènai toè legom¡nou toætou
gevmetrikoè Žriymoè kaÜ oé mi�w tinòw oåon Žriymh-
tik°w µ gevmetrÛaw pantÛ pou d°lon: diŒ p‹ntvn
gŒr tÇn mayhm‹tvn oß lñgoi t°w te eégonÛaw kaÜ
t°w ŽgonÛaw di®kousi.
Pròw d' aï t¯n ±yik¯n filosofÛan ²m�w teleioÝ,
t‹jin kaÜ ¤narmñnion zv¯n ¤ntiyeÝsa toÝw ³yesin
²mÇn kaÜ sx®mata pr¡ponta t» Žret» kaÜ m¡lh kaÜ
kin®seiw paradÛdvsin, Žf' Ïn d¯ kaÜ õ ƒAyhnaÝow
j¡now teleioèsyai boæletai toçw t°w ±yik°w Žret°w
¤k n¡vn metalhcom¡nouw, tÇn te ŽretÇn proteÛnei
toçw lñgouw, �llvw m¢n ¤n toÝw ŽriymoÝw, �llvw d¢
¤n toÝw sx®masin, �llvw d¢ ¤n toÝw katŒ mousik¯n
sumfÅnoiw kaÜ tÇn kakiÇn tŒw êperbolŒw kaÜ tŒw
¤ndeÛaw paradeÛknusi, di' Ïn Žpoteloæmeya m¡trioi
tò ·yow kaÜ kekosmhm¡noi. kaÜ diŒ toèto õ Svkr‹-
thw ¤n GorgÛ& m¢n tòn Kallikl¡a t°w Žt‹ktou kaÜ
Žkol‹stou zv°w aÞtiÅmenow, gevmetrÛaw g‹r, fhsÜn,
ŽmeleÝw kaÜ t°w kat' aét¯n Þsñthtow. ¤n politeÛ& d¢
t°w turannik°w ²don°w t¯n Žpñstasin, ¶n ¦laxen,
eêrÛskei pròw t¯n toè basil¡vw katŒ t¯n ¤pÛpedon
g¡nesin kaÜ t¯n stere‹n.
ƒAllŒ m¯n taÝw te �llaiw ¤pist®maiw te kaÜ t¡xnaiw
²lÛkon tò Žpò t°w mayhmatik°w öfelow paragÛnetai,
m‹yoimen ’n ¤nno®santew, ÷ti taÝw m¢n yevrhtikaÝw
oåon =htorik» kaÜ taÝw toiaÝsde p‹saiw, ÷sai diŒ lñ-
gvn kuroèntai, teleiñthta kaÜ t‹jin prostÛyhsin kaÜ
tò ¤k prÅtvn te kaÜ m¡svn kaÜ teleutaÛvn sumplh-
roèsyai katŒ t¯n pròw aét¯n ŽpeikasÛan, taÝw d¢
poihtikaÝw ¤n paradeÛgmatow t‹jei prouf¡sthke toçw
lñgouw tÇn poioum¡nvn kaÜ tŒ m¡tra ¤n aêt» pro-
upost®sasa, taÝw d¢ praktikaÝw t¯n ¤n¡rgeian kaÜ t¯n
kÛnhsin ŽforÛzei diŒ tÇn ¥stÅtvn ¥aut°w kaÜ Žkin®-
tvn eÞdÇn. ÷lvw gŒr aß t¡xnai p�sai, kay‹per d®
fhsin õ ¤n tÒ Fil®bÄ Svkr‹thw, Žriymhtik°w d¡on-
tai kaÜ metrhtik°w kaÜ statik°w, ³toi pasÇn µ tinÇn.
aðtai d¢ p�sai peri¡xontai ¤n toÝw mayhmatikoÝw lñ-
goiw kaÜ kat' ¤keÛnouw õrÛzontai. kaÜ gŒr aß tÇn
ŽriymÇn dianomaÜ kaÜ ² tÇn m¡trvn poikilÛa kaÜ ²
tÇn barÇn diaforñthw êpò taæthw gnvrÛzontai.
Tò m¢n toÛnun öfelow t°w mayhmatik°w ÷lhw ¤pi-
st®mhw prñw te filosofÛan aét¯n kaÜ tŒw �llaw ¤pi-
st®maw kaÜ t¡xnaw ¦stai diŒ toætvn gnÅrimon toÝw
Žkoæousin, ³dh d¡ tinew tÇn ŽntilogikÇn ¤pixei-
roèsi kayaireÝn t¯n ŽjÛan t°w ¤pist®mhw taæthw, oß
m¢n tò kalòn aét°w kaÜ tò Žgayòn Žfairoèntew Éw
oé perÜ toætvn poioum¡nhw toçw lñgouw, oß d¢ xrhsi-
mvt¡raw tŒw tÇn aÞsyhtÇn ¤mpeirÛaw ŽpofaÛnontai
tÇn ¤n aét» kayñlou yevroum¡nvn, oåon gevdesÛan
gevmetrÛaw, kaÜ t¯n tÇn pollÇn Žriymhtik¯n t°w ¤n
yevr®masin êfestÅshw, kaÜ t¯n nautik¯n Žstrolo-
gÛan t°w kayñlou deiknuoæshw. oëte gŒr ploutoèmen
tÒ ginÅskein tòn ploèton, ŽllŒ tÒ xr°syai, oëte
eédaimonoèmen tÒ t¯n eédaimonÛan ginÅskein, ŽllŒ
tÒ z°n eédaimonikÇw, Ëste kaÜ pròw tòn bÛon tòn
ŽnyrÅpinon kaÜ tŒw pr‹jeiw oé tŒw gnvstikŒw tÇn
mayhmatikÇn, ŽllŒ tŒw ¤mpeirikŒw sunteleÝn õmolo-
g®somen. oß gŒr Žgnooèntew m¢n toçw lñgouw, ge-
gumnasm¡noi d¢ perÜ t¯n ¤n toÝw kay' §kasta peÝran
÷lÄ kaÜ pantÜ diaf¡rousi pròw tŒw ŽnyrvpikŒw xreÛaw
tÇn perÜ t¯n yevrÛan mñnhn ¤sxolakñtvn.
Pròw d¯ toçw taèta l¡gontaw Žpanthsñmeya tò
m¢n k‹llow ¤pideÛknuntew tÇn mayhm‹tvn Žpò toæ-
tvn, Žf' Ïn kaÜ õ ƒAristot¡lhs ¤pexeÛrhsen ²m�w
peÛyein. trÛa gŒr taèta diaferñntvw kaÜ ¤n toÝw
sÅmasi kaÜ ¤n taÝw cuxaÝw tò k‹llow ŽpoteleÝn, t¯n
t‹jin, t¯n summetrÛan, tò Érism¡non, ¤peÜ kaÜ tò
aäsxow tò m¢n svmatikòn Žpò t°w êlik°w ŽtajÛaw kaÜ
ŽmorfÛaw kaÜ ŽsummetrÛaw kaÜ ŽoristÛaw ¤n tÒ sun-
y¡tÄ kraths‹shw parufÛstatai, tò d¢ [cuxikòn] Žpò
t°w ŽlogÛaw plhmmelÇw kaÜ Žt‹ktvw kinoum¡nhw kaÜ
Žnarmñstou pròw tòn lñgon oëshw kaÜ tòn ¤keÝyen ÷ron
oé katadexom¡nhw, Ëste kaÜ tò k‹llow ¤n toÝw ¤nan-
tÛoiw ’n ¦xoi t¯n ìparjin, t‹jei dhlad¯ kaÜ summetrÛ&
kaÜ tÒ Érism¡nÄ. taèta d¢ ¤n t» mayhmatik» m‹lista
yevroèmen ¤pist®mú, t¯n m¢n t‹jin ¤n t» tÇn deu-
t¡rvn ŽeÜ kaÜ poikilvt¡rvn Žpò tÇn prÅtvn kaÜ
�ploust¡rvn ¤kf‹nsei^sun®rthtai gŒr ŽeÜ tŒ ¥pñ-
mena toÝw ¦mprosyen, kaÜ tŒ m¢n Žrx°w ¦xei lñgon, tŒ
d¢ tÇn ¥pom¡nvn taÝw prÅtaiw êpoy¡sesin^t¯n d¢
summetrÛan ¤n t» sumfvnÛ& tÇn deiknum¡nvn pròw
�llhla kaÜ t» pròw tòn noèn p‹ntvn Žnafor˜^m¡-
tron g‹r ¤sti koinòn t°w ÷lhw ¤pist®mhw õ noèw, par'
oð kaÜ tŒw ŽrxŒw lamb‹nei kaÜ pròw ùn ¤pistr¡fei toçw
many‹nontas^tò d¢ Érism¡non ¤n toÝw ¥stÇsin ŽeÜ
kaÜ Žkin®toiw lñgoiw: oé gŒr �llote �llvw ¦xei tŒ
gnvstŒ aét°w Ësper tŒ dojastŒ kaÜ tŒ aÞsyhtŒ
aét°w, Žll' ŽeÜ tŒ aétŒ proteÛnetai kaÜ Ëristai toÝw
noeroÝw eàdesin. eÞ toÛnun tŒ m¢n ŽpotelestikŒ toè
k‹llouw ¤stÜ taèta diaferñntvw, tŒ d¢ may®mata
katŒ taèta xarakthrÛzetai, prñdhlon ÷ti kaÜ ¤n toæ-
toiw ¤stÜ tò kalñn. kaÜ pÇw gŒr oé m¡llei, noè m¢n
katal‹mpontow �nvyen t¯n ¤pist®mhn, taæthw d¢ eÞw
noèn ¤peigom¡nhw kaÜ ²m�w Žpò aÞsy®sevw eÞw ¤keÝnon
met‹gein speudoæshw;
Tò d' aï öfelow aét°w oék eÞw tŒw ŽnyrvpÛnaw
xreÛaw ŽforÇntaw krÛnein ŽjiÅsomen oéd¢ t°w Žn‹gkhw
stoxazom¡nouw: oìtv gŒr kaÜ t¯n yevrhtik¯n Žret¯n
aét¯n �xrhston õmolog®somen eänai ¥aut¯n tÇn Žn-
yrvpÛnvn xvrÛzousan kaÜ, oð taèta sunteÛnei, m®d'
÷lvw ginÅskein aßroum¡nhn. ù kaÜ õ ¤n Yeait®tÄ
Svkr‹thw perÜ tÇn korufaÛvn xrhsmÄdÇn öntvw [?]
p‹shw m¢n aétoçw ŽfÛsthsi sx¡sevw t°w pròw tòn
ŽnyrÅpinon bÛon, p‹shw d¢ Žn‹gkhw kaÜ xreÛaw eëlu-
ton aétÇn t¯n di‹noian eÞw t¯n tÇn öntvn ŽnateÛnei
perivp®n. kaÜ toÛnun kaÜ t¯n mayhmatik¯n ¤pist®mhn
aét¯n di' aêt¯n aßret¯n kaÜ t¯n ¤j aét°w yevrÛan
eänai yet¡on, Žll' oé diŒ tŒw ŽnyrvpÛnaw xreÛaw. eÞ
d¢ xr¯ pròw �llo ti tò ¤j aét°w öfelow Žnaf¡rein,
pròw t¯n noerŒn gnÇsin t¯n Èf¡leian t¯n Žp' aét°w
Žnenekt¡on: eÞw gŒr ¤keÛnhn ²m�w podhgeÝ kaÜ pro-
eutrepÛzei, tò ömma t°w cux°w ŽpokayaÛrousa kaÜ
Žfairoèsa tŒ Žpò tÇn aÞsy®sevn ¤mpñdia pròw t¯n
gnÇsin tÇn ÷lvn. Ësper oïn t¯n kayartik¯n ÷lhn
Žret¯n oé pròw tŒw bivtikŒw xreÛaw Žpobl¡pontew
xrhsÛmhn µ �xrhstñn famen, ŽllŒ pròw tòn ¤n yevrÛ&
bÛon, oêtvsÜ kaÜ t°w mayhmatik°w tò t¡low eÞw noèn
Žnap¡mpein pros®kei kaÜ t¯n sæmpasan sofÛan. diò
kaÜ ² perÜ aét¯n ¤n¡rgeia kay' aêt®n t¡ ¤stin ŽjÛa
spoud°w kaÜ diŒ t¯n noerŒn zv®n. dhloÝ d¢ tò di'
¥aut¯n eänai toÝw metioèsin aßret®n, ù kaÜ ƒAristo-
t¡lhs poæ fhsin, tò mhdenòw misyoè prokeim¡nou
toÝw zhtoèsin ÷mvw ¤n ôlÛgÄ xrñnÄ tosaæthn ¤pÛdo-
sin t¯n tÇn mayhm‹tvn yevrÛan labeÝn, ¦ti d¢ tò
p‹ntaw ¤n aét» filoxvreÝn kaÜ boælesyai sxol‹zein
tÇn �llvn Žfem¡nouw, ÷soi kaÜ katŒ mikròn ¤f®canto
t°w Žp' aét°w ÈfeleÛaw, Ëste oá ge katafronhtikÇw
¦xousi t°w tÇn mayhm‹tvn gnÅsevw, �geustoi tug-
x‹nousin öntew tÇn ¤n aétoÝw ²donÇn.
Oé d¯ oïn diŒ toèto t¯n mayhmatik¯n Žtima-
st¡on, ÷ti m¯ pròw tŒw ŽnyrvpÛnaw ²mÝn xreÛaw sun-
teleÝ^tŒ gŒr ¦sxata aét°w Žphx®mata t°w toi-
aæthw xreÛaw stox‹zetai kaÜ ÷sa mey' ìlhw ¤nergeÝ^
ŽllŒ toénantÛon yaumast¡on aét°w t¯n Ž#lÛan kaÜ
tò ¤n aêt» mñnú tò Žgayòn ¦xein. kaÜ gŒr ÷lvw pau-
s‹menoi t°w perÜ tŒ ŽnagkaÝa frontÛdow oß �nyrvpoi
perÜ t¯n z®thsin ¤tr‹ponto tÇn mayhm‹tvn. kaÜ
toèto eÞkñtvw: prÇta m¢n gŒr tŒ sæntrofa kaÜ õmo-
fu° t» gen¡sei perispoædast‹ ¤sti toÝw ŽnyrÅpoiw:
deætera d¢ tŒ t°w gen¡sevw Žpolæonta t¯n cux¯n kaÜ
Žnamimn®skonta toè öntow. oìtvw �ra kaÜ tŒ Žnag-
kaÝa prò tÇn di' aêtŒ timÛvn kaÜ tŒ t°w aÞsy®sevw
sæmfula prò tÇn katŒ noèn gignvskom¡nvn m¡timen.
kaÜ gŒr p�sa ² g¡nesiw kaÜ ² ¤n aêt» strefom¡nh
t°w cux°w zv¯ p¡fuken Žpò toè Žteloèw eÞw tò t¡-
leion xvreÝn. tosaèta kaÜ pròw toætouw eÞr®syv toçw
t¯n mayhmatik¯n Žtim‹zontaw ¤pist®mhn.
…Isvw d' �n tinew ¤k t°w ²met¡raw ¥stÛaw õrmÅme-
noi kaÜ tòn Pl‹tvna proist‹menoi m‹rtura tÇn
lñgvn ¤pixeir®seian eÞw êperocÛan �gein toçw ¤pi-
polaiot¡rouw t°w tÇn mayhm‹tvn Žkro‹sevw. kaÜ
gŒr aétòn d®pou tòn filñsofon ¤n politeÛ& t¯n ma-
yhmatik¯n taæthn gnÇsin toè tÇn ¤pisthmÇn Žpe-
laænein xoroè kaÜ tŒw ŽrxŒw tŒw aét°w Éw Žgnooèsan
diel¡gxein, kaÜ tò Ú Žrx¯ m¡n, ù m¯ eäden, teleut¯ d¢
kaÜ m¡sa, ¤j Ïn oék oäden, ¤pÜ toætoiw prosy®sousi,
kaÜ ÷sa �lla parŒ toè Svkr‹touw ¤n ¤keÛnoiw ôneÛdh
katŒ t°w yevrÛaw taæthw Žp¡rriptai. pròw d¯ fÛlouw
�ndraw ²meÝw poioæmenoi toçw lñgouw Žnamn®somen
aétoçw, ÷ti kaÜ aétòw õ Pl‹tvn kayartik¯n t°w
cux°w kaÜ Žnagvgòn t¯n mayhmatik¯n eänai safÇw
ŽpofaÛnetai, t¯n Žxlçn Žfairoèsan toè noeroè t°w
dianoÛaw fvtòw toè kreÛttonow svy°nai murÛvn sv-
matikÇn ômm‹tvn katŒ t¯n „Omhrik¯n ƒAyhn�n, Éw ’n
m¯ mñnon tÇn „ErmaókÇn dÅrvn, ŽllŒ kaÜ tÇn ƒAyh-
naókÇn met¡xousan: kaÜ Éw ¤pist®mhn aét¯n ŽpokaleÝ
pantaxoè kaÜ Éw t°w megÛsthw eédaimonÛaw aÞtÛan toÝw
metioèsin.
ƒAllŒ tÛ boæletai diŒ tÇn ¤n politeÛ& lñgvn
ŽfairÇn aét°w t¯n t°w ¤pist®mhw ¤pvnumÛan; ¤gÆ
fr‹sv suntñmvw: pròw gŒr eÞdñtaw õ parÆn ¦stai
moi lñgow. ¤pist®mhn õ Pl‹tvn pollaxoè m¢n
prosagoreæei p�san Éw eÞpeÝn oìtv t¯n tÇn kayñlou
gnÇsin, Žntidiairoæmenow aét¯n pròw t¯n aàsyhsin
tŒ kay' §kasta gnvrÛzousan, k’n texnikòw k’n ¤mpei-
rikòw t°w toiaæthw gnÅsevw õ trñpow. kaÜ katŒ toè-
ton oämai tòn lñgon ¦n te politikÒ kaÜ ¤n sofist»
faÛnetai xrÅmenow tÒ t°w ¤pist®mhw ônñmati, kaÜ
aét¯n t¯n gennaÝan t¯n sofistik¯n ¤pist®mhn tiy¡-
menow, ¶n õ ¤n GorgÛ& Svkr‹thw ¤mpeirÛan Žp¡fhnen
oïsan, kaÜ t¯n kolakik¯n kaÜ pollŒw �llaw, ¤mpeirÛaw
oësaw Žll' oék ¤pist®maw ŽlhyeÝw. taæthn d¢ aét¯n
tÇn kayñlou gnÇsin dielñmenow eàw te t¯n tŒw aÞtÛaw
gnvrÛzousan kaÜ t¯n �neu aÞtÛaw gnvstik®n, t¯n m¢n
¥t¡ran ¤pist®mhn ŽjioÝ kaleÝn, t¯n d¢ loip¯n ¤mpei-
rÛan. kaÜ oìtvw d¯ taÝw m¢n t¡xnaiw metadÛdvsÛ
pou toè t°w ¤pist®mhw ônñmatow, taÝw d¢ ¤mpeirÛaiw
oédamÇw. �logon gŒr pr�gm‹ fhsin ¤n sumposÛÄ,
pÇw ’n eàh ¤pist®mh. kaÜ p�sa �ra gnÇsiw lñgon
¦xousa tÇn gnvstikÇn kaÜ aÞtÛan ¤pist®mh tÛw ¤stin.
p‹lin toÛnun t¯n ¤pist®mhn taæthn Žp' aÞtÛaw gnv-
ristik¯n tÇn êpokeim¡nvn diaireÝ, kaÜ t¯n m¢n sto-
xastik¯n kaÜ merist®n, t¯n d¢ tÇn kay' aêtŒ kaÜ Éw-
aætvw ¤xñntvn ŽeÜ gnvstik¯n [diakrÛnei?] kaÜ katŒ
taæthn t¯n di‹krisin Þatrik¯n m¢n kaÜ p�san t¯n perÜ
tŒ ¦nula pragmateÛan xvrÛzei t°w ¤pist®mhw, t¯n d'
aï mayhmatik¯n kaÜ ÷lvw t¯n tÇn ŽódÛvn yevrhtik¯n
¤pist®mhn prosagoreæei. taæthn d' aï t¯n ¤pist®-
mhn, ¶n tÇn texnÇn ŽforÛzomen, diairÇn t¯n m¢n
Žnupñyeton eänai boæletai, t¯n d¢ ¤j êpoy¡sevw Ér-
mhm¡nhn, kaÜ t¯n m¢n Žnupñyeton tÇn ÷lvn eänai
gnvstik¯n m¡xri toè Žgayoè kaÜ t°w Žnvt‹tv tÇn
p‹ntvn aÞtÛaw ŽnabaÛnousan kaÜ t°w Žnagvg°w t¡low
poioum¡nhn tò Žgayñn, t¯n d¢ Érism¡naw ŽrxŒw pro-
sthsam¡nhn Žpò toætvn deiknænai tŒ ¥pñmena aétaÝw
oék ¤p' Žrx¯n Žll' ¤pÜ teleut¯n Þoèsan. kaÜ oìtvw
d¯ t¯n mayhmatik¯n ‘te êpoy¡sesin xrvm¡nhn t°w
Žnupoy¡tou kaÜ teleÛaw ¤pist®mhw ŽpoleÛpesyaÛ fh-
sin. mÛa gŒr ² öntvw ¤pist®mh, kay' ¶n tŒ önta
p‹nta ginÅskein pefækamen, kaÜ Žf' ¸w p�sai aß
ŽrxaÜ taÝw m¢n ¤ggut¡rv tetagm¡naiw, taÝw d¢ porrv-
t¡rv. m¯ d¯ toÛnun l¡gvmen, ÷ti tÇn ¤pisthmÇn õ
Pl‹tvn Žpelaænei t¯n mayhmatik®n, Žll' ÷ti mi�w
¤pist®mhw aét¯n t°w Žkrot‹thw deut¡ran ŽpofaÛnei,
mhd' ÷ti tŒw oÞkeÛaw ŽrxŒw ŽgnoeÝn aét®n fhsin, Žll'
÷ti par' ¤keÛnhw laboèsan kaÜ ŽnapodeÛktvw ¦xousan
¤k toætvn tŒ ¤fej°w Žpodeiknænai. kaÜ gŒr t¯n cu-
x¯n t¯n ¤k tÇn mayhmatikÇn lñgvn êpost�san pot¢
m¢n kin®sevw Žrx¯n eänai sugxvreÝ, pot¢ d¢ Žpò tÇn
nohtÇn genÇn d¡xesyai t¯n kÛnhsin. kaÜ sun–dei
taèta Žll®loiw. toÝw m¢n gŒr Žp' �llou kinoum¡noiw
aÞtÛa t°w kin®seÅw ¤stin, �p‹shw d¢ �ra kin®sevw oék
aÞtÛa. katŒ tŒ aétŒ d¯ oïn kaÜ ² mayhmatik¯ t°w
m¢n prvtÛsthw ¤stÜn ¤pist®mhw deut¡ra kaÜ Éw pròw
¤keÛnhn Žtel®w, ¤pist®mh d¢ ÷mvw, oéx Éw Žnupñ-
yetow, Žll' Éw tÇn ÞdÛvn ¤n cux» lñgvn gnvristik¯
kaÜ Éw tŒw aÞtÛaw Žpodidoèsa tÇn sumperasm‹tvn
kaÜ lñgon ¦xousa tÇn êpokeim¡nvn ¥aut» gnvstÇn.
tosaèta kaÜ perÜ t°w Pl‹tvnos gnÅmhw êp¢r tÇn
mayhm‹tvn eÞr®syv.
TÛna d' �n tiw Žpait®seien tòn mayhmatikñn,
kaÜ pÇw ’n dænaitñ tiw aétòn krÛnein ôryÇw metŒ
taèta l¡gvmen. õ m¢n gŒr �plÇw pepaideum¡now perÜ
p‹nta kritikñw, fhsÜn ƒAristot¡lhs, õ d¢ perÜ tŒ
may®mata pepaideum¡now tÇn ¤n toætoiw lñgvn ¦stai
kritikòw t°w ôryñthtow. deÝ toÛnun ÷rouw proseilh-
f¡nai t°w krÛsevw kaÜ gignÅskein prÇton m¢n ¤f'
Ïn deÝ katŒ tŒ koinŒ poieÝsyai tŒw ŽpodeÛjeiw, kaÜ
¤f' Ïn eÞw tŒw ¥k‹stvn Þdiñthtaw Žpobl¡pein. pollŒ
gŒr êp‹rxei tŒ aétŒ toÝw kat' eädow diaf¡rousin,
oåon trigÅnoiw p�sin aß dæo ôryaÛ. pollŒ d¢ t¯n m¢n
aét¯n ¦xei kathgorÛan, diaf¡rei d¢ kat' eädow ¤f'
¥k‹stvn tò koinñn, oåon ² õmoiñthw ¤n sx®masi kaÜ
ŽriymoÝw. oé deÝ d¯ mÛan Žpñdeijin ¤pÜ toætvn Žpai-
teÝn tòn mayhmatikñn: oé gŒr aß aétaÜ ŽrxaÜ sxhm‹-
tvn kaÜ ŽriymÇn, ŽllŒ diaf¡rousai katŒ tò êpokeÛ-
menon g¡now. eÞ d¢ tò kay' aêtò sumbebhkòw §n, kaÜ
² Žpñdeijiw mÛa: tò gŒr dæo ôryŒw ¦xein gvnÛaw taé-
tòn ¤n p�si trigÅnoiw, kaÜ tò Ú sumb¡bhken taétòn
¤n ‘pasi, tò trÛgvnon, kaÜ õ trigvnikòw lñgow. Ësper
d¯ kaÜ tò t¡ttarsin ôryaÝw àsaw ¦xein tŒw ¤ktòw oé
toÝw trigÅnoiw mñnon, ŽllŒ kaÜ p�sin eéyugr‹mmoiw
êp‹rxei, kaÜ ² Žpñdeijiw ¤pÜ p‹nta ¤farmñttei, kayñ-
son eéyægramma. kaÜ gŒr §kastow lñgow suneisf¡rei
tinŒ p‹ntvw Þdiñthta kaÜ p‹yow, oð met¡xei p‹nta
katŒ tòn lñgon ¤keÝnon, oåon tòn trigvnikòn µ tòn
eéyugrammikòn µ ÷lvw tòn toè sx®matow.
Deæteron toÛnun, eÞ katŒ t¯n êpokeim¡nhn ìlhn
poieÝtai tŒw ŽpodeÛjeiw, oåon eÞ ŽnagkaÛouw ŽpodÛdvsi
lñgouw kaÜ Žnel¡gktouw, ŽllŒ m¯ piyanoçw mhd¢ toè
eÞkñtow Žnapeplhsm¡nouw. ÷moion g‹r fhsin ƒAri-
stot¡lhs =htorikòn ŽpodeÛjeiw ŽpaiteÝn kaÜ mayh-
matikoè piyanologoèntow Žpod¡xesyai. deÝ gŒr §ka-
ston ¤pist®mona kaÜ texnÛthn pros®kontaw Žpodidñnai
toÝw pr‹gmasi, perÜ “ pragmateæetai, toçw lñgouw.
oìtvw kaÜ õ Pl‹tvn ¤n TimaÛÄ tòn m¢n fusiolñgon
eÞkñtaw ŽpaiteÝ lñgouw Éw ’n perÜ toioætvn pragma-
teuñmenon, tòn d¢ perÜ tÇn nohtÇn Žnadid‹skonta
kaÜ t°w ¥stÅshw oésÛaw Žnel¡gktouw kaÜ Žkin®touw.
eéyçw gŒr tŒ êpokeÛmena taÝw ¤pist®maiw µ taÝw
t¡xnaiw poieÝ diafor‹w, oåon eÞ tŒ m¢n ŽkÛnhta, tŒ
d¢ kinoæmena, kaÜ tŒ m¢n �ploæstera, tŒ d¢ sunyetÅ-
tera, kaÜ tŒ m¢n noht‹, tŒ d¢ aÞsyht‹. oët' oïn
p�san t¯n mayhmatik¯n t¯n aét¯n ŽkrÛbeian Žpait®-
somen^eÞ gŒr ² m¢n aÞsyhtÇn ¤f‹ptoitñ pvw, ² d¢
nohtÇn eàh gnÇsiw êpokeim¡nvn, oéx õmoÛvw Žmfñte-
rai ŽkribeÝw, Žll' ² ¥t¡ra m�llon. diò t¯n Žriymh-
tik¯n t°w �rmonik°w m�llon Žkrib° famen^oëy'
÷lvw t¯n mayhmatik¯n kaÜ tŒw �llaw ¤pist®maw taÝw
aétaÝw ŽpodeÛjesin ŽjiÅsomen xr°syai. tŒ gŒr êpo-
keÛmena diaforŒn oék ôlÛghn par¡xetai.
Tò d¯ trÛton l¡gomen, ÷ti kaÜ perÜ tautñthtow
kaÜ ¥terñthtow ¤pesk¡fyai deÝ tòn m¡llonta krÛnein
ôryÇw toçw t°w mayhmatik°w lñgouw kaÜ perÜ toè
kay' aêtò kaÜ toè katŒ sumbebhkòw kaÜ perÜ t°w Žna-
logÛaw kaÜ perÜ p‹ntvn tÇn toioætvn. sxedòn gŒr
aß �martÛai p�sai katŒ taèta sumbaÛnousi tÇn oÞo-
m¡nvn Žpodeiknænai mayhmatikÇw, oé m¡ntoi kaÜ
deiknæntvn, ÷tan tò taétòn Éw §teron kay' §kaston
eädow Žpodeiknævsin, µ tò §teron Éw taétñn, µ ÷tan
tò katŒ sumbebhkòw êp‹rxon Éw kay' aêtò paralam-
b‹nvsin, µ tò kay' aêtò Éw katŒ sumbebhkñw, oåon
÷ti ² perif¡reia kallÛvn t°w eéyeÛaw, µ tò Þsñpleu-
ron toè Þsoskeloèw. oé gŒr mayhmatikoè taèta dio-
rÛzein.
T¡tarton oïn, ÷ti t°w mayhmatik°w m¡shn ¤xoæ-
shw t‹jin tÇn te nohtÇn kaÜ aÞsyhtÇn kaÜ pollŒw
m¢n eÞkñnaw tÇn yeÛvn ¤n ¥aut» deiknuoæshw, pollŒ
d¢ paradeÛgmata tÇn fusikÇn lñgvn, deÝ kaÜ tŒw
ŽpodeÛjeiw tripl�w ¤p' aét°w yevreÝn, tŒw m¢n noerv-
t¡raw, tŒw d¢ diejodikvt¡raw, tŒw d¢ kaÜ dñjhw ¤fapto-
m¡naw. deÝ gŒr katŒ tŒ probl®mata tŒw ŽpodeÛjeiw
diaferoæsaw eänai kaÜ oÞkeÛvw toÝw g¡nesi diaireÝsyai
tÇn öntvn, ¤peÜ kaÜ aét¯ p�si sunufaÛnetai aétoÝw
kaÜ pròw p‹ntaw sunarmñzei toçw ¥aut°w lñgouw.
ƒAllŒ toætvn m¢n ‘dhn, perÜ d¢ tÇn eÞdÇn t°w
mayhmatik°w metŒ taèta diorist¡on, tÛna te kaÜ pñsa
tòn Žriymñn ¤stin. metŒ gŒr tò ÷lon kaÜ pantel¢w
aét°w g¡now deÝ d® pou kaÜ tŒw tÇn merikvt¡rvn ¤pi-
sthmÇn kat' eàdh diaforŒw ŽnalogÛsasyai. toÝw m¢n
oïn PuyagoreÛois ¤dñkei tetraxŒ diaireÝn t¯n
÷lhn mayhmatik¯n ¤pist®mhn, tò m¢n aét°w perÜ tò
posñn, tò d¢ perÜ tò phlÛkon ŽforÛzousi kaÜ toætvn
¥k‹teron dittòn tiyem¡noiw: tñ te gŒr posòn µ kay'
aêtò t¯n êpñstasin ¦xein, µ pròw �llo yevreÝsyai
katŒ sx¡sin, kaÜ tò phlÛkon µ ¥stÆw µ kinoæmenon
eänai: kaÜ t¯n m¢n Žriymhtik¯n tò kay' aêtò tò po-
sòn yevreÝn, t¯n d¢ mousik¯n tò pròw �llo, gevme-
trÛan d¢ tò phlÛkon ŽkÛnhton êp‹rxon kaÜ t¯n sfai-
rik¯n tò kay' aêtò kinoæmenon: ¤piskopeÝn d' aï tò
phlÛkon kaÜ posòn oëte m¡geyow �plÇw oëte pl°yow
ŽllŒ tò kay' ¥k‹teron Érism¡non: toèto gŒr Žfe-
loæsaw tÇn ŽpeÛrvn tŒw ¤pist®maw katanoeÝn, Éw oék
¤nòn t¯n kay' ¥k‹teron ŽpeirÛan gnÅsei perilabeÝn.
÷tan d¢ taèta l¡gvsin �ndrew eÞw ‘pan sofÛaw ¤lh-
lakñtew, oëte tò posòn tò ¤n toÝw aÞsyhtoÝw Žkoæein
²meÝw ŽjiÅsomen oëte tò phlÛkon tò perÜ tŒ sÅmata
fantazñmenon. taèta gŒr oämai yevreÝn t°w fusio-
logÛaw ¤stÛn, Žll' oé t°w mayhmatik°w aét°w. Žll'
¤peÜ t¯n §nvsin kaÜ t¯n di‹krisin tÇn ÷lvn kaÜ t¯n
tautñthta metŒ t°w ¥terñthtow eÞw t¯n t°w cux°w
sumpl®rvsin õ dhmiourgòw pareÛlhfen kaÜ pròw taæ-
taiw st‹sin kaÜ kÛnhsin kaÜ ¤k toætvn aét¯n tÇn ge-
nÇn êp¡sthsen, Éw õ TÛmaiow ²m�w ŽnedÛdajen, lekt¡on,
÷ti katŒ m¢n t¯n ¥terñthta t¯n aét°w kaÜ t¯n diaÛre-
sin tÇn lñgvn kaÜ tò pl°yow ² di‹noia st�sa kaÜ
no®sasa ¥aut¯n ©n kaÜ pollŒ oïsan toæw te Žriymoçw
prob‹llei kaÜ t¯n toætvn gnÇsin, t¯n Žriymhtik®n,
katŒ d¢ t¯n §nvsin toè pl®youw kaÜ t¯n pròw ¥autò
koinvnÛan kaÜ tòn sændesmon t¯n mousik®n. di' ù
kaÜ ² Žriymhtik¯ presbut¡ra t°w mousik°w, ¤peÜ kaÜ
² cux¯ diaireÝtai prÇton dhmiourgikÇw, eäy' oìtvw
sund¡detai toÝw lñgoiw, Éw õ Pl‹tvn êfhgeÝtai. kaÜ
aï p‹lin katŒ m¢n t¯n st‹sin t¯n ¤n aêt» t¯n ¤n¡r-
geian ßdræsasa gevmetrÛan Žf' ¥aut°w ¤j¡fhnen, kaÜ
tò ©n sx°ma tò oésiÇdew kaÜ tŒw dhmiourgikŒw ŽrxŒw
tÇn sxhm‹tvn p‹ntvn, katŒ d¢ t¯n kÛnhsin t¯n sfai-
rik®n. kineÝtai gŒr kaÜ aét¯ katŒ toçw kæklouw,
§sthken d¢ ŽeÜ Ésaætvw katŒ tŒw aÞtÛaw tÇn kæklvn,
tò eéyç kaÜ perifer¡w. kaÜ diŒ toèto kŽntaèya pro-
#f¡sthken ² gevmetrÛa t°w sfairik°w Ësper ² st‹siw
t°w kin®sevw.
ƒEpeÜ d' oék eÞw t¯n Žpeirodænamon ¥aut°w Žfo-
rÇsa tÇn eÞdÇn Žn¡lijin tŒw ¤pist®maw ¤g¡nnhsen
taætaw, Žll' eÞw t¯n katŒ g¡nh toè p¡ratow periox®n,
diŒ d¯ toètñ fasin aétŒw Žpñ te toè pl®youw kaÜ
meg¡youw Žfeloæsaw tò �peiron perÜ tò peperasm¡non
³dh t¯n pragmateÛan ¦xein. ŽrxŒw gŒr ¤n aét» p‹n-
tvn ádrusen õ noèw kaÜ toè pl®youw kaÜ toè meg¡-
youw. ¤peÜ kaÜ õmoiomer®w ¤stin ÷lh pròw ¥aut¯n
kaÜ mÛa kaÜ ŽdiaÛretow kaÜ aï p‹lin diúrhm¡nh kaÜ
tòn tÇn eÞdÇn ¤kfaÛnousa kñsmon, peratñw te met¡xei
kaÜ ŽpeirÛaw oésiÅdouw Žpò tÇn nohtÇn. ŽllŒ noeÝ
m¢n aét¯n katŒ tò p¡raw, genn˜ d¢ zvŒw kaÜ lñgouw
pantoÛouw katŒ t¯n ŽpeirÛan. aß toÛnun no®seiw
aét°w tŒw ¤pist®maw taætaw êp¡sthsan katŒ tò p¡raw
tò ¤n aétaÝw, Žll' oé katŒ t¯n ŽpeirÛan t°w zv°w.
noè gŒr eÞkñna f¡rousin, Žll' oé zv°w.
TÇn m¢n toÛnun PuyagoreÛvn õ lñgow oðtow
kaÜ ² tÇn tett‹rvn ¤pisthmÇn diaÛresiw, kat' �llon
d' aï trñpon t¯n mayhmatik¯n t¡mnein tin¢w Žjioèsin,
Ësper kaÜ GemÝnos, kaÜ poioèsi t¯n m¢n perÜ tŒ
nohtŒ mñnon, t¯n d¢ perÜ tŒ aÞsyhtŒ [¤nergoèsan?]
kaÜ toætvn ¤faptom¡nhn, nohtŒ d®pou kaloèntew,
÷sa kay' ¥aut¯n ² cux¯ ye‹mata ŽnakineÝ, xvrÛzousa
tÇn ¤nælvn ¥aut¯n eÞdÇn. kaÜ t°w m¢n perÜ tŒ nohtŒ
pragmateuom¡nhw dæo tŒ prÅtista kaÜ kuriÅtata m¡rh
tÛyentai Žriymhtik¯n kaÜ gevmetrÛan, t°w d¢ perÜ tŒ
aÞsyhtŒ t¯n ¤n¡rgeian ¤xoæshw §j, mhxanik®n, Žstro-
logÛan, ôptik®n, gevdesÛan, kanonik®n, logistik®n.
tò d' aï taktikòn oék Žjioèsin §n ti tÇn merÇn t°w
mayhmatik°w l¡gein, Ësper §teroi, ŽllŒ prosxr°syai
tñte m¢n logistik», kay‹per ¤n taÝw ¤jariym®sesi
tÇn lñgvn, tñte d¢ gevdesÛ&, kay‹per ¤n taÝw diai-
r¡sesi tÇn xvrÛvn kaÜ taÝw Žnametr®sesin, Ësper d¯
pollÒ pl¡on oëte tò ßstorikòn oëte tò Þatrikòn m¡row
eänai mayhmatik°w, eÞ kaÜ prosxrÇntai poll‹kiw oá te
tŒw ßstorÛaw gr‹fontew toÝw mayhmatikoÝw yevr®ma-
sin, µ y¡seiw klim‹tvn fr‹zontew µ meg¡yh pñlevn
kaÜ diam¡trouw µ peribñlouw kaÜ diam¡trouw µ peri-
m¡trouw sullogizñmenoi, kaÜ oß ÞatroÜ pollŒ tÇn oÞ-
keÛvn diŒ tÇn toioætvn ¤fñdvn safhnÛzontew. tò
gŒr Žpò t°w ŽstrologÛaw öfelow eÞw Þatrik¯n kaÜ
„Ippokr‹ths d°lon poieÝ kaÜ p‹ntew ÷soi ti perÜ
ÉrÇn kaÜ tñpvn eÞr®kasi. katŒ tŒ aétŒ d¯ oïn kaÜ
õ taktikòw xr®setai m¢n toÝw yevr®masi tÇn mayh-
matikÇn, oé m¡ntoi mayhmatikñw ¤stin, eÞ kaÜ pot¢
m¢n ¤l‹xiston deÝjai tò pl°yow boulñmenow eÞw kæklon
sxhmatÛzoi tò stratñpedon, pot¢ d¢ pleÝston eÞw te-
tr‹gvnon µ pent‹gvnon µ �llo ti polægvnon.
Toætvn d¯ tÇn eÞdÇn öntvn t°w ÷lhw mayhmati-
k°w ² m¢n gevmetrÛa diaireÝtai p‹lin eàw te t¯n ¤pÛ-
pedon yevrÛan kaÜ t¯n stereometrÛan. perÜ gŒr sh-
meÝa kaÜ grammŒw Þdi‹zous‹ tiw oék ¦sti pragmateÛa,
kayñson oéd¢ sx°ma g¡noito ’n ¤n toætoiw �neu ¤pi-
p¡dvn µ stereÇn. pantaxoè ge m¯n ¦rgon t°w gev-
metrÛaw ¦n te ¤pip¡doiw kaÜ stereoÝw µ sunist‹nein µ
sugkrÛnein µ diaireÝn tŒ sunestÇta. t°w d¢ Žriymh-
tik°w Ésaætvw ² diaÛresiw eàw te t¯n tÇn grammikÇn
ŽriymÇn yevrÛan kaÜ t¯n tÇn ¤pip¡dvn kaÜ t¯n tÇn
stereÇn. kaÜ gŒr tŒ eàdh toè Žriymoè kay' aêtŒ
skopeÝ proóñnta Žpò mon‹dow, kaÜ tŒw gen¡seiw tÇn
¤pip¡dvn tÇn te õmoÛvn kaÜ tÇn ŽnomoÛvn, kaÜ tŒw
eÞw trÛthn aëjhn proñdouw. gevdesÛa d¢ kaÜ logistik¯
taætaiw Žn‹logon, oé perÜ nohtÇn ŽriymÇn µ sxhm‹-
tvn, ŽllŒ perÜ aÞsyhtÇn poioæmenai toçw lñgouw.
oé gŒr kælindron µ kÇnon ¦rgon t°w gevdesÛaw me-
treÝn, ŽllŒ svroçw Éw kÅnouw kaÜ fr¡ata Éw kulÛn-
drouw, oéd¢ di' eéyeiÇn nohtÇn, ŽllŒ di' aÞsyhtÇn,
tñte m¢n Žkribest¡rvn, Éw diŒ tÇn ŽktÛnvn tÇn ²lia-
kÇn, tñte d¢ paxut¡rvn, oåon diŒ sp‹rtvn kaÜ st‹y-
mhw. oÞd' aï õ logistikòw aétŒ kay' ¥autŒ yevreÝ
tŒ p‹yh tÇn ŽriymÇn, Žll' ¤pÜ tÇn aÞsyhtÇn, ÷yen
kaÜ t¯n ¤pvnumÛan aétoÝw Žpò tÇn metroum¡nvn tÛ-
yetai, mhlÛtaw kalÇn tinaw kaÜ fialÛtaw. kaÜ ¤l‹xi-
ston m¢n oéd¢n eänai sugxvreÝ kay‹per õ Žriymhti-
kñw, Éw m¡ntoi prñw ti g¡now lamb‹nei tò ¤l‹xiston.
õ gŒr eåw �nyrvpow m¡tron aétÒ gÛnetai toè pl®youw
Éw mon‹w. p‹lin ôptik¯ kaÜ kanonik¯ gevmetrÛaw
eÞsÜ kaÜ Žriymhtik°w ¦kgonoi, ² m¢n taÝw öcesi gram-
maÝw xrvm¡nh kaÜ taÝw ¤k toætvn sunistam¡naiw gv-
nÛaiw, diairoum¡nh d¢ eàw te t¯n ÞdÛvw kaloum¡nhn
ôptik®n, ´tiw tÇn ceudÇw fainom¡nvn parŒ tŒw Žpo-
st‹seiw tÇn õratÇn t¯n aÞtÛan ŽpodÛdvsin, oåon t°w
tÇn parall®lvn sumptÅsevw µ t°w tÇn tetragÅnvn
Éw kæklvn yevrÛaw, kaÜ eÞw t¯n katoptrik¯n sæmpa-
san t¯n perÜ tŒw Žnakl‹seiw tŒw pantoÛaw pragma-
teuom¡nhn kaÜ t» eÞkastik» gnÅsei sumplekom¡nhn,
kaÜ t¯n legom¡nhn skhnografik¯n deiknèsan, pÇw ’n
tŒ fainñmena m¯ �ruyma µ �morfa fant‹zoito ¤n
taÝw eÞkñsi parŒ tŒw Žpost‹seiw kaÜ tŒ ìch tÇn
gegramm¡nvn. ² d' aï kanonik¯ toçw fainom¡nouw
lñgouw tÇn �rmoniÇn skopeÝtai, tŒw tÇn kanñnvn
katatomŒw ŽneurÛskousa kaÜ t» aÞsy®sei pantaxoè
prosxrvm¡nh kaÜ Éw fhsÜn õ Pl‹tvn Îta toè noè
prosthsam¡nh.
Pròw d¯ taætaiw ² mhxanik¯ kaloum¡nh t°w perÜ
tŒ aÞsyhtŒ kaÜ tŒ ¦nula pragmateÛaw m¡row êp‹r-
xousa, êpò d¢ taæthn ´ te ôrganopoiók¯ tÇn katŒ
pñlemon ¤pithdeÛvn ôrg‹nvn, oåa d¯ kaÜ ƒArxim®-
dhs l¡getai kataskeu‹sai tÇn polemoæntvn t¯n Su-
r‹kousan ŽmuntikŒ örgana, kaÜ ² yaumatopoiók¯ tŒ
m¢n diŒ pnÇn filotexnoèsa, Ësper kaÜ KthsÛbios
kaÜ †Hrvn pragmateæontai, tŒ d¢ diŒ =opÇn, Ïn t°w
m¢n kin®sevw t¯n ŽnisorropÛan aÞtiat¡on, t°w d¢ st‹-
sevw t¯n ÞsorropÛan, Ësper kaÜ õ TÛmaiow diÅrisen,
tŒ d¢ diŒ neærvn kaÜ sp‹rtvn ¤mcæxouw õlkŒw kaÜ
kin®seiw Žpomimoum¡nvn. êpò d¢ t¯n mhxanik®n ¤stin
kaÜ ² tÇn Þsorrñpvn ÷lvw kaÜ tÇn legom¡nvn ken-
trobarikÇn di‹gnvsiw, kaÜ ² sfairopoiýa katŒ mÛmh-
sin tÇn oéranÛvn periforÇn, oáan kaÜ ƒArxim®dhs
¤pragmateæsato, kaÜ ÷lvw p�sa ² t°w ìlhw kinhtik®.
loip¯ d¢ ² ŽstrologÛa perÜ tÇn kosmikÇn kin®sevn
dialamb‹nousa kaÜ perÜ megeyÇn kaÜ sxhm‹tvn tÇn
oéranÛvn svm‹tvn kaÜ fvtismÇn kaÜ Žpost‹sevn
tÇn Žpò g°w kaÜ tÇn toioætvn �p‹ntvn, polç m¢n
Žpolaæousa t°w aÞsy®sevw, polç d¢ kaÜ pròw t¯n
fusik¯n ¤pikoinvnoèsa yevrÛan. taæthw d¢ �ra m¡-
row ¤stÜ kaÜ ² gnvmonik¯ perÜ t¯n ÉrÇn katam¡trh-
sin Žsxoloum¡nh diŒ t°w tÇn gnvmñnvn y¡sevw, kaÜ
² metevroskopik¯ tÇn te ¤jarm‹tvn tŒw diaforŒw
kaÜ tÇn �strvn tŒw Žpost‹seiw ŽneurÛskousa kaÜ
pollŒ �lla kaÜ poikÛla tÇn kat' ŽstrologÛan yevrh-
m‹tvn Žnadid‹skousa, kaÜ ² dioptrik¯ tŒw e ŽpoxŒw
²lÛou kaÜ sel®nhw kaÜ tÇn �llvn �strvn kataman-
y‹nousa diŒ tÇn toioætvn ôrg‹nvn. toiaèta kaÜ
perÜ tÇn t°w mayhmatik°w merÇn êpò tÇn palaiÇn
Žnagegramm¡na pareil®famen.
Eäen d¯ oïn. p‹lin ¤keÝna yevr®svmen, ÷pvw õ
Pl‹tvn yrigxòn tÇn mayhm‹tvn ¤n politeÛ& t¯n
dialektik¯n proseÛrhken, kaÜ ÷stiw õ sændesmow aétÇn,
ùn (?) t¯n ¤pinomÛda sunyeÜw paradÛdvsi. kaÜ l¡go-
men, ÷ti kay‹per õ noèw êperÛdrutai t°w dianoÛaw
kaÜ xorhgeÝ tŒw ŽrxŒw �nvyen aét» kaÜ teleioÝ t¯n
di‹noian Žf' ¥autoè, katŒ tŒ aétŒ d¯ kaÜ ² dia-
lektik®, filosofÛaw oïsa tò kayarÅtaton m¡row,
prosexÇw êper®plvtai tÇn mayhm‹tvn kaÜ peri¡xei
t¯n ÷lhn aétÇn Žn¡lijin, kaÜ dÛdvsi dun‹meiw Žf'
¥aut°w taÝw ¤pist®maiw aétÇn pantoÛaw, telesiourgoçw
kaÜ kritikŒw kaÜ noer‹w, t¯n Žnalutik¯n l¡gv kaÜ
t¯n diairetik¯n kaÜ t¯n õristik¯n kaÜ t¯n Žpodeikti-
k®n. Žf' Ïn d¯ xorhgoum¡nh kaÜ teleioum¡nh ² ma-
yhmatik¯ tŒ m¢n di' Žnalæsevw eêrÛskei, tŒ d¢ diŒ
suny¡sevw, kaÜ tŒ m¢n diairetikÇw êfhgeÝtai, tŒ d¢
õristikÇw, tŒ d¢ di' ŽpodeÛjevw katadeÝtai tÇn zh-
toum¡nvn, sunarmñzousa m¢n toÝw êpokeim¡noiw ¥aut»
tŒw meyñdouw taætaw, xrvm¡nh d¢ ¥k‹stú pròw t¯n
yevrÛan tÇn m¡svn lñgvn, ÷yen d¯ kaÜ aß Žnalæseiw
¤p' aét°w kaÜ oß õrismoÜ kaÜ aß diair¡seiw kaÜ aß Žpo-
deÛjeiw oÞkeÝaÛ t¡ eÞsi kaÜ katŒ tòn trñpon t°w mayh-
matik°w gnÅsevw ŽnelÛssontai. yrigxòw oïn eÞkñtvw
¤stÜn ² dialektik¯ tÇn mayhm‹tvn, p�n tò noeròn
aétÇn teleioèsa kaÜ tò Žkrib¢w Žnelegktñteron Žper-
gazom¡nh kaÜ tò ŽkÛnhton mñnimon Ésaætvw diafu-
l‹ttousa kaÜ tò �#lon kaÜ kayaròn eÞw t¯n �plñthta
t¯n toè noè kaÜ t¯n Ž#lÛan Žnaf¡rousa kaÜ t‹w te
ŽrxŒw aétÇn tŒw prÅtaw ŽforÛzousa diŒ tÇn lñgvn
kaÜ tŒw tÇn genÇn kaÜ eÞdÇn tÇn êp' aétŒ diakrÛ-
seiw ¤kfaÛnousa, t‹w te suny¡seiw tŒw ¤k tÇn ŽrxÇn
tŒ metŒ tŒw ŽrxŒw proagoæsaw kaÜ tŒw Žnalæseiw t‹w
t' ¤pÜ tŒ prÇta kaÜ tŒw ŽrxŒw ¤panioæsaw Žnadi-
d‹skousa.
KaÜ m¯n kaÜ tòn sændesmon tÇn mayhm‹tvn oé
t¯n ŽnalogÛan, Ësper ƒEratosy¡nhs oàetai, yet¡on.
² gŒr ŽnalogÛa tÇn koinÇn toÝw may®masin §n ti kaÜ
l¡getai eänai kaÜ ¦stin. pollŒ d' aï kaÜ �lla di®kei
diŒ p‹ntvn Éw eÞpeÝn tŒ kay' aêtŒ êp‹rxonta t»
koin» fæsei tÇn mayhm‹tvn. Žll' Éw ²meÝw ’n faÝ-
men, prosex¯w m¡n ¤stin aétÇn sændesmow ² mÛa kaÜ
÷lh mayhmatik¯ tŒw pasÇn tÇn kay' §kasta ¤pisth-
mÇn ŽrxŒw �ploæsteron ¤n ¥aut» peri¡xousa kaÜ t®n
te koinvnÛan aétÇn kaÜ t¯n diaforŒn ¤peskemm¡nh
kaÜ ÷sa tŒ aétŒ ¤n p‹saiw Žnadid‹skousa, kaÜ ÷sa
pleÛosin êp‹rxei kaÜ ÷sa ¤l‹ttosin. kaÜ ¤pÜ taæthn
Žpò tÇn pollÇn ² �nodow toÝw katŒ trñpon many‹-
nousin. Žnvt¡rv d' ¦ti taæthw ² dialektik¯ tÇn ma-
yhm‹tvn ’n eàh sændesmow, ¶ kaÜ yrigxòn aétÇn, Éw
¦fhn, ¤n politeÛ& proseÛrhken. aìth gŒr kaÜ t¯n
÷lhn mayhmatik¯n teleioÝ kaÜ eÞw noèn Žnap¡mpei taÝw
¥aut°w dun‹mesi, kaÜ ¤pist®mhn öntvw ŽpofaÛnei
kaÜ mñnimon kaÜ Žn¡legkton Žperg‹zetai. trÛthn d'
’n ¦xoi t‹jin ¤n toÝw sund¡smoiw õ noèw aétòw õ p‹-
saw tŒw dialektikŒw dun‹meiw ¤n ¥autÒ monoeidÇw
peri¡xvn kaÜ t¯n poikilÛan aétÇn diŒ t°w �plñthtow
kaÜ tòn merismòn diŒ t°w Žmeroèw gnÅsevw kaÜ tò
pl°yow diŒ t°w ¥nÅsevw sun‹gvn. aétòw d¯ oïn
sumptæssei m¢n tŒw ŽnelÛjeiw tÇn dialektikÇn meyñ-
dvn, sundeÝ d¢ �nvyen p�san t¯n di¡jodon tÇn ma-
yhmatikÇn lñgvn, t¡low d' ¤stÜ tò �riston t°w Žna-
gÅgou poreÛaw kaÜ t°w gnvstik°w ¤nergeÛaw. taèt‹
moi kaÜ perÜ toætvn divrÛsyv.
Tò d' aï önoma aétò toèto tò t°w mayhmatik°w
kaÜ tò tÇn mayhm‹tvn pñyen ’n faÝmen êpò tÇn
palaiÇn taÝw ¤pist®maiw taætaiw Žpodedñsyai kaÜ
tÛna ’n ¦xoi pros®konta lñgon; dokeÝ d® moi m¯ tÇn
¤pituxñntvn eänai, kay‹per d¯ tŒ pollŒ tÇn ônom‹-
tvn, ² toiaæth t°w ¤pist®mhw tÇn dianohtikÇn lñgvn
proshgorÛa, Žll' Ësper d¯ kaÜ l¡getai tÇn Puya-
goreÛvn kateidñtvn m¢n ÷ti p�sa ² kaloum¡nh m‹-
yhsiw Žn‹mnhsÛw ¤stin oék ¦jvyen ¤ntiyem¡nh taÝw
cuxaÝw, Ësper tŒ Žpò tÇn aÞsyhtÇn fant‹smata
tupoètai ¤n t» fantasÛ&, oéd' ¤peisodiÅdhw oïsa,
kay‹per ² dojastik¯ gnÇsiw, Žll' Žnegeirom¡nh m¢n
Žpò tÇn fainom¡nvn, proballom¡nh d¢ ¦ndoyen Žp'
aét°w t°w dianoÛaw eÞw ¥aut¯n ¤pistrefom¡nhw, katei-
dñtvn d' aï kaÜ ÷ti tŒw Žnamn®seiw eÞ kaÜ pollaxñ-
yen deiknænai dunatñu, ŽllŒ diaferñntvw, ÷ti kaÜ
Pl‹tvn fhsÛn, ¤k tÇn mayhm‹tvn. ¤Œn g‹r tiw ¤pÜ
tŒ diagr‹mmata �gú, fhsÜn ¤keÝnow, ¤ntaèya �ra
saf¡stata kathgoreÝ, Éw ¦stin ² m‹yhsiw Žn‹mnhsiw.
÷yen d¯ kaÜ õ ¤n tÒ M¡nvni Svkr‹thw ¤k toède toè
trñpou t°w ¤pixeir®sevw ¤p¡deijen, ÷ti tò many‹nein
oék �llo tÛ ¤stin µ Žnamimn®skesyai t¯n cux¯n tÇn
¥aut°w lñgvn. aàtion d¢ ÷ti tò m¢n Žnamimnhskñme-
nñn ¤sti tò dianohtikòn t°w cux°w. toèto d¢ ¤n toÝw
lñgoiw oésÛvtai tÇn mayhm‹tvn kaÜ tŒw ¤pist®maw
aétÇn ¤n ¥autÒ proeÛlhfen, k’n m¯ ¤nerg» kat'
aét‹w. ¦xei d' oïn p‹saw oésivdÇw kaÜ krufÛvw, pro-
faÛnei d¢ ¥k‹sthn, ÷tan Žfairey» tÇn ¤mpodÛvn tÇn
¤k t°w aÞsy®sevw. aß m¢n gŒr aÞsy®seiw sun‹ptousin
aét¯n toÝw meristoÝw, aß d¢ fantasÛai morfvtikÇn ki-
n®sevn Žnapimpl�sin, aß d¢ ôr¡jeiw perispÇsin eÞw
tòn ¤mpay° bÛon. p�n d¢ tò meristòn ¤mpñdiñn ¤sti
t°w eÞw ¥autoçw ²mÝn ¤pistrof°w, kaÜ p�n tò morfv-
tikòn ¤piyoloÝ t¯n Žmñrfvton gnÇsin, kaÜ p�n tò
¤mpay¢w kÅluma t°w Žpayoèw ¤nergeÛaw ¤stÛn. ÷tan
oïn taèta t°w dianoÛaw Žf¡lvmen, tñte kat' aét¯n
gignÅskein toçw ¤n aét» dun‹meya lñgouw, kaÜ ¤pi-
st®monew eänai kat' ¤n¡rgeian kaÜ gnÇsin t¯n oésiÅdh
prob‹llein. desmÇtai d¢ öntew kaÜ tò ömma t°w cu-
x°w mæontew oé m® pote t¯n pros®kousan ²mÝn telei-
ñthta sxoÛhmen. aìth toÛnun ¤stÜn ² m‹yhsiw ² tÇn
ŽódÛvn ¤n cux» lñgvn Žn‹mnhsiw, kaÜ mayhmatik¯
diŒ taæthn ² pròw tŒw Žnamn®seiw ²mÝn tŒw ¤keÛnvn
sunteloèsa gnÇsiw diaferñntvw ¤ponom‹zetai. kaÜ
tò ¦rgon �ra t°w ¤pist®mhw taæthw õpoÝon d¯ tÛ ¤stin
¤k toè ônñmatow dhloètai kinhtikòn t°w ¤mfætou gnÅ-
sevw kaÜ ¤gertikòn t°w no®sevw kaÜ kayartikòn t°w
dianoÛaw kaÜ ¤kfantorikòn tÇn kat' oésÛan ²mÝn
êparxñntvn eÞdÇn, l®yhw te kaÜ ŽgnoÛaw Žfaireti-
kñn, Ïn Žpò t°w gen¡sevw ¦sxomen, kaÜ Žpolutikòn
tÇn ¤k t°w ŽlogÛaw desmÇn, katŒ tòn yeòn öntvw
tòn t°w ¤pist®mhw taæthw ¦foron, ùw pro‹gei m¢n eÞw
tò ¤mfan¢w tŒ noerŒ dÇra, plhroÝ d¢ p‹nta tÇn
yeÛvn lñgvn, kineÝ d¢ tŒw cuxŒw ¤pÜ noèn, kaÜ Ësper
¤k k‹rou bay¡ow ŽnegeÛrei, diŒ zht®sevw d¢ ¤pistr¡-
fei pròw ¥aut‹w, kaÜ diŒ maieÛaw teleioÝ, kaÜ di' eêr¡-
sevw toè kayaroè noè peri‹gei pròw t¯n makarÛan
zv®n. Ú d¯ kaÜ ²meÝw Žnay¡ntew toutÜ tò sæggramma
t¯n perÜ t°w mayhmatik°w ¤pist®mhw yevrÛan peri-
gr‹comen.
Prologi pars posterior
.
Copyright 1999 Giovanni Ferrero