Aristotelis Opera selecta
De Anima
PERI CUXHS A
TÇn kalÇn kaÜ timÛvn t¯n eàdhsin êpolamb‹nontew, m�l-
lon d' ¥t¡ran ¥t¡raw µ kat' ŽkrÛbeian µ tÒ beltiñnvn te
kaÜ yaumasivt¡rvn eänai, di' Žmfñtera taèta t¯n perÜ t°w cu-
x°w ßstorÛan eélñgvw ’n ¤n prÅtoiw tiyeÛhmen. dokeÝ d¢ kaÜ
pròw Žl®yeian ‘pasan ² gnÇsiw aét°w meg‹la sumb‹l-
lesyai, m‹lista d¢ pròw t¯n fæsin: ¦sti gŒr oåon Žrx¯
tÇn zÐvn. ¤pizhtoèmen d¢ yevr°sai kaÜ gnÇnai t®n te fæ-
sin aét°w kaÜ t¯n oésÛan, eäy' ÷sa sumb¡bhke perÜ aét®n:
Ïn tŒ m¢n àdia p‹yh t°w cux°w eänai dokeÝ, tŒ d¢ di'
¤keÛnhn kaÜ toÝw zÐoiw êp‹rxein. p‹ntú d¢ p‹ntvw ¤stÜ tÇn
xalepvt‹tvn labeÝn tina pÛstin perÜ aét°w. kaÜ g‹r, öntow
koinoè toè zht®matow kaÜ polloÝw ¥t¡roiw, l¡gv d¢ toè perÜ
t¯n oésÛan kaÜ tò tÛ ¤sti, t‹x' �n tÄ dñjeie mÛa tiw eänai
m¡yodow katŒ p‹ntvn perÜ Ïn boulñmeya gnÇnai t¯n oé-
sÛan, Ësper kaÜ tÇn katŒ sumbebhkòw ÞdÛvn Žpñdeijiw,
Ëste zhtht¡on ’n eàh t¯n m¡yodon taæthn: eÞ d¢ m¯ ¦sti mÛa
tiw kaÜ koin¯ m¡yodow perÜ tò tÛ ¤stin, ¦ti xalepÅteron
gÛnetai tò pragmateuy°nai: de®sei gŒr labeÝn perÜ §ka-
ston tÛw õ trñpow, ¤Œn d¢ faneròn  pñteron ŽpñdeijÛw
¤stin µ diaÛresiw µ kaÛ tiw �llh m¡yodow, ¦ti pollŒw
ŽporÛaw ¦xei kaÜ pl‹naw, ¤k tÛnvn deÝ zhteÝn: �llai gŒr
�llvn ŽrxaÛ, kay‹per ŽriymÇn kaÜ ¤pip¡dvn.
prÇton d' àsvw ŽnagkaÝon dieleÝn ¤n tÛni tÇn genÇn kaÜ tÛ
¤sti, l¡gv d¢ pñteron tñde ti kaÜ oésÛa µ poiòn µ posñn, µ kaÛ tiw
�llh tÇn diaireyeisÇn kathgoriÇn, ¦ti d¢ pñteron tÇn ¤n
dun‹mei öntvn µ m�llon ¤ntel¡xei‹ tiw: diaf¡rei gŒr oë ti
mikrñn. skept¡on d¢ kaÜ eÞ merist¯ µ Žmer®w, kaÜ pñteron
õmoeid¯w ‘pasa cux¯ µ oë: eÞ d¢ m¯ õmoeid®w, pñteron
eàdei diaf¡rousa µ g¡nei. nèn m¢n gŒr oß l¡gontew kaÜ zh-
toèntew perÜ cux°w perÜ t°w ŽnyrvpÛnhw mñnhw ¤oÛkasin ¤pi-
skopeÝn: eélabht¡on d' ÷pvw m¯ lany‹nú pñteron eåw õ lñgow
aét°w ¤sti, kay‹per zÐou, µ kay' §kaston §terow, oåon
áppou, kunñw, ŽnyrÅpou, yeoè, tò d¢ zÒon tò kayñlou ³toi oé-
y¡n ¤stin µ ìsteron, õmoÛvw d¢ k’n eà ti koinòn �llo kath-
goroÝto: ¦ti d¡, eÞ m¯ pollaÜ cuxaÜ ŽllŒ mñria, pñteron deÝ
zhteÝn prñteron t¯n ÷lhn cux¯n µ tŒ mñria. xalepòn d¢ kaÜ
toætvn diorÛsai poÝa p¡fuken §tera Žll®lvn, kaÜ pñteron
tŒ mñria xr¯ zhteÝn prñteron µ tŒ ¦rga aétÇn, oåon tò
noeÝn µ tòn noèn, kaÜ tò aÞsy‹nesyai µ tò aÞsyhtikñn: õmoÛvw
d¢ kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn. eÞ d¢ tŒ ¦rga prñteron, p‹lin �n tiw
Žpor®seien eÞ tŒ ŽntikeÛmena prñteron toætvn zhtht¡on, oåon
tò aÞsyhtòn toè aÞsyhtikoè, kaÜ tò nohtòn toè noè.
¦oike d'
oé mñnon tò tÛ ¤sti gnÇnai xr®simon eänai pròw tò yevr°sai
tŒw aÞtÛaw tÇn sumbebhkñtvn taÝw oésÛaiw (Ësper ¤n toÝw
may®masi tÛ tò eéyç kaÜ tò kampælon, µ tÛ gramm¯ kaÜ ¤pÛ-
pedon, pròw tò katideÝn pñsaiw ôryaÝw aß toè trigÅnou gvnÛai
àsai), ŽllŒ kaÜ Žn‹palin tŒ sumbebhkñta sumb‹lletai
m¡ga m¡row pròw tò eÞd¡nai tò tÛ ¤stin: ¤peidŒn gŒr ¦xv-
men Žpodidñnai katŒ t¯n fantasÛan perÜ tÇn sumbebhkñ-
tvn, µ p‹ntvn µ tÇn pleÛstvn, tñte kaÜ perÜ t°w oésÛaw
§jomen l¡gein k‹llista: p‹shw gŒr ŽpodeÛjevw Žrx¯ tò
tÛ ¤stin, Ëste kay' ÷souw tÇn õrismÇn m¯ sumbaÛnei tŒ sum-
bebhkñta gnvrÛzein, ŽllŒ mhd' eÞk‹sai perÜ aétÇn eé-
mar¡w, d°lon ÷ti dialektikÇw eàrhntai kaÜ kenÇw ‘pantew.
ŽporÛan d' ¦xei kaÜ tŒ p‹yh t°w cux°w, pñterñn ¤sti p‹n-
ta koinŒ kaÜ toè ¦xontow µ ¦sti ti kaÜ t°w cux°w àdion
aét°w: toèto gŒr labeÝn m¢n ŽnagkaÝon, oé =–dion d¡. faÛne-
tai d¢ tÇn m¢n pleÛstvn oéy¢n �neu toè sÅmatow p‹sxein oéd¢
poieÝn, oåon ôrgÛzesyai, yarreÝn, ¤piyumeÝn, ÷lvw aÞsy‹nesyai,
m‹lista d' ¦oiken ÞdÛÄ tò noeÝn: eÞ d' ¤stÜ kaÜ toèto fantasÛa
tiw µ m¯ �neu fantasÛaw, oék ¤nd¡xoit' ’n oéd¢ toèt' �neu
sÅmatow eänai. eÞ m¢n oïn ¦sti ti tÇn t°w cux°w ¦rgvn µ
payhm‹tvn àdion, ¤nd¡xoit' ’n aét¯n xvrÛzesyai: eÞ d¢ mh-
y¡n ¤stin àdion aét°w, oék ’n eàh xvrist®, ŽllŒ kay‹per tÒ
eéyeÝ, à eéyæ, pollŒ sumbaÛnei, oåon ‘ptesyai t°w [xal-
k°s] sfaÛraw katŒ stigm®n, oé m¡ntoi g' ‘cetai oìtvw xvri-
sy¡n ti eéyæ: ŽxÅriston g‹r, eàper ŽeÜ metŒ sÅmatñw tinow
¤stin. ¦oike d¢ kaÜ tŒ t°w cux°w p‹yh p‹nta eänai me-
tŒ sÅmatow, yumñw, prañthw, fñbow, ¦leow, y‹rsow, ¦ti
xarŒ kaÜ tò fileÝn te kaÜ miseÝn: ‘ma gŒr toætoiw p‹sxei
ti tò sÇma. mhnæei d¢ tò pot¢ m¢n ÞsxurÇn kaÜ ¤nargÇn
payhm‹tvn sumbainñntvn mhd¢n parojænesyai µ fobeÝsyai,
¤nÛote d' êpò mikrÇn kaÜ ŽmaurÇn kineÝsyai, ÷tan ôrg˜
tò sÇma kaÜ oìtvw ¦xú Ësper ÷tan ôrgÛzhtai. ¦ti d¢
m�llon toèto fanerñn: mhyenòw gŒr foberoè sumbaÛnon-
tow ¤n toÝw p‹yesi gÛnontai toÝw toè foboum¡nou. eÞ d' oìtvw
¦xei, d°lon ÷ti tŒ p‹yh lñgoi ¦nuloÛ eÞsin: Ëste oß ÷roi
toioètoi oåon "tò ôrgÛzesyai kÛnhsÛw tiw toè toioudÜ sÅmatow µ
m¡rouw µ dun‹mevw êpò toède §neka toède", kaÜ diŒ taèta ³dh
fusikoè tò yevr°sai perÜ cux°w, µ p‹shw µ t°w toiaæthw.
diaferñntvw d' ’n õrÛsainto õ fusikòw [te] kaÜ õ dialektikòw
§kaston aétÇn, oåon ôrg¯ tÛ ¤stin: õ m¢n gŒr örejin Žnti-
lup®sevw ³ ti toioèton, õ d¢ z¡sin toè perÜ kardÛan aámatow
kaÜ yermoè. toætvn d¢ õ m¢n t¯n ìlhn ŽpodÛdvsin, õ d¢ tò
eädow kaÜ tòn lñgon. õ m¢n gŒr lñgow ÷de toè pr‹gmatow,
Žn‹gkh d' eänai toèton ¤n ìlú toi&dÛ, eÞ ¦stai: Ësper oÞkÛaw
õ m¢n lñgow toioètow, ÷ti sk¡pasma kvlutikòn fyor�w êp'
Žn¡mvn kaÜ ömbrvn kaÜ kaum‹tvn, õ d¢ f®sei lÛyouw kaÜ
plÛnyouw kaÜ jæla, §terow d' ¤n toætoiw tò eädow §neka tvn-
dÛ. tÛw oïn õ fusikòw toætvn; pñteron õ perÜ t¯n ìlhn, tòn d¢
lñgon ŽgnoÇn, µ õ perÜ tòn lñgon mñnon; µ m�llon õ ¤j
ŽmfoÝn; ¤keÛnvn d¢ d¯ tÛw ¥k‹terow; µ oék ¦stin eåw õ perÜ
tŒ p‹yh t°w ìlhw tŒ m¯ xvristŒ mhd' à xvrist‹, Žll'
õ fusikòw perÜ ‘pany' ÷sa toè toioudÜ sÅmatow kaÜ t°w toi-
aæthw ìlhw ¦rga kaÜ p‹yh, ÷sa d¢ m¯ toiaèta, �llow,
kaÜ perÜ tinÇn m¢n texnÛthw, ¤Œn tæxú, oåon t¡ktvn µ
Þatrñw, tÇn d¢ m¯ xvristÇn m¡n, Ã d¢ m¯ toioætou sÅma-
tow p‹yh kaÜ ¤j Žfair¡sevw, õ mayhmatikñw, Ã d¢ kexvri-
sm¡na, õ prÇtow filñsofow; Žll' ¤panit¡on ÷yen õ lñgow.
¤l¡gomen d¯ ÷ti tŒ p‹yh t°w cux°w oìtvw ŽxÅrista t°w fusik°w
ìlhw tÇn zÐvn, Ã ge toiaèy' êp‹rxei yumòw kaÜ fñbow,
kaÜ oéx Ësper gramm¯ kaÜ ¤pÛpedon.
ƒEpiskopoèntaw d¢ perÜ cux°w ŽnagkaÝon, ‘ma diapo-
roèntaw perÜ Ïn eéporeÝn deÝ proelyñntaw, tŒw tÇn prot¡rvn
dñjaw sumparalamb‹nein ÷soi ti perÜ aét°w Žpef®nanto,
÷pvw tŒ m¢n kalÇw eÞrhm¡na l‹bvmen, eÞ d¡ ti m¯ ka-
lÇw, toèt' eélabhyÇmen. Žrx¯ d¢ t°w zht®sevw proy¡syai
tŒ m‹lista dokoèny' êp‹rxein aét» katŒ fæsin. tò ¦m-
cuxon d¯ toè Žcæxou dusÜ m‹lista diaf¡rein dokeÝ, kin®sei
te kaÜ tÒ aÞsy‹nesyai. pareil®famen d¢ kaÜ parŒ tÇn pro-
genest¡rvn sxedòn dæo taèta perÜ cux°w: fasÜ gŒr ¦nioi
kaÜ m‹lista kaÜ prÅtvw cux¯n eänai tò kinoèn, oÞhy¡ntew d¢
tò m¯ kinoæmenon aétò m¯ ¤nd¡xesyai kineÝn §teron, tÇn
kinoum¡nvn ti t¯n cux¯n êp¡labon eänai. ÷yen Dhmñkritow m¢n
pèr ti kaÜ yermñn fhsin aét¯n eänai: ŽpeÛrvn gŒr öntvn
sxhm‹tvn kaÜ Žtñmvn tŒ sfairoeid° pèr kaÜ cux¯n l¡-
gei (oåon ¤n tÒ Ž¡ri tŒ kaloæmena jæsmata, “ faÛnetai ¤n
taÝw diŒ tÇn yurÛdvn ŽktÝsin), Ïn t¯n m¢n panspermÛan
stoixeÝa l¡gei t°w ÷lhw fæsevw (õmoÛvw d¢ kaÜ Leækippos), toæ-
tvn d¢ tŒ sfairoeid° cux®n, diŒ tò m‹lista diŒ pantòw dæ-
nasyai diadænein toçw toioætouw =usmoçw kaÜ kineÝn tŒ loip‹,
kinoæmena kaÜ aét‹, êpolamb‹nontew t¯n cux¯n eänai tò
par¡xon toÝw zÐoiw t¯n kÛnhsin: diò kaÜ toè z°n ÷ron eänai
t¯n Žnapno®n: sun‹gontow gŒr toè peri¡xontow tŒ sÅmata
kaÜ ¤kylÛbontow tÇn sxhm‹tvn tŒ par¡xonta toÝw zÐoiw
t¯n kÛnhsin diŒ tò mhd' aétŒ ±remeÝn mhd¡pote, bo®yeian
gÛnesyai yærayen ¤peisiñntvn �llvn toioætvn ¤n tÒ ŽnapneÝn:
kvlæein gŒr aétŒ kaÜ tŒ ¤nup‹rxonta ¤n toÝw zÐoiw ¤k-
krÛnesyai, sunaneÛrgonta tò sun‹gon kaÜ phgnæon: kaÜ z°n
d¢ §vw ’n dænvntai toèto poieÝn.
¦oike d¢ kaÜ tò parŒ tÇn
PuyagoreÛvn legñmenon t¯n aét¯n ¦xein di‹noian: ¦fasan
g‹r tinew aétÇn cux¯n eänai tŒ ¤n tÒ Ž¡ri jæsmata, oß
d¢ tò taèta kinoèn, perÜ d¢ toætvn eàrhtai ÷ti sunexÇw
faÛnetai kinoæmena, k’n  nhnemÛa pantel®w. ¤pÜ taétò d¢
f¡rontai kaÜ ÷soi l¡gousi t¯n cux¯n tò aêtò kinoèn: ¤oÛ-
kasi gŒr oðtoi p‹ntew êpeilhf¡nai t¯n kÛnhsin oÞkeiñtaton
eänai t» cux», kaÜ tŒ m¢n �lla p‹nta kineÝsyai diŒ t¯n
cux®n, taæthn d' êf' ¥aut°w, diŒ tò mhy¢n õr�n kinoèn ù
m¯ kaÜ aétò kineÝtai. õmoÛvw d¢ kaÜ ƒAnajagñraw cux¯n
eänai l¡gei t¯n kinoèsan, kaÜ eà tiw �llow eàrhken Éw tò p�n
¤kÛnhse noèw: oé m¯n pantelÇw g' Ësper Dhmñkritow. ¤keÝnow
m¢n gŒr �plÇw taétòn cux¯n kaÜ noèn (tò gŒr Žlhy¢w eä-
nai tò fainñmenon, diò kalÇw poi°sai [tòn] †Omhron Éw
õ †Ektvr "keÝt' Žllofron¡vn": oé d¯ xr°tai tÒ nÒ Éw dun‹mei
tinÜ perÜ t¯n Žl®yeian, ŽllŒ taétò l¡gei cux¯n kaÜ noèn):
ƒAnajagñraw d' ¸tton diasafeÝ perÜ aétÇn: pollaxoè m¢n
gŒr tò aàtion toè kalÇw kaÜ ôryÇw tòn noèn l¡gei, ¥t¡rvyi
d¢ tòn noèn eänai taétòn t» cux»: ¤n ‘pasi gŒr êp‹rxein aétòn
toÝw zÐoiw, kaÜ meg‹loiw kaÜ mikroÝw, kaÜ timÛoiw kaÜ Žtimo-
t¡roiw: oé faÛnetai d' ÷ ge katŒ frñnhsin legñmenow noèw p�sin
õmoÛvw êp‹rxein toÝw zÐoiw, Žll' oéd¢ toÝw ŽnyrÅpoiw p�sin.
÷soi m¢n oïn ¤pÜ tò kineÝsyai tò ¦mcuxon Žp¡ble-
can, oðtoi tò kinhtikÅtaton êp¡labon t¯n cux®n: ÷soi d'
¤pÜ tò ginÅskein kaÜ tò aÞsy‹nesyai tÇn öntvn, oðtoi d¢ l¡-
gousi t¯n cux¯n tŒw Žrx‹w, oß m¢n pleÛouw poioèntew, taætaw,
oß d¢ mÛan, taæthn, Ësper ƒEmpedokl°w m¢n ¤k tÇn stoixeÛvn
p‹ntvn, eänai d¢ kaÜ §kaston cux¯n toætvn, l¡gvn oìtvw,
gaÛú m¢n gŒr gaÝan ôpÅpamen, ìdati d' ìdvr,
aÞy¡ri d' aÞy¡ra dÝan, ŽtŒr purÜ pèr Žýdhlon,
storg» d¢ storg®n, neÝkow d¡ te neÛkeó lugrÒ:
tòn aétòn d¢ trñpon kaÜ Pl‹tvn ¤n tÒ TimaÛÄ t¯n cu-
x¯n ¤k tÇn stoixeÛvn poieÝ: ginÅskesyai gŒr tÒ õmoÛÄ tò
÷moion, tŒ d¢ pr‹gmata ¤k tÇn ŽrxÇn eänai. õmoÛvw d¢
kaÜ ¤n toÝw perÜ filosofÛaw legom¡noiw divrÛsyh, aétò m¢n
tò zÒon ¤j aét°w t°w toè ¥nòw Þd¡aw kaÜ toè prÅtou m®kouw
kaÜ pl‹touw kaÜ b‹youw, tŒ d' �lla õmoiotrñpvw: ¦ti d¢
kaÜ �llvw, noèn m¢n tò §n, ¤pist®mhn d¢ tŒ dæo (monaxÇw
gŒr ¤f' §n), tòn d¢ toè ¤pip¡dou Žriymòn dñjan, aàsyhsin d¢
tòn toè stereoè. oß m¢n gŒr ŽriymoÜ tŒ eàdh aétŒ kaÜ aß
ŽrxaÜ ¤l¡gonto, eÞsÜ d' ¤k tÇn stoixeÛvn, krÛnetai d¢ tŒ
pr‹gmata tŒ m¢n nÒ, tŒ d' ¤pist®mú, tŒ d¢ dñjú, tŒ d'
aÞsy®sei: eàdh d' oß ŽriymoÜ oðtoi tÇn pragm‹tvn.
¤peÜ d¢ kaÜ
kinhtikòn ¤dñkei ² cux¯ eänai kaÜ gnvristikòn oìtvw, ¦nioi
sun¡plejan ¤j ŽmfoÝn, Žpofhn‹menoi t¯n cux¯n Žriymòn
kinoèny' ¥autñn. diaf¡rontai d¢ perÜ tÇn ŽrxÇn, tÛnew kaÜ
pñsai, m‹lista m¢n oß svmatikŒw poioèntew toÝw Žsvm‹touw,
toætoiw d' oß mÛjantew kaÜ Žp' ŽmfoÝn tŒw ŽrxŒw Žpo-
fhn‹menoi. diaf¡rontai d¢ kaÜ perÜ toè pl®youw: oß m¢n gŒr
mÛan oß d¢ pleÛouw l¡gousin. ¥pom¡nvw d¢ toætoiw kaÜ t¯n
cux¯n Žpodidñasin: tò gŒr kinhtikòn t¯n fæsin tÇn prÅ-
tvn êpeil®fasin, oék Žlñgvw. ÷yen ¦doj¡ tisi pèr eänai:
kaÜ gŒr toèto leptomer¡statñn te kaÜ m‹lista tÇn stoixeÛvn
ŽsÅmaton, ¦ti d¢ kineÝtaÛ te kaÜ kineÝ tŒ �lla prÅtvw.
Dhmñkritow d¢ kaÜ glafurvt¡rvw eàrhken Žpofainñmenow
diŒ tÛ toætvn ¥k‹teron: cux¯n m¢n gŒr eänai taétò kaÜ noèn,
toèto d' eänai tÇn prÅtvn kaÜ Ždiair¡tvn svm‹tvn, kinhti-
kòn d¢ diŒ mikrom¡reian kaÜ tò sx°ma: tÇn d¢ sxhm‹tvn
eékinhtñtaton tò sfairoeid¢w l¡gei: toioèton d' eänai tñn te
noèn kaÜ tò pèr. ƒAnajagñraw d' ¦oike m¢n §teron l¡gein cu-
x®n te kaÜ noèn, Ësper eàpomen kaÜ prñteron, xr°tai d'
ŽmfoÝn Éw mi˜ fæsei, pl¯n Žrx®n ge tòn noèn tÛyetai m‹-
lista p‹ntvn: mñnon goèn fhsÜn aétòn tÇn öntvn �ploèn eänai
kaÜ Žmig° te kaÜ kayarñn. ŽpodÛdvsi d' �mfv t» aét»
Žrx», tñ te ginÅskein kaÜ tò kineÝn, l¡gvn noèn kin°sai tò
p�n. ¦oike d¢ kaÜ Yal°w ¤j Ïn Žpomnhmoneæousi kinhtikñn
ti t¯n cux¯n êpolabeÝn, eàper t¯n lÛyon ¦fh cux¯n ¦xein,
÷ti tòn sÛdhron kineÝ: Diog¡nhw d' Ësper kaÜ §teroÛ tinew
Ž¡ra, toèton oÞhyeÜw p‹ntvn leptomer¡staton eänai kaÜ Žrx®n:
kaÜ diŒ toèto ginÅskein te kaÜ kineÝn t¯n cux®n, à m¢n prÇ-
tñn ¤sti, kaÜ ¤k toætou tŒ loip‹, ginÅskein, à d¢ leptñtaton,
kinhtikòn eänai. kaÜ „Hr‹kleitow d¢ t¯n Žrx¯n eänaÛ fhsi
cux®n, eàper t¯n ŽnayumÛasin, ¤j ¸w t”lla sunÛsthsin: kaÜ
ŽsvmatÅtatñn te kaÜ =¡on ŽeÛ: tò d¢ kinoæmenon kinoum¡nÄ
ginÅskesyai: ¤n kin®sei d' eänai tŒ önta kŽkeÝnow Õeto kaÜ
oß polloÛ. paraplhsÛvw d¢ toætoiw kaÜ ƒAlkmaÛvn ¦oiken
êpolabeÝn perÜ cux°w: fhsÜ gŒr aét¯n Žy‹naton eänai
diŒ tò ¤oik¡nai toÝw Žyan‹toiw: toèto d' êp‹rxein aét» Éw
ŽeÜ kinoum¡nú: kineÝsyai gŒr kaÜ tŒ yeÝa p‹nta sunexÇw
ŽeÛ, sel®nhn, ´lion, toçw Žst¡raw kaÜ tòn oéranòn ÷lon. tÇn d¢
fortikvt¡rvn kaÜ ìdvr tin¢w Žpef®nanto, kay‹per †Ippvn:
peisy°nai d' ¤oÛkasin ¤k t°w gon°w, ÷ti p‹ntvn êgr‹. kaÜ
gŒr ¤l¡gxei toçw aåma f‹skontaw t¯n cux®n, ÷ti ² gon¯
oéx aåma: taæthn d' eänai t¯n prÅthn cux®n. §teroi d' aå-
ma, kay‹per KritÛaw, tò aÞsy‹nesyai cux°w oÞkeiñtaton
êpolamb‹nontew, toèto d' êp‹rxein diŒ t¯n toè aámatow fæ-
sin. p‹nta gŒr tŒ stoixeÝa krit¯n eàlhfe, pl¯n t°w g°w:
taæthn d' oéyeÜw Žpop¡fantai, pl¯n eà tiw aét¯n eàrhken ¤k
p‹ntvn eänai tÇn stoixeÛvn µ p‹nta.
õrÛzontai d¯ p‹ntew t¯n cux¯n trisÜn Éw eÞpeÝn, kin®sei, aÞ-
sy®sei, tÒ Žsvm‹tÄ: toætvn d' §kaston Žn‹getai pròw tŒw Žr-
x‹w. diò kaÜ oß tÒ ginÅskein õrizñmenoi aét¯n µ stoixeÝon µ ¤k
tÇn stoixeÛvn poioèsi, l¡gontew paraplhsÛvw Žll®loiw, pl¯n
¥nñw: fasÜ gŒr ginÅskesyai tò ÷moion tÒ õmoÛÄ: ¤peid¯ gŒr ²
cux¯ p‹nta ginÅskei, sunist�sin aét¯n ¤k pasÇn tÇn Žr-
xÇn. ÷soi m¢n oïn mÛan tinŒ l¡gousin aÞtÛan kaÜ stoixeÝon §n,
kaÜ t¯n cux¯n ©n tiy¡asin, oåon pèr µ Ž¡ra: oß d¢ pleÛouw
l¡gontew tŒw ŽrxŒw kaÜ t¯n cux¯n pleÛv poioèsin. ƒAnaj-
agñraw d¢ mñnow Žpay° fhsin eänai tòn noèn, kaÜ koinòn
oéy¢n oéyenÜ tÇn �llvn ¦xein. toioètow d' Ìn pÇw gnvrieÝ kaÜ
diŒ tÛn' aÞtÛan, oët' ¤keÝnow eàrhken oët' ¤k tÇn eÞrhm¡nvn sum-
fan¡w ¤stin. ÷soi d' ¤nantiÅseiw poioèsin ¤n taÝw ŽrxaÝw, kaÜ
t¯n cux¯n ¤k tÇn ¤nantÛvn sunist�sin: oß d¢ y‹teron tÇn
¤nantÛvn, oåon yermòn µ cuxròn ³ ti toioèton �llo, kaÜ t¯n
cux¯n õmoÛvw §n ti toætvn tiy¡asin. diò kaÜ toÝw ônñmasin
Žkolouyoèsin, oß m¢n tò yermòn l¡gontew, ÷ti diŒ toèto kaÜ tò
z°n Ènñmastai, oß d¢ tò cuxrñn, diŒ t¯n Žnapno¯n kaÜ
t¯n kat‹cujin kaleÝsyai cux®n. tŒ m¢n oïn paradedom¡na perÜ
cux°w, kaÜ di' “w aÞtÛaw l¡gousin oìtv, taèt' ¤stÛn.
ƒEpiskept¡on d¢ prÇton m¢n perÜ kin®sevw: àsvw gŒr oé
mñnon ceèdñw ¤sti tò t¯n oésÛan aét°w toiaæthn eänai oáan
fasÜn oß l¡gontew cux¯n eänai tò kinoèn ¥autò µ dun‹menon
kineÝn, Žll' §n ti tÇn Ždun‹tvn tò êp‹rxein aét» kÛnhsin.
÷ti m¢n oïn oék ŽnagkaÝon tò kinoèn kaÜ aétò kineÝsyai, prñ-
teron eàrhtai. dixÇw d¢ kinoum¡nou pantñs µ gŒr kay' §teron
µ kay' aêtñ: kay' §teron d¢ l¡gomen ÷sa kineÝtai tÒ ¤n
kinoum¡nÄ eänai, oåon plvt°rew: oé gŒr õmoÛvw kinoèntai tÒ
ploÛÄ: tò m¢n gŒr kay' aêtò kineÝtai, oß d¢ tÒ ¤n kinou-
m¡nÄ eänai (d°lon d' ¤pÜ tÇn morÛvn: oÞkeÛa m¢n g‹r ¤sti
kÛnhsiw podÇn b‹disiw, aìth d¢ kaÜ ŽnyrÅpvn: oéx êp‹rxei
d¢ toÝw plvt°rsi tñde) dixÇw d¯ legom¡nou toè kineÝsyai
nèn ¤piskopoèmen perÜ t°w cux°w eÞ kay' aêt¯n kineÝ-
tai kaÜ met¡xei kin®sevw.
tess‹rvn d¢ kin®sevn oésÇn,
for�w ŽlloiÅsevw fyÛsevw aéj®sevw, µ mÛan toætvn ki-
noÝt' ’n µ pleÛouw µ p‹saw. eÞ d¢ kineÝtai m¯ katŒ sum-
bebhkñw, fæsei ’n êp‹rxoi kÛnhsiw aét»: eÞ d¢ toèto, kaÜ
tñpow: p�sai gŒr aß lexyeÝsai kin®seiw ¤n tñpÄ. eÞ d'
¤stÜn ² oésÛa t°w cux°w tò kineÝn ¥aut®n, oé katŒ sum-
bebhkòw aét» tò kineÝsyai êp‹rjei, Ësper tÒ leukÒ µ
tÒ trip®xei: kineÝtai gŒr kaÜ taèta, ŽllŒ katŒ sumbebh-
kñw: Ú gŒr êp‹rxousin, ¤keÝno kineÝtai, tò sÇma. diò kaÜ
oék ¦sti tñpow aétÇn: t°w d¢ cux°w ¦stai, eàper fæsei ki-
n®sevw met¡xei. ¦ti d' eÞ fæsei kineÝtai, k’n bÛ& kinh-
yeÛh: k’n eÞ bÛ&, kaÜ fæsei. tòn aétòn d¢ trñpon ¦xei kaÜ
perÜ ±remÛaw: eÞw ù gŒr kineÝtai fæsei, kaÜ ±remeÝ ¤n toætÄ
fæsei: õmoÛvw d¢ kaÜ eÞw ù kineÝtai bÛ&, kaÜ ±remeÝ ¤n toæ-
tÄ bÛ&. poÝai d¢ bÛaioi t°w cux°w kin®seiw ¦sontai kaÜ
±remÛai, oéd¢ pl‹ttein boulom¡noiw =–dion Žpodoènai. ¦ti d'
eÞ m¢n �nv kin®setai, pèr ¦stai, eÞ d¢ k‹tv, g°: toætvn
gŒr tÇn svm‹tvn aß kin®seiw aðtai: õ d' aétòw lñgow kaÜ
perÜ tÇn metajæ. ¦ti d' ¤peÜ faÛnetai kinoèsa tò sÇma,
taætaw eëlogon kineÝn tŒw kin®seiw “w kaÜ aét¯ kineÝtai.
eÞ d¢ toèto, kaÜ Žntistr¡casin eÞpeÝn Žlhy¢w ÷ti ¶n tò sÇ-
ma kineÝtai, taæthn kaÜ aét®. tò d¢ sÇma kineÝtai for˜:
Ëste kaÜ ² cux¯ metab‹lloi ’n katŒ tò sÇma µ ÷lh µ
katŒ mñria meyistam¡nh. eÞ d¢ toèt' ¤nd¡xetai, kaÜ ¤jelyoè-
san eÞsi¡nai p‹lin ¤nd¡xoit' �n: toætÄ d' §poit' ’n tò
ŽnÛstasyai tŒ teyneÇta tÇn zÐvn. t¯n d¢ katŒ sumbebhkòw
kÛnhsin k’n êf' ¥t¡rou kinoÝto: ÈsyeÛh gŒr ’n bÛ& tò zÒon.
oé deÝ d¢ Ú tò êf' ¥autoè kineÝsyai ¤n t» oésÛ&, toèy' êp'
�llou kineÝsyai, pl¯n eÞ m¯ katŒ sumbebhkñw, Ësper oéd¢
tò kay' aêtò Žgayòn µ di' aêtñ, tò m¢n di' �llo eänai, tò
d' ¥t¡rou §neken. t¯n d¢ cux¯n m‹lista faÛh tiw ’n êpò tÇn
aÞsyhtÇn kineÝsyai, eàper kineÝtai. ŽllŒ m¯n kaÜ eÞ kineÝ
ge aét¯ aêt®n, kaÜ aét¯ kinoÝt' �n, Ëst' eÞ p�sa kÛnhsiw
¦kstasÛw ¤sti toè kinoum¡nou à kineÝtai, kaÜ ² cux¯ ¤jÛstait'
’n ¤k t°w oésÛaw, eÞ m¯ katŒ sumbebhkòw ¥aut¯n kineÝ,
Žll' ¤stÜn ² kÛnhsiw t°w oésÛaw aét°w kay' aêt®n. ¦nioi d¢ kaÜ
kineÝn fasi t¯n cux¯n tò sÇma ¤n Ú ¤stin, Éw aét¯ kineÝtai,
oåon Dhmñkritow, paraplhsÛvw l¡gvn FilÛppÄ tÒ kvmÄdo-
didask‹lÄ: fhsÜ gŒr tòn DaÛdalon kinoum¡nhn poi°sai
t¯n julÛnhn ƒAfrodÛthn, ¤gx¡ant' �rguron xutñn: õmoÛvw d¢
kaÜ Dhmñkritow l¡gei: kinoum¡naw g‹r fhsi tŒw Ždiair¡touw
sfaÛraw, diŒ tò pefuk¡nai mhd¡pote m¡nein, sunef¡lkein
kaÜ kineÝn tò sÇma p�n. ²meÝw d' ¤rvt®somen eÞ kaÜ ±r¡-
mhsin poieÝ toèto aétñ: pÇw d¢ poi®sei, xalepòn µ kaÜ
Ždænaton eÞpeÝn. ÷lvw d' oéx oìtv faÛnetai kineÝn ² cux¯
tò zÒon, ŽllŒ diŒ proair¡seÅw tinow kaÜ no®sevw.
tòn aétòn d¢ trñpon kaÜ õ TÛmaiow fusiologeÝ t¯n cux¯n
kineÝn tò sÇma: tÒ gŒr kineÝsyai aét¯n kaÜ tò sÇma kineÝn diŒ
tò sumpepl¡xyai pròw aétñ. sunesthkuÝan gŒr ¤k tÇn stoi-
xeÛvn kaÜ memerism¡nhn katŒ toçw �rmonikoçw Žriymoæw, ÷pvw
aàsyhsÛn te sæmfuton �rmonÛaw ¦xú kaÜ tò p�n f¡rhtai
sumfÅnouw for‹w, t¯n eéyuvrÛan eÞw kæklon kat¡kamcen:
kaÜ dielÆn ¤k toè ¥nòw dæo kæklouw dissax» sunhmm¡nouw
p‹lin tòn §na dieÝlen eÞw ¥ptŒ kæklouw, Éw oësaw tŒw toè
oéranoè forŒw tŒw t°w cux°w kin®seiw.
prÇton m¢n oïn oé ka-
lÇw tò l¡gein t¯n cux¯n m¡geyow eänai: t¯n gŒr toè pantòw
d°lon ÷ti toiaæthn eänai boæletai oåñn pot' ¤stÜn õ kaloæ-
menow noèw (oé gŒr d¯ oåñn g' ² aÞsyhtik®, oéd' oåon ² ¤pi-
yumhtik®: toætvn gŒr ² kÛnhsiw oé kukloforÛa): õ d¢ noèw eåw
kaÜ sunex¯w Ësper kaÜ ² nñhsiw: ² d¢ nñhsiw tŒ no®ma-
ta: taèta d¢ tÒ ¤fej°w §n, Éw õ Žriymñw, Žll' oéx Éw tò
m¡geyow: diñper oéd' õ noèw oìtv sunex®w, Žll' ³toi Žmer¯w µ
oéx Éw m¡geyñw ti sunex®w. pÇw gŒr d¯ kaÜ no®sei, m¡geyow
Ên, pñteron õtÄoèn tÇn morÛvn tÇn aêtoè, morÛvn d' ³toi katŒ
m¡geyow µ katŒ stigm®n, eÞ deÝ kaÜ toèto mñrion eÞpeÝn; eÞ m¢n oïn katŒ stigm®n, aðtai d' �peiroi, d°lon Éw oéd¡pote
di¡jeisin: eÞ d¢ katŒ m¡geyow, poll‹kiw µ Žpeir‹kiw no®-
sei tò aétñ. faÛnetai d¢ kaÜ ‘paj ¤ndexñmenon. eÞ d' ßka-
nòn yigeÝn õtÄoèn tÇn morÛvn, tÛ deÝ kæklÄ kineÝsyai, µ kaÜ
÷lvw m¡geyow ¦xein; eÞ d' ŽnagkaÝon no°sai tÒ ÷lÄ kæklÄ
yigñnta, tÛw ¤stin ² toÝw morÛoiw yÛjiw; ¦ti d¢ pÇw no®sei tò
meristòn ŽmereÝ µ tò Žmer¢w meristÒ; ŽnagkaÝon d¢ tòn
noèn eänai tòn kæklon toèton: noè m¢n gŒr kÛnhsiw nñhsiw kæ-
klou d¢ perifor‹: eÞ oïn ² nñhsiw perifor‹, kaÜ noèw ’n eàh
õ kæklow oð ² toiaæth periforŒ nñhsiw. ŽeÜ d¢ d¯ tÛ no®-
sei (deÝ g‹r, eàper Žýdiow ² perifor‹); tÇn m¢n gŒr pra-
ktikÇn no®sevn ¦sti p¡rata (p�sai gŒr ¥t¡rou x‹rin), aß d¢
yevrhtikaÜ toÝw lñgoiw õmoÛvw õrÛzontai: lñgow d¢ p�w õri-
smòw µ Žpñdeijiw: aß m¢n oïn ŽpodeÛjeiw kaÜ Žp' Žrx°w kaÜ
¦xousaÛ pvw t¡low, tòn sullogismòn µ tò sump¡rasma (eÞ d¢
m¯ peratoèntai, Žll' oék Žnak‹mptousÛ ge p‹lin ¤p' Žrx®n,
proslamb‹nousai d' ŽeÜ m¡son kaÜ �kron eéyuporoèsin: ² d¢
periforŒ p‹lin ¤p' Žrx¯n Žnak‹mptei): oß d' õrismoÜ p‹n-
tew peperasm¡noi. ¦ti eÞ ² aét¯ periforŒ poll‹kiw, de®-
sei poll‹kiw noeÝn tò aétñ. ¦ti d' ² nñhsiw ¦oiken ±rem®sei
tinÜ kaÜ ¤pist‹sei m�llon µ kin®sei: tòn aétòn d¢ trñpon
kaÜ õ sullogismñw. ŽllŒ m¯n oéd¢ mak‹riñn ge tò m¯ =–-
dion ŽllŒ bÛaion: eÞ d' ¤stÜn ² kÛnhsiw aét°w à oésÛa, parŒ
fæsin ’n kinoÝto. ¤pÛponon d¢ kaÜ tò memÝxyai tÒ sÅmati
m¯ dun‹menon Žpoluy°nai, kaÜ pros¡ti feuktñn, eàper
b¡ltion tÒ nÒ m¯ metŒ sÅmatow eänai, kay‹per eàvy¡
te l¡gesyai kaÜ polloÝw sundokeÝ. �dhlow d¢ kaÜ toè
kæklÄ f¡resyai tòn oéranòn ² aÞtÛa: oëte gŒr t°w cux°w ²
oésÛa aÞtÛa toè kæklÄ f¡resyai, ŽllŒ katŒ sumbebhkòw
oìtv kineÝtai, oëte tò sÇma aàtion, Žll' ² cux¯ m�llon
¤keÛnÄ. ŽllŒ m¯n oéd' ÷ti b¡ltion l¡getai: kaÛtoi g' ¤xr°n diŒ
toèto tòn yeòn kæklÄ poieÝn f¡resyai t¯n cux®n, ÷ti b¡ltion
aét» tò kineÝsyai toè m¡nein, kineÝsyai d' oìtvw µ �llvw.
¤peÜ d' ¤stÜn ² toiaæth sk¡ciw ¥t¡rvn lñgvn oÞkeiot¡ra,
taæthn m¢n ŽfÇmen tò nèn. ¤keÝno d¢ �topon sumbaÛnei
kaÜ toætÄ tÒ lñgÄ kaÜ toÝw pleÛstoiw tÇn perÜ cux°w:
sun‹ptousi gŒr kaÜ tiy¡asin eÞw sÇma t¯n cux®n, oéy¢n
prosdiorÛsantew diŒ tÛn' aÞtÛan kaÜ pÇw ¦xontow toè sÅ-
matow. kaÛtoi dñjeien ’n toèt' ŽnagkaÝon eänai: diŒ gŒr t¯n
koinvnÛan tò m¢n poieÝ tò d¢ p‹sxei kaÜ tò m¢n kineÝtai tò
d¢ kineÝ, toætvn d' oéy¢n êp‹rxei pròw �llhla toÝw tuxoèsin.
oß d¢ mñnon ¤pixeiroèsi l¡gein poÝñn ti ² cux®, perÜ d¢ toè
dejom¡nou sÅmatow oéy¢n ¦ti prosdiorÛzousin, Ësper ¤ndexñ-
menon katŒ toçw Puyagorikoçw mæyouw t¯n tuxoèsan cux¯n eÞw
tò tuxòn ¤ndæesyai sÇma. dokeÝ gŒr §kaston àdion ¦xein eä-
dow kaÜ morf®n, parapl®sion d¢ l¡gousin Ësper eà tiw
faÛh t¯n tektonik¯n eÞw aéloçw ¤ndæesyai: deÝ gŒr t¯n m¢n
t¡xnhn xr°syai toÝw ôrg‹noiw, t¯n d¢ cux¯n tÒ sÅmati.
KaÜ �llh d¡ tiw dñja parad¡dotai perÜ cux°w, pi-
yan¯ m¢n polloÝw oédemi�w ¸tton tÇn legom¡nvn, lñgon d'
Ësper eéyænoiw dedvkuÝa kŽn toÝw ¤n koinÒ gegenhm¡noiw lñgoiw.
�rmonÛan g‹r tina aét¯n l¡gousi: kaÜ gŒr t¯n �rmo-
nÛan kr�sin kaÜ sænyesin ¤nantÛvn eänai, kaÜ tò sÇma sug-
keÝsyai ¤j ¤nantÛvn. kaÛtoi ge ² m¢n �rmonÛa lñgow tÛw ¤sti
tÇn mixy¡ntvn µ sænyesiw, t¯n d¢ cux¯n oéd¡teron oåñn t'
eänai toætvn. ¦ti d¢ tò kineÝn oék ¦stin �rmonÛaw, cux» d¢
p‹ntew Žpon¡mousi toèto m‹lisy' Éw eÞpeÝn. �rmñzei d¢ m�l-
lon kay' êgieÛaw l¡gein �rmonÛan, kaÜ ÷lvw tÇn svmatikÇn
ŽretÇn, µ katŒ cux°w. fanerÅtaton d' eà tiw Žpo-
didñnai peirayeÛh tŒ p‹yh kaÜ tŒ ¦rga t°w cux°w �rmonÛ&
tinÛ: xalepòn gŒr ¤farmñzein. ¦ti d' eÞ l¡gomen t¯n
�rmonÛan eÞw dæo Žpobl¡pontew, kuriÅtata m¡n, tÇn megeyÇn
¤n toÝw ¦xousi kÛnhsin kaÜ y¡sin, t¯n sænyesin aétÇn, ¤pei-
dŒn oìtv sunarmñzvsin Ëste mhd¢n suggen¢w parad¡xesyai,
¤nteèyen d¢ kaÜ tòn tÇn memigm¡nvn lñgon oédet¡rvw m¢n oïn
eëlogon, ² d¢ sænyesiw tÇn toè sÅmatow merÇn lÛan eéej-
¡tastow. pollaÛ te gŒr aß suny¡seiw tÇn merÇn kaÜ polla-
xÇw: tÛnow oïn µ pÇw êpolabeÝn tòn noèn xr¯ sænyesin eänai,
µ kaÜ tò aÞsyhtikòn µ ôrektikñn; õmoÛvw d¢ �topon kaÜ tò tòn
lñgon t°w mÛjevw eänai t¯n cux®n: oé gŒr tòn aétòn ¦xei
lñgon ² mÛjiw tÇn stoixeÛvn kay' ¶n sŒrj kaÜ kay' ¶n ôstoèn.
sumb®setai oïn poll‹w te cuxŒw ¦xein kaÜ katŒ p�n tò
sÇma, eàper p‹nta m¢n ¤k tÇn stoixeÛvn memigm¡nvn, õ d¢
t°w mÛjevw lñgow �rmonÛa kaÜ cux®. Žpait®seie d' �n tiw
toètñ ge kaÜ par' ƒEmpedokl¡ouw: §kaston gŒr aétÇn lñgÄ
tinÛ fhsin eänai: pñteron oïn õ lñgow ¤stÜn ² cux®, µ m�l-
lon §terñn ti oïsa ¤ggÛnetai toÝw m¡resin; ¦ti d¢ pñteron ²
filÛa t°w tuxoæshw aÞtÛa mÛjevw µ t°w katŒ tòn lñgon, kaÜ
aìth pñteron õ lñgow ¤stÜn µ parŒ tòn lñgon §terñn ti;
taèta m¢n oïn ¦xei toiaætaw ŽporÛaw. eÞ d' ¤stÜn §teron ²
cux¯ t°w mÛjevw, tÛ d® pote ‘ma tÒ sarkÜ eänai ŽnaireÝ-
tai kaÜ tò toÝw �lloiw morÛoiw toè zÐou; pròw d¢ toætoiw eàper
m¯ §kaston tÇn morÛvn cux¯n ¦xei, eÞ m¯ ¦stin ² cux¯ õ lñgow
t°w mÛjevw, tÛ ¤stin ù fyeÛretai t°w cux°w Žpolipoæshw;
÷ti m¢n oïn oëy' �rmonÛan oåñn t' eänai t¯n cux¯n
oëte kæklÄ perif¡resyai, d°lon ¤k tÇn eÞrhm¡nvn. katŒ
sumbebhkòw d¢ kineÝsyai, kay‹per eàpomen, ¦sti, kaÜ ki-
neÝn ¥aut®n, oåon kineÝsyai m¢n ¤n Ú ¤sti, toèto d¢ kineÝsyai
êpò t°w cux°w: �llvw d' oéx oåñn te kineÝsyai katŒ tñpon
aét®n. eélogÅteron d' Žpor®seien �n tiw perÜ aét°w Éw ki-
noum¡nhw, eÞw tŒ toiaèta Žpobl¡caw: fam¢n gŒr t¯n cux¯n
lupeÝsyai xaÛrein, yarreÝn fobeÝsyai, ¦ti d¢ ôrgÛzesyaÛ
te kaÜ aÞsy‹nesyai kaÜ dianoeÝsyai: taèta d¢ p‹nta
kin®seiw eänai dokoèsin. ÷yen oÞhyeÛh tiw ’n aét¯n kineÝsyai:
tò d' oék ¦stin ŽnagkaÝon. eÞ gŒr kaÜ ÷ti m‹lista tò lupeÝ-
syai µ xaÛrein µ dianoeÝsyai kin®seiw eÞsÛ, kaÜ §kaston ki-
neÝsyaÛ ti toætvn, tò d¢ kineÝsyaÛ ¤stin êpò t°w cux°w, oåon tò
ôrgÛzesyai µ fobeÝsyai tò t¯n kardÛan ÉdÜ kineÝsyai, tò
d¢ dianoeÝsyai ³ ti toioèton àsvw µ §terñn ti, toætvn d¢ sum-
baÛnei tŒ m¢n katŒ for‹n tinvn kinoum¡nvn, tŒ d¢ kat'
ŽlloÛvsin (poÝa d¢ kaÜ pÇw, §terñw ¤sti lñgos), tò d¯ l¡-
gein ôrgÛzesyai t¯n cux¯n ÷moion k’n eà tiw l¡goi t¯n cu-
x¯n êfaÛnein µ oÞkodomeÝn: b¡ltion gŒr àsvw m¯ l¡gein t¯n
cux¯n ¤leeÝn µ many‹nein µ dianoeÝsyai, ŽllŒ tòn �nyrv-
pon t» cux»: toèto d¢ m¯ Éw ¤n ¤keÛnú t°w kin®sevw oëshw,
Žll' õt¢ m¢n m¡xri ¤keÛnhw, õt¢ d' Žp' ¤keÛnhw, oåon ² m¢n
aàsyhsiw Žpò tvndÛ, ² d' Žn‹mnhsiw Žp' ¤keÛnhw ¤pÜ tŒw ¤n
toÝw aÞsyhthrÛoiw kin®seiw µ mon‹w.
õ d¢ noèw ¦oiken ¤ggÛnesyai
oésÛa tiw oïsa, kaÜ oé fyeÛresyai. m‹lista gŒr ¤fyeÛret' ’n
êpò t°w ¤n tÒ g®r& ŽmaurÅsevw, nèn d' Ësper ¤pÜ
tÇn aÞsyhthrÛvn sumbaÛnei: eÞ gŒr l‹boi õ presbæthw ömma
toiondÛ, bl¡poi ’n Ësper kaÜ õ n¡ow. Ëste tò g°raw oé
tÒ t¯n cux®n ti pepony¡nai, Žll' ¤n Ú, kay‹per ¤n m¡yaiw
kaÜ nñsoiw. kaÜ tò noeÝn d¯ kaÜ tò yevreÝn maraÛnetai
�llou tinòw ¦sv fyeirom¡nou, aétò d¢ Žpay¡w ¤stin. tò d¢ dia-
noeÝsyai kaÜ fileÝn µ miseÝn oék ¦stin ¤keÛnou p‹yh, ŽllŒ toudÜ
toè ¦xontow ¤keÝno, Ã ¤keÝno ¦xei. diò kaÜ toætou fyeirom¡nou
oëte mnhmoneæei oëte fileÝ: oé gŒr ¤keÛnou ·n, ŽllŒ toè koi-
noè, ù Žpñlvlen: õ d¢ noèw àsvw yeiñterñn ti kaÜ Žpay¡w ¤stin.
÷ti m¢n oïn oéx oåñn te kineÝsyai t¯n cux®n, faneròn
¤k toætvn: eÞ d' ÷lvw m¯ kineÝtai, d°lon Éw oéd' êf' ¥aut°w.
polç d¢ tÇn eÞrhm¡nvn ŽlogÅtaton tò l¡gein Žriymòn eänai
t¯n cux¯n kinoèny' ¥autñn: êp‹rxei gŒr aétoÝw Ždænata
prÇta m¢n tŒ ¤k toè kineÝsyai sumbaÛnonta, àdia d' ¤k toè
l¡gein aét¯n Žriymñn. pÇw gŒr xr¯ no°sai mon‹da kinou-
m¡nhn, kaÜ êpò tÛnow, kaÜ pÇw, Žmer° kaÜ Ždi‹foron oï-
san; Ã g‹r ¤sti kinhtik¯ kaÜ kinht®, diaf¡rein deÝ. ¦ti d'
¤peÛ fasi kinhyeÝsan gramm¯n ¤pÛpedon poieÝn, stigm¯n d¢
gramm®n, kaÜ aß tÇn mon‹dvn kin®seiw grammaÜ ¦sontai:
² gŒr stigm¯ mon‹w ¤sti y¡sin ¦xousa, õ d' Žriymòw t°w
cux°w ³dh poæ ¤sti kaÜ y¡sin ¦xei. ¦ti d' Žriymoè m¢n ¤Œn
Žf¡lú tiw Žriymòn µ mon‹da, leÛpetai �llow Žriymñw:
tŒ d¢ futŒ kaÜ tÇn zÐvn pollŒ diairoæmena z» kaÜ do-
keÝ t¯n aét¯n cux¯n ¦xein tÒ eàdei. dñjeie d' ’n oéy¢n dia-
f¡rein mon‹daw l¡gein µ svm‹tia mikr‹: kaÜ gŒr ¤k tÇn
DhmokrÛtou sfairÛvn ¤Œn g¡nvntai stigmaÛ, mñnon d¢ m¡nú
tò posñn, ¦stai [ti] ¤n aétÒ tò m¢n kinoèn tò d¢ kinoæmenon,
Ësper ¤n tÒ sunexeÝ: oé gŒr diŒ tò meg¡yei diaf¡rein µ
mikrñthti sumbaÛnei tò lexy¡n, Žll' ÷ti posñn: diò Žnag-
kaÝon eänaÛ ti tò kin°son tŒw mon‹daw. eÞ d' ¤n tÒ zÐÄ tò
kinoèn ² cux®, kaÜ ¤n tÒ ŽriymÒ, Ëste oé tò kinoèn kaÜ
kinoæmenon ² cux®, ŽllŒ tò kinoèn mñnon. ¤nd¡xetai d¢ d¯
pÇw mon‹da taæthn eänai; deÝ gŒr êp‹rxein tinŒ aét»
diaforŒn pròw tŒw �llaw, stigm°w d¢ monadik°w tÛw ’n eàh
diaforŒ pl¯n y¡siw; eÞ m¢n oïn eÞsÜn §terai aß ¤n tÒ sÅmati
mon‹dew kaÜ aß stigmaÛ, ¤n tÒ aétÒ ¦sontai aß mon‹dew:
kay¡jei gŒr <¥k‹sth> xÅran stigm°w. kaÛtoi tÛ kvlæei ¤n tÒ aé-
tÒ eänai, eÞ dæo, kaÜ �peira; Ïn gŒr õ tñpow ŽdiaÛretow,
kaÜ aét‹. eÞ d' aß ¤n tÒ sÅmati stigmaÜ õ Žriymòw õ t°w
cux°w, µ eÞ õ tÇn ¤n tÒ sÅmati stigmÇn Žriymòw ²
cux®, diŒ tÛ oé p‹nta cux¯n ¦xousi tŒ sÅmata; stigmaÜ
gŒr ¤n ‘pasi dokoèsin eänai kaÜ �peiroi. ¦ti d¢ pÇw oåñn te
xvrÛzesyai tŒw stigmŒw kaÜ Žpolæesyai tÇn svm‹tvn, eà
ge m¯ diairoèntai aß grammaÜ eÞw stigm‹w;
SumbaÛnei d¡, kay‹per eàpomen, t» m¢n taétò l¡gein
toÝw sÇm‹ ti leptomer¢w aét¯n tiyeÝsi, t» d', Ësper Dh-
mñkritow kineÝsyaÛ fhsin êpò t°w cux°w, àdion tò �topon.
eàper g‹r ¤stin ² cux¯ ¤n pantÜ tÒ aÞsyanom¡nÄ sÅmati,
ŽnagkaÝon ¤n tÒ aétÒ dæo eänai sÅmata, eÞ sÇm‹ ti ²
cux®: toÝw d' Žriymòn l¡gousin, ¤n t» mi˜ stigm» pol-
lŒw stigm‹w, kaÜ p�n sÇma cux¯n ¦xein, eÞ m¯ diaf¡rvn
tiw Žriymòw ¤ggÛnetai kaÜ �llow tiw tÇn êparxousÇn ¤n
tÒ sÅmati stigmÇn: sumbaÛnei te kineÝsyai tò zÒon êpò
toè Žriymoè, kay‹per kaÜ Dhmñkriton aétò ¦famen kineÝn:
tÛ gŒr diaf¡rei sfaÛraw l¡gein mikrŒw µ mon‹daw meg‹law,
µ ÷lvw mon‹daw ferom¡naw; Žmfot¡rvw gŒr ŽnagkaÝon
kineÝn tò zÒon tÒ kineÝsyai taætaw. toÝw d¯ sumpl¡-
jasin eÞw tò aétò kÛnhsin kaÜ Žriymòn taèt‹ te sumbaÛnei
kaÜ pollŒ §tera toiaèta: oé gŒr mñnon õrismòn cux°w
Ždænaton toioèton eänai, ŽllŒ kaÜ sumbebhkñw. d°lon d' eà
tiw ¤pixeir®seien ¤k toè lñgou toætou tŒ p‹yh kaÜ tŒ ¦rga
t°w cux°w Žpodidñnai, oåon logismoæw, aÞsy®seiw, ²don‹w,
læpaw, ÷sa �lla toiaèta: Ësper gŒr eàpomen prñteron,
oéd¢ manteæsasyai =–dion ¤j aétÇn.
triÇn d¢ trñpvn paradedom¡nvn kay' oîw õrÛzontai t¯n cu-
x®n, oß m¢n tò kinhtikÅtaton Žpef®nanto tÒ kineÝn ¥autñ, oß
d¢ sÇma tò leptomer¡staton µ tò ŽsvmatÅtaton tÇn �llvn.
taèta d¢ tÛnaw ŽporÛaw te kaÜ êpenantiÅseiw ¦xei, dielhlæya-
men sxedñn: leÛpetai d' ¤pisk¡casyai pÇw l¡getai tò ¤k tÇn
stoixeÛvn aét¯n eänai. l¡gousi m¢n g‹r, án' aÞsy‹nhtaÛ te
tÇn öntvn kaÜ §kaston gnvrÛzú: ŽnagkaÝon d¢ sumbaÛnein
pollŒ kaÜ Ždænata tÒ lñgÄ. tÛyentai gŒr gnvrÛzein tÒ
õmoÛÄ tò ÷moion, Ësper ’n eÞ t¯n cux¯n tŒ pr‹gmata
tiy¡ntew. oék ¦sti d¢ mñna taèta, pollŒ d¢ kaÜ §tera,
m�llon d' àsvw �peira tòn Žriymòn tŒ ¤k toætvn. ¤j Ïn
m¢n oïn ¤stin §kaston toætvn, ¦stv ginÅskein t¯n cux¯n kaÜ
aÞsy‹nesyai: ŽllŒ tò sænolon tÛni gnvrieÝ µ aÞsy®setai,
oåon tÛ yeòw µ �nyrvpow µ sŒrj µ ôstoèn; õmoÛvw d¢ kaÜ
�llo õtioèn tÇn suny¡tvn: oé gŒr õpvsoèn ¦xonta tŒ
stoixeÝa toætvn §kaston, ŽllŒ lñgÄ tinÜ kaÜ suny¡sei, kay-
‹per fhsÜ kaÜ ƒEmpedokl°w tò ôstoèn:
² d¢ xyÆn ¤pÛhrow ¤n eést¡rnoiw xo‹noisin
tÆ dæo tÇn ôktÆ mer¡vn l‹xe n®stidow aàglhw,
t¡ssara d' „HfaÛstoio: tŒ d' ôst¡a leukŒ g¡nonto.
oéd¢n oïn öfelow ¤neÝnai tŒ stoixeÝa ¤n t» cux», eÞ m¯ kaÜ
oß lñgoi ¤n¡sontai kaÜ ² sænyesiw: gnvrieÝ gŒr §kaston tò
÷moion, tò d' ôstoèn µ tòn �nyrvpon oéy¡n, eÞ m¯ kaÜ taèt'
¤n¡stai. toèto d' ÷ti Ždænaton, oéy¢n deÝ l¡gein: tÛw gŒr ’n
Žpor®seien eÞ ¦nestin ¤n t» cux» lÛyow µ �nyrvpow; õmoÛvw
d¢ kaÜ tò Žgayòn kaÜ tò m¯ Žgayñn: tòn aétòn d¢ trñpon
kaÜ perÜ tÇn �llvn.
¦ti d¢ pollaxÇw legom¡nou toè öntow
(shmaÛnei gŒr tò m¢n tñde ti, tò d¢ posòn µ poiòn µ kaÛ
tina �llhn tÇn diaireyeisÇn kathgoriÇn) pñteron ¤j �p‹n-
tvn ¦stai ² cux¯ µ oë; Žll' oé dokeÝ koinŒ p‹ntvn eänai
stoixeÝa. ”r' oïn ÷sa tÇn oésiÇn, ¤k toætvn mñnon; pÇw oïn
ginÅskei kaÜ tÇn �llvn §kaston; µ f®sousin ¥k‹stou g¡nouw
eänai stoixeÝa kaÜ ŽrxŒw ÞdÛaw, ¤j Ïn t¯n cux¯n sunest‹-
nai; ¦stai �ra posòn kaÜ poiòn kaÜ oésÛa. Žll' Ždænaton ¤k
tÇn toè posoè stoixeÛvn oésÛan eänai kaÜ m¯ posñn. toÝw d¯
l¡gousin ¤k p‹ntvn taèt‹ te kaÜ toiaèy' §tera sumbaÛnei.
�topon d¢ kaÜ tò f‹nai m¢n Žpay¢w eänai tò ÷moion êpò toè
õmoÛou, aÞsy‹nesyai d¢ tò ÷moion toè õmoÛou kaÜ ginÅskein
tÒ õmoÛÄ tò ÷moion: tò d' aÞsy‹nesyai p‹sxein ti kaÜ ki-
neÝsyai tiy¡asin: õmoÛvw d¢ kaÜ tò noeÝn te kaÜ ginÅskein.
pollŒw d' ŽporÛaw kaÜ dusxereÛaw ¦xontow toè l¡gein, kay-
‹per ƒEmpedokl°w, Éw toÝw svmatikoÝw stoixeÛoiw §kasta
gnvrÛzetai, kaÛ, prñw, tÒ õmoÛÄ, martureÝ tò nèn lexy¡n:
÷sa g‹r ¤stin ¤n toÝw tÇn zÐvn sÅmasin �plÇw g°w, oåon
ôst� neèra trÛxew, oéyenòw aÞsy‹nesyai dokeÝ, Ëst' oéd¢ tÇn
õmoÛvn: kaÛtoi pros°ken. ¦ti d' ¥k‹stú tÇn ŽrxÇn �gnoia
pleÛvn µ sænesiw êp‹rjei: gnÅsetai m¢n gŒr ©n ¥k‹sth,
pollŒ d' Žgno®sei: p‹nta gŒr t”lla. sumbaÛnei d' ƒEm-
pedokleÝ ge kaÜ Žfron¡staton eänai tòn yeñn: mñnow gŒr tÇn
stoixeÛvn ©n oé gnvrieÝ, tò neÝkow, tŒ d¢ ynhtŒ p‹nta: ¤k
p‹ntvn gŒr §kaston. ÷lvw te diŒ tÛn' aÞtÛan oéx ‘panta
cux¯n ¦xei tŒ önta, ¤peid¯ p�n ³toi stoixeÝon µ ¤k stoixeÛou
¥nòw µ pleiñnvn µ p‹ntvn; ŽnagkaÝon g‹r ¤stin §n ti gi-
nÅskein µ tinŒ µ p‹nta. Žpor®seie d' �n tiw kaÜ tÛ pot'
¤stÜ tò ¥nopoioèn aét‹: ìlú gŒr ¦oike t‹ ge stoixeÝa, kuri-
Åtaton d' ¤keÝno tò sun¡xon, ÷ tÛ pot' ¤stÛn: t°w d¢ cu-
x°w eänaÛ ti kreÝtton kaÜ �rxon Ždænaton: ŽdunatÅteron d'
¦ti toè noè: eëlogon gŒr toèton eänai progen¡staton kaÜ kærion
katŒ fæsin, tŒ d¢ stoixeÝ‹ fasi prÇta tÇn öntvn eänai.
p‹ntew d¢ kaÜ oß diŒ tò gnvrÛzein kaÜ aÞsy‹nesyai tŒ önta
t¯n cux¯n ¤k tÇn stoixeÛvn l¡gontew aét®n, kaÜ oß tò kinh-
tikÅtaton, oé perÜ p‹shw l¡gousi cux°w. oëte gŒr tŒ
aÞsyanñmena p‹nta kinhtik‹ (faÛnetai gŒr eänaÛ tina mñ-
nima tÇn zÐvn katŒ tñpon: kaÛtoi dokeÝ ge taæthn mñnhn
tÇn kin®sevn kineÝn ² cux¯ tò zÒon): õmoÛvw d¢ kaÜ ÷soi
tòn noèn kaÜ tò aÞsyhtikòn ¤k tÇn stoixeÛvn poioèsin. faÛnetai
gŒr t‹ te futŒ z°n oé met¡xonta [for�w oéd'] aÞsy®sevw,
kaÜ tÇn zÐvn pollŒ di‹noian oék ¦xein. eÞ d¡ tiw kaÜ taèta
paraxvr®seie kaÜ yeÛh tòn noèn m¡row ti t°w cux°w, õmoÛvw
d¢ kaÜ tò aÞsyhtikñn, oéd' ’n oìtv l¡goien kayñlou perÜ
p‹shw cux°w oéd¢ perÜ ÷lhw oédemi�w. toèto d¢ p¡ponye
kaÜ õ ¤n toÝw ƒOrfikoÝw kaloum¡noiw ¦pesi lñgow: fhsÜ gŒr
t¯n cux¯n ¤k toè ÷lou eÞsi¡nai Žnapneñntvn, ferom¡nhn êpò
tÇn Žn¡mvn, oéx oåñn te d¢ toÝw futoÝw toèto sumbaÛnein oéd¢
tÇn zÐvn ¤nÛoiw, eàper m¯ p‹nta Žnapn¡ousin: toèto d¢ l¡-
lhye toçw oìtvw êpeilhfñtaw. (eÞ d¢ deÝ t¯n cux¯n ¤k tÇn
stoixeÛvn poieÝn, oéy¢n deÝ ¤j �p‹ntvn: ßkanòn gŒr y‹teron
m¡row t°w ¤nantiÅsevw ¥autñ te krÛnein kaÜ tò ŽntikeÛmenon.
kaÜ gŒr tÒ eéyeÝ kaÜ aétò kaÜ tò kampælon ginÅskomen:
krit¯w gŒr ŽmfoÝn õ kanÅn, tò d¢ kampælon oëy' ¥autoè
oëte toè eéy¡ow.) kaÜ ¤n tÒ ÷lÄ d® tinew aét¯n memÝxyaÛ
fasin, ÷yen àsvw kaÜ Yal°w Ó®yh p‹nta pl®rh yeÇn eänai.
toèto d' ¦xei tinŒw ŽporÛaw: diŒ tÛna gŒr aÞtÛan ¤n m¢n tÒ
Ž¡ri µ tÒ purÜ oïsa ² cux¯ oé poieÝ zÒon, ¤n d¢ toÝw mi-
ktoÝw, kaÜ taèta beltÛvn ¤n toætoiw eänai dokoèsa; (¤pizht®-
seie d' �n tiw kaÜ diŒ tÛn' aÞtÛan ² ¤n tÒ Ž¡ri cux¯ t°w
¤n toÝw zÐoiw beltÛvn ¤stÜ kaÜ Žyanatvt¡ra.) sumbaÛnei d'
Žmfot¡rvw �topon kaÜ par‹logon: kaÜ gŒr tò l¡gein
zÒon tò pèr µ tòn Ž¡ra tÇn paralogvt¡rvn ¤stÛ, kaÜ tò
m¯ l¡gein zÒa cux°w ¤noæshw �topon. êpolabeÝn d' ¤oÛkasin
eänai t¯n cux¯n ¤n toætoiw ÷ti tò ÷lon toÝw morÛoiw õmoeid¡w:
Ëst' ŽnagkaÝon aétoÝw l¡gein kaÜ t¯n cux¯n õmoeid° toÝw
morÛoiw eänai, eÞ tÒ Žpolamb‹nesyaÛ ti toè peri¡xontow ¤n
toÝw zÐoiw ¦mcuxa tŒ zÒa gÛnetai. eÞ d' õ m¢n ޝr diaspÅ-
menow õmoeid®w, ² d¢ cux¯ Žnomoiomer®w, tò m¡n ti aét°w
êp‹rjei d°lon ÷ti, tò d' oéx êp‹rjei. ŽnagkaÝon oïn aét¯n
µ õmoiomer° eänai µ m¯ ¤nup‹rxein ¤n õtÄoèn morÛÄ toè pantñw.
faneròn oïn ¤k tÇn eÞrhm¡nvn Éw oëte tò ginÅskein
êp‹rxei t» cux» diŒ tò ¤k tÇn stoixeÛvn eänai, oëte tò
kineÝsyai aét¯n kalÇw oéd' ŽlhyÇw l¡getai. ¤peÜ d¢ tò
ginÅskein t°w cux°w ¤stÜ kaÜ tò aÞsy‹nesyaÛ te kaÜ tò doj‹-
zein, ¦ti d¢ tò ¤piyumeÝn kaÜ boælesyai kaÜ ÷lvw aß ôr¡jeiw,
gÛnetai d¢ kaÜ ² katŒ tñpon kÛnhsiw toÝw zÐoiw êpò t°w
cux°w, ¦ti d' aëjh te kaÜ Žkm¯ kaÜ fyÛsiw, pñteron ÷lú
t» cux» toætvn §kaston êp‹rxei, kaÜ p‹sú nooèm¡n te kaÜ
aÞsyanñmeya kaÜ kinoæmeya kaÜ tÇn �llvn §kaston poioèm¡n te
kaÜ p‹sxomen, µ morÛoiw ¥t¡roiw §tera; kaÜ tò z°n d¯ pñteron ¦n
tini toætvn ¤stÜn ¥nÜ µ kaÜ ¤n pleÛosin µ p�sin, µ kaÜ �llo ti
aàtion; l¡gousi d® tinew merist¯n aét®n, kaÜ �llÄ m¢n
noeÝn �llÄ d¢ ¤piyumeÝn. tÛ oïn d® pote sun¡xei t¯n cux®n,
eÞ merist¯ p¡fuken; oé gŒr d¯ tñ ge sÇma: dokeÝ gŒr toén-
antÛon m�llon ² cux¯ tò sÇma sun¡xein: ¤jelyoæshw goèn
diapneÝtai kaÜ s®petai. eÞ oïn §terñn ti mÛan aét¯n poieÝ,
¤keÝno m‹list' ’n eàh cux®. de®sei d¢ p‹lin kŽkeÝno zh-
teÝn pñteron ©n µ polumer¡w. eÞ m¢n gŒr §n, diŒ tÛ oék
eéy¡vw kaÜ ² cux¯ §n; eÞ d¢ meristñn, p‹lin õ lñgow zh-
t®sei tÛ tò sun¡xon ¤keÝno, kaÜ oìtv d¯ prñeisin ¤pÜ tò
�peiron.
Žpor®seie d' �n tiw kaÜ perÜ tÇn morÛvn aét°w,
tÛn' ¦xei dænamin §kaston ¤n tÒ sÅmati. eÞ gŒr ² ÷lh
cux¯ p�n tò sÇma sun¡xei, pros®kei kaÜ tÇn morÛvn
§kaston sun¡xein ti toè sÅmatow. toèto d' ¦oiken Ždun‹tÄ:
poÝon gŒr mñrion µ pÇw õ noèw sun¡jei, xalepòn kaÜ pl‹-
sai. faÛnetai d¢ kaÜ tŒ futŒ diairoæmena z°n kaÜ tÇn
zÐvn ¦nia tÇn ¤ntñmvn, Éw t¯n aét¯n ¦xonta cux¯n tÒ
eàdei, eÞ kaÜ m¯ ŽriymÒ: ¥k‹teron gŒr tÇn morÛvn aàsyhsin
¦xei kaÜ kineÝtai katŒ tñpon ¤pÛ tina xrñnon. eÞ d¢ m¯
diateloèsin, oéy¢n �topon: örgana gŒr oék ¦xousin Ëste sÅ-
zein t¯n fæsin. Žll' oéd¢n ¸tton ¤n ¥kat¡rÄ tÇn morÛvn
‘pant' ¤nup‹rxei tŒ mñria t°w cux°w, kaÜ õmoeid° ¤stin
Žll®loiw kaÜ t» ÷lú, Žll®loiw m¢n Éw oé xvristŒ önta,
t» d' ÷lú cux» Éw oé diairet» oësú. ¦oike d¢ kaÜ ² ¤n
toÝw futoÝw Žrx¯ cux® tiw eänai: mñnhw gŒr taæthw koi-
nvneÝ kaÜ zÒa kaÜ fut‹, kaÜ aìth m¢n xvrÛzetai t°w
aÞsyhtik°w Žrx°w, aàsyhsin d' oéy¢n �neu taæthw ¦xei.
De Anima II
Copyright 2002 Giovanni Ferrero