Aristotelis Opera selecta
De Anima
PERI CUXHS B
TŒ m¢n d¯ êpò tÇn prñteron paradedom¡na perÜ cu-
x°w eÞr®syv: p‹lin d' Ësper ¤j êparx°w ¤panÛvmen, pei-
rÅmenoi diorÛsai tÛ ¤sti cux¯ kaÜ tÛw ’n eàh koinñtatow
lñgow aét°w. l¡gomen d¯ g¡now §n ti tÇn öntvn t¯n oésÛan,
taæthw d¢ tò m¡n, Éw ìlhn, ù kay' aêtò oék ¦sti tñde
ti, §teron d¢ morf¯n kaÜ eädow, kay' ¶n ³dh l¡getai tñde
ti, kaÜ trÛton tò ¤k toætvn. ¦sti d' ² m¢n ìlh dænamiw, tò
d' eädow ¤ntel¡xeia, kaÜ toèto dixÇw, tò m¢n Éw ¤pist®mh,
tò d' Éw tò yevreÝn.
oésÛai d¢ m‹list' eänai dokoèsi tŒ sÅ-
mata, kaÜ toætvn tŒ fusik‹: taèta gŒr tÇn �llvn Žr-
xaÛ. tÇn d¢ fusikÇn tŒ m¢n ¦xei zv®n, tŒ d' oék ¦xei:
zv¯n d¢ l¡gomen t¯n di' aêtoè trof®n te kaÜ aëjhsin kaÜ
fyÛsin. Ëste p�n sÇma fusikòn met¡xon zv°w oésÛa ’n
eàh, oésÛa d' oìtvw Éw suny¡th. ¤peÜ d' ¤stÜ kaÜ sÇma kaÜ toi-
ñnde, zv¯n gŒr ¦xon, oék ’n eàh sÇma ² cux®: oé
g‹r ¤sti tÇn kay' êpokeim¡nou tò sÇma, m�llon d' Éw
êpokeÛmenon kaÜ ìlh. ŽnagkaÝon �ra t¯n cux¯n oésÛan
eänai Éw eädow sÅmatow fusikoè dun‹mei zv¯n ¦xon-
tow. ² d' oésÛa ¤ntel¡xeia: toioætou �ra sÅmatow ¤n-
tel¡xeia. aìth d¢ l¡getai dixÇw, ² m¢n Éw ¤pist®mh,
² d' Éw tò yevreÝn. faneròn oïn ÷ti Éw ¤pist®mh: ¤n gŒr
tÒ êp‹rxein t¯n cux¯n kaÜ ìpnow kaÜ ¤gr®gorsÛw ¤stin,
Žn‹logon d' ² m¢n ¤gr®gorsiw tÒ yevreÝn, õ d' ìpnow tÒ
¦xein kaÜ m¯ ¤nergeÝn: prot¡ra d¢ t» gen¡sei ¤pÜ toè aétoè
² ¤pist®mh. diò ² cux® ¤stin ¤ntel¡xeia ² prÅth sÅmatow
fusikoè dun‹mei zv¯n ¦xontow. toioèton d¢ ù ’n  ôrgani-
kñn. (örgana d¢ kaÜ tŒ tÇn futÇn m¡rh, ŽllŒ pantelÇw
�pl�, oåon tò fællon perikarpÛou sk¡pasma, tò d¢ peri-
k‹rpion karpoè: aß d¢ =Ûzai tÒ stñmati Žn‹logon: �mfv
gŒr §lkei t¯n trof®n.) eÞ d® ti koinòn ¤pÜ p‹shw cux°w
deÝ l¡gein, eàh ’n ¤ntel¡xeia ² prÅth sÅmatow fusikoè
ôrganikoè. diò kaÜ oé deÝ zhteÝn eÞ ©n ² cux¯ kaÜ tò sÇma,
Ësper oéd¢ tòn khròn kaÜ tò sx°ma, oéd' ÷lvw t¯n ¥k‹stou
ìlhn kaÜ tò oð ² ìlh: tò gŒr ©n kaÜ tò eänai ¤peÜ pleona-
xÇw l¡getai, tò kurÛvw ² ¤ntel¡xei‹ ¤stin.
kayñlou m¢n oïn eàrhtai tÛ ¤stin ² cux®: oésÛa gŒr ² katŒ
tòn lñgon. toèto d¢ tò tÛ ·n eänai tÒ toiÄdÜ sÅmati, kay‹per
eà ti tÇn ôrg‹nvn fusikòn ·n sÇma, oåon p¡lekuw: ·n m¢n gŒr
’n tò pel¡kei eänai ² oésÛa aétoè, kaÜ ² cux¯ toèto: xvri-
syeÛshw d¢ taæthw oék ’n ¦ti p¡lekuw ·n, Žll' µ õm-
vnæmvw, nèn d' ¦sti p¡lekuw. oé gŒr toioætou sÅmatow tò tÛ
·n eänai kaÜ õ lñgow ² cux®, ŽllŒ fusikoè toioudÛ, ¦xon-
tow Žrx¯n kin®sevw kaÜ st‹sevw ¤n ¥autÒ. yevreÝn d¢ kaÜ
¤pÜ tÇn merÇn deÝ tò lexy¡n. eÞ gŒr ·n õ ôfyalmòw zÒon,
cux¯ ’n ·n aétoè ² öciw: aìth gŒr oésÛa ôfyalmoè ²
katŒ tòn lñgon (õ d' ôfyalmòw ìlh öcevs), ¸w Žpolei-
poæshw oék¡t' ôfyalmñw, pl¯n õmvnæmvw, kay‹per õ lÛ-
yinow kaÜ õ gegramm¡now. deÝ d¯ labeÝn tò ¤pÜ m¡rouw ¤f'
÷lou toè zÇntow sÅmatow: Žn‹logon gŒr ¦xei Éw tò m¡-
row pròw tò m¡row, oìtvw ² ÷lh aàsyhsiw pròw tò ÷lon
sÇma tò aÞsyhtikñn, Ã toioèton. ¦sti d¢ oé tò Žpobeblhkòw
t¯n cux¯n tò dun‹mei øn Ëste z°n, ŽllŒ tò ¦xon: tò d¢
sp¡rma kaÜ õ karpòw tò dun‹mei toiondÜ sÇma. Éw m¢n
oïn ² tm°siw kaÜ ² ÷rasiw, oìtv kaÜ ² ¤gr®gorsiw ¤ntel¡-
xeia, Éw d' ² öciw kaÜ ² dænamiw toè ôrg‹nou, ² cux®:
tò d¢ sÇma tò dun‹mei ön: Žll' Ësper ôfyalmòw ²
kñrh kaÜ ² öciw, kŽkeÝ ² cux¯ kaÜ tò sÇma zÒon. ÷ti
m¢n oïn oék ¦stin ² cux¯ xvrist¯ toè sÅmatow, µ m¡rh
tinŒ aét°w, eÞ merist¯ p¡fuken, oék �dhlon: ¤nÛvn gŒr ²
¤ntel¡xeia tÇn merÇn ¤stÜn aétÇn. oé m¯n Žll' ¦ni‹ ge
oéy¢n kvlæei, diŒ tò mhyenòw eänai sÅmatow ¤ntelexeÛaw.
¦ti d¢ �dhlon eÞ oìtvw ¤ntel¡xeia toè sÅmatow ² cux¯ <µ>
Ësper plvt¯r ploÛou. tæpÄ m¢n oïn taætú divrÛsyv kaÜ
êpogegr‹fyv perÜ cux°w.
ƒEpeÜ d' ¤k tÇn ŽsafÇn m¢n fanervt¡rvn d¢ gÛnetai
tò saf¢w kaÜ katŒ tòn lñgon gnvrimÅteron, peirat¡on
p‹lin oìtv g' ¤pelyeÝn perÜ aét°w: oé gŒr mñnon tò ÷ti
deÝ tòn õristikòn lñgon dhloèn, Ësper oß pleÝstoi tÇn ÷rvn
l¡gousin, ŽllŒ kaÜ t¯n aÞtÛan ¤nup‹rxein kaÜ ¤mfaÛne-
syai. nèn d' Ësper sumper‹smay' oß lñgoi tÇn ÷rvn eÞsÛn:
oåon tÛ ¤stin õ tetragvnismñw; tò àson ¥terom®kei ôryogÅnion
eänai Þsñpleuron. õ d¢ toioètow ÷row lñgow toè sumper‹sma-
tow: õ d¢ l¡gvn ÷ti ¤stÜn õ tetragvnismòw m¡shw eìresiw
toè pr‹gmatow l¡gei tò aàtion. l¡gomen oïn, Žrx¯n labñn-
tew t°w sk¡cevw, divrÛsyai tò ¦mcuxon toè Žcæxou tÒ
z°n. pleonaxÇw d¢ toè z°n legom¡nou, k’n §n ti toætvn
¤nup‹rxú mñnon, z°n aétñ famen, oåon noèw, aàsyhsiw, kÛ-
nhsiw kaÜ st‹siw ² katŒ tñpon, ¦ti kÛnhsiw ² katŒ tro-
f¯n kaÜ fyÛsiw te kaÜ aëjhsiw. diò kaÜ tŒ fuñmena
p‹nta dokeÝ z°n: faÛnetai gŒr ¤n aêtoÝw ¦xonta dænamin
kaÜ Žrx¯n toiaæthn, di' ¸w aëjhsÛn te kaÜ fyÛsin lam-
b‹nousi katŒ toçw ¤nantÛouw tñpouw: oé gŒr �nv m¢n aëje-
tai, k‹tv d' oë, Žll' õmoÛvw ¤p' �mfv kaÜ p‹ntú, ÷sa ŽeÜ
tr¡fetaÛ te kaÜ z» diŒ t¡louw, §vw ’n dænhtai lamb‹nein
trof®n. xvrÛzesyai d¢ toèto m¢n tÇn �llvn dunatñn, tŒ
d' �lla toætou Ždænaton ¤n toÝw ynhtoÝw. faneròn d' ¤pÜ
tÇn fuom¡nvn: oédemÛa gŒr aétoÝw êp‹rxei dænamiw �llh
cux°w. tò m¢n oïn z°n diŒ t¯n Žrx¯n taæthn êp‹rxei toÝw
zÇsi, tò d¢ zÒon diŒ t¯n aàsyhsin prÅtvw: kaÜ gŒr tŒ
m¯ kinoæmena mhd' Žll‹ttonta tñpon, ¦xonta d' aàsyhsin,
zÒa l¡gomen kaÜ oé z°n mñnon. aÞsy®sevw d¢ prÇton êp-
‹rxei p�sin �f®: Ësper d¢ tò yreptikòn dænatai xvrÛze-
syai t°w �f°w kaÜ p‹shw aÞsy®sevw, oìtvw ² �f¯ tÇn
�llvn aÞsy®sevn (yreptikòn d¢ l¡gomen tò toioèton mñrion
t°w cux°w oð kaÜ tŒ fuñmena met¡xei), tŒ d¢ zÒa p‹nta
faÛnetai t¯n �ptik¯n aàsyhsin ¦xonta: di' ¶n d' aÞtÛan
¥k‹teron toætvn sumb¡bhken, ìsteron ¤roèmen.
nèn d' ¤pÜ tosoèton eÞr®syv mñnon, ÷ti ¤stÜn ² cux¯ tÇn eÞ-
rhm¡nvn toætvn Žrx¯ kaÜ toætoiw Ëristai, yreptikÒ, aÞsyhtikÒ,
dianohtikÒ, kin®sei. pñteron d¢ toætvn §kastñn ¤sti cux¯ µ
mñrion cux°w, kaÜ eÞ mñrion, pñteron oìtvw Ëst' eänai xvristòn
lñgÄ mñnon µ kaÜ tñpÄ, perÜ m¢n tinÇn toætvn oé xalepòn
ÞdeÝn, ¦nia d¢ ŽporÛan ¦xei. Ësper gŒr ¤pÜ tÇn futÇn ¦nia
diairoæmena faÛnetai zÇnta kaÜ xvrizñmena Žp' Žll®lvn,
Éw oëshw t°w ¤n aétoÝw cux°w ¤ntelexeÛ& m¢n mi�w ¤n ¥k‹stÄ
futÒ, dun‹mei d¢ pleiñnvn, oìtvw õrÇmen kaÜ perÜ ¥t¡raw
diaforŒw t°w cux°w sumbaÝnon ¤pÜ tÇn ¤ntñmvn ¤n toÝw
diatemnom¡noiw: kaÜ gŒr aàsyhsin ¥k‹teron tÇn merÇn ¦xei
kaÜ kÛnhsin t¯n katŒ tñpon, eÞ d' aàsyhsin, kaÜ fantasÛan
kaÜ örejin: ÷pou m¢n gŒr aàsyhsiw, kaÜ læph te kaÜ ²don®,
÷pou d¢ taèta, ¤j Žn‹gkhw kaÜ ¤piyumÛa. perÜ d¢ toè noè
kaÜ t°w yevrhtik°w dun‹mevw oéd¡n pv fanerñn, Žll' ¦oike
cux°w g¡now §teron eänai, kaÜ toèto mñnon ¤nd¡xesyai xvrÛ-
zesyai, kay‹per tò Žýdion toè fyartoè. tŒ d¢ loipŒ mñria
t°w cux°w faneròn ¤k toætvn ÷ti oék ¦sti xvrist‹, kay‹per
tin¡w fasin: tÒ d¢ lñgÄ ÷ti §tera, fanerñn: aÞsyhtikÒ
gŒr eänai kaÜ dojastikÒ §teron, eàper kaÜ tò aÞsy‹nesyai
toè doj‹zein, õmoÛvw d¢ kaÜ tÇn �llvn §kaston tÇn eÞrhm¡-
nvn. ¦ti d' ¤nÛoiw m¢n tÇn zÐvn ‘pany' êp‹rxei taèta,
tisÜ d¢ tinŒ toætvn, ¥t¡roiw d¢ ©n mñnon (toèto d¢ poieÝ dia-
forŒn tÇn zÐvn): diŒ tÛna d' aÞtÛan, ìsteron ¤piskept¡on.
parapl®sion d¢ kaÜ perÜ tŒw aÞsy®seiw sumb¡bhken: tŒ m¢n gŒr
¦xei p‹saw, tŒ d¢ tin‹w, tŒ d¢ mÛan t¯n Žnagkaiot‹thn, �f®n.
¤peÜ d¢ Ú zÇmen kaÜ aÞsyanñmeya dixÇw l¡getai,
kay‹per Ú ¤pist‹meya (l¡gomen d¢ tò m¢n ¤pist®mhn
tò d¢ cux®n, ¥kat¡rÄ gŒr toætvn fam¢n ¤pÛstasyai),
õmoÛvw d¢ kaÜ [Ú] êgiaÛnomen tò m¢n êgieÛ& tò d¢ morÛÄ
tinÜ toè sÅmatow µ kaÜ ÷lÄ, toætvn d' ² m¢n ¤pist®mh
te kaÜ êgÛeia morf¯ kaÜ eädñw ti kaÜ lñgow kaÜ oåon ¤n¡r-
geia toè dektikoè, ² m¢n toè ¤pisthmonikoè, ² d¢ toè êgiastoè
(dokeÝ gŒr ¤n tÒ p‹sxonti kaÜ diatiyem¡nÄ ² tÇn poihti-
kÇn êp‹rxein ¤n¡rgeia), ² cux¯ d¢ toèto Ú zÇmen kaÜ
aÞsyanñmeya kaÜ dianooæmeya prÅtvs Ëste lñgow tiw ’n eàh
kaÜ eädow, Žll' oéx ìlh kaÜ tò êpokeÛmenon. trixÇw gŒr
legom¡nhw t°w oésÛaw, kay‹per eàpomen, Ïn tò m¢n eädow,
tò d¢ ìlh, tò d¢ ¤j ŽmfoÝn, toætvn d' ² m¢n ìlh dæna-
miw, tò d¢ eädow ¤ntel¡xeia, ¤peÜ tò ¤j ŽmfoÝn ¦mcuxon,
oé tò sÇm‹ ¤stin ¤ntel¡xeia cux°w, Žll' aìth sÅmatñw
tinow. kaÜ diŒ toèto kalÇw êpolamb‹nousin oåw dokeÝ m®t'
�neu sÅmatow eänai m®te sÇm‹ ti ² cux®: sÇma m¢n
gŒr oék ¦sti, sÅmatow d¡ ti, kaÜ diŒ toèto ¤n sÅmati
êp‹rxei, kaÜ ¤n sÅmati toioætÄ, kaÜ oéx Ësper oß prñ-
teron eÞw sÇma ¤n®rmozon aét®n, oéy¢n prosdiorÛzontew ¤n tÛni
kaÜ poÛÄ, kaÛper oéd¢ fainom¡nou toè tuxñntow d¡xesyai tò
tuxñn. oìtv d¢ gÛnetai kaÜ katŒ lñgon: ¥k‹stou gŒr ² ¤n-
tel¡xeia ¤n tÒ dun‹mei êp‹rxonti kaÜ t» oÞkeÛ& ìlú p¡-
fuken ¤ggÛnesyai. ÷ti m¢n oïn ¤ntel¡xei‹ tÛw ¤sti kaÜ lñgow
toè dænamin ¦xontow eänai toioætou, faneròn ¤k toætvn.
TÇn d¢ dun‹mevn t°w cux°w aß lexyeÝsai toÝw m¢n
êp‹rxousi p�sai, kay‹per eàpomen, toÝw d¢ tin¢w aétÇn,
¤nÛoiw d¢ mÛa mñnh. dun‹meiw d' eàpomen yreptikñn, aÞsyh-
tikñn, ôrektikñn, kinhtikòn katŒ tñpon, dianohtikñn. êp-
‹rxei d¢ toÝw m¢n futoÝw tò yreptikòn mñnon, ¥t¡roiw d¢
toètñ te kaÜ tò aÞsyhtikñn. eÞ d¢ tò aÞsyhtikñn, kaÜ tò ôre-
ktikñn: örejiw m¢n gŒr ¤piyumÛa kaÜ yumòw kaÜ boælhsiw,
tŒ d¢ zÒa p‹nt' ¦xousi mÛan ge tÇn aÞsy®sevn, t¯n �f®n:
Ú d' aàsyhsiw êp‹rxei, toætÄ ²don® te kaÜ læph kaÜ tò
²dæ te kaÜ luphrñn, oåw d¢ taèta, kaÜ ¤piyumÛa: toè
gŒr ²d¡ow örejiw aìth. ¦ti d¢ t°w trof°w aàsyhsin ¦xousin:
² gŒr �f¯ t°w trof°w aàsyhsiw: jhroÝw gŒr kaÜ êgroÝw
kaÜ yermoÝw kaÜ cuxroÝw tr¡fetai tŒ zÇnta p‹nta, toætvn
d' aàsyhsiw �f®, tÇn d' �llvn aÞsyhtÇn katŒ sumbebh-
kñw. oéy¢n gŒr eÞw trof¯n sumb‹lletai cñfow oéd¢ xrÇma
oéd¢ ôsm®, õ d¢ xumòw §n ti tÇn �ptÇn ¤stin. peÝna d¢ kaÜ
dÛca ¤piyumÛa, kaÜ ² m¢n peÝna jhroè kaÜ yermoè, ² d¢
dÛca êgroè kaÜ cuxroè: õ d¢ xumòw oåon ´dusm‹ ti toætvn
¤stÛn. diasafht¡on d¢ perÜ aétÇn ìsteron, nèn d' ¤pÜ tosoèton
eÞr®syv, ÷ti tÇn zÅntvn toÝw ¦xousin �f¯n kaÜ örejiw êp‹r-
xei. perÜ d¢ fantasÛaw �dhlon, ìsteron d' ¤piskept¡on. ¤nÛ-
oiw d¢ pròw toætoiw êp‹rxei kaÜ tò katŒ tñpon kinhtikñn,
¥t¡roiw d¢ kaÜ tò dianohtikñn te kaÜ noèw, oåon ŽnyrÅpoiw kaÜ
eà ti toioèton §teron ¦stin µ timiÅteron.
d°lon oïn ÷ti tòn aétòn trñpon eåw ’n eàh lñgow cux°w te kaÜ
sx®matow: oëte gŒr ¤keÝ sx°ma parŒ tò trÛgvnon ¦sti kaÜ tŒ
¤fej°w, oët' ¤ntaèya cux¯ parŒ tŒw eÞrhm¡naw. g¡noito d' ’n
kaÜ ¤pÜ tÇn sxhm‹tvn lñgow koinñw, ùw ¤farmñsei m¢n p�sin,
àdiow d' oédenòw ¦stai sx®matow. õmoÛvw d¢ kaÜ ¤pÜ taÝw eÞ-
rhm¡naiw cuxaÝw. diò geloÝon zhteÝn tòn koinòn lñgon kaÜ
¤pÜ toætvn kaÜ ¤f' ¥t¡rvn, ùw oédenòw ¦stai tÇn öntvn àdiow
lñgow, oéd¢ katŒ tò oÞkeÝon kaÜ �tomon eädow, Žf¡ntaw tòn
toioèton. (paraplhsÛvw d' ¦xei tÒ perÜ tÇn sxhm‹tvn kaÜ
tŒ katŒ cux®n: ŽeÜ gŒr ¤n tÒ ¤fej°w êp‹rxei dun‹mei
tò prñteron ¤pÛ te tÇn sxhm‹tvn kaÜ ¤pÜ tÇn ¤mcæxvn,
oåon ¤n tetragÅnÄ m¢n trÛgvnon, ¤n aÞsyhtikÒ d¢ tò yrepti-
kñn.) Ëste kay' §kaston zhtht¡on, tÛw ¥k‹stou cux®, oåon tÛw
futoè kaÜ tÛw ŽnyrÅpou µ yhrÛou. diŒ tÛna d' aÞtÛan tÒ ¤f-
ej°w oìtvw ¦xousi, skept¡on. �neu m¢n gŒr toè yreptikoè tò
aÞsyhtikòn oék ¦stin: toè d' aÞsyhtikoè xvrÛzetai tò yreptikòn
¤n toÝw futoÝw. p‹lin d' �neu m¢n toè �ptikoè tÇn �l-
lvn aÞsy®sevn oédemÛa êp‹rxei, �f¯ d' �neu tÇn �llvn
êp‹rxei: pollŒ gŒr tÇn zÐvn oët' öcin oët' Žko¯n ¦xou-
sin oët' ôsm°w aàsyhsin. kaÜ tÇn aÞsyhtikÇn d¢ tŒ m¢n
¦xei tò katŒ tñpon kinhtikñn, tŒ d' oék ¦xei: teleutaÝon
d¢ kaÜ ¤l‹xista logismòn kaÜ di‹noian: oåw m¢n gŒr êp-
‹rxei logismòw tÇn fyartÇn, toætoiw kaÜ tŒ loipŒ p‹nta,
oåw d' ¤keÛnvn §kaston, oé p�si logismñw, ŽllŒ toÝw m¢n
oéd¢ fantasÛa, tŒ d¢ taætú mñnú zÇsin. perÜ d¢ toè yevrh-
tikoè noè §terow lñgow. ÷ti m¢n oïn õ perÜ toætvn ¥k‹stou
lñgow, oðtow oÞkeiñtatow kaÜ perÜ cux°w, d°lon.
ƒAnagkaÝon d¢ tòn m¡llonta perÜ toætvn sk¡cin poieÝsyai
labeÝn §kaston aétÇn tÛ ¤stin, eäy' oìtvw perÜ tÇn ¤xom¡nvn
kaÜ perÜ tÇn �llvn ¤pizhteÝn. eÞ d¢ xr¯ l¡gein tÛ §kaston
aétÇn, oåon tÛ tò nohtikòn µ tò aÞsyhtikòn µ tò yreptikñn,
prñteron ¦ti lekt¡on tÛ tò noeÝn kaÜ tÛ tò aÞsy‹nesyai: prñ-
terai g‹r eÞsi tÇn dun‹mevn aß ¤n¡rgeiai kaÜ aß pr‹jeiw katŒ
tòn lñgon. eÞ d' oìtvw, toætvn d' ¦ti prñtera tŒ ŽntikeÛmena
deÝ teyevrhk¡nai, perÜ ¤keÛnvn prÇton ’n d¡oi diorÛsai diŒ t¯n
aét¯n aÞtÛan, oåon perÜ trof°w kaÜ aÞsyhtoè kaÜ nohtoè. Ëste
prÇton perÜ trof°w kaÜ genn®sevw lekt¡on: ² gŒr yreptik¯
cux¯ kaÜ toÝw �lloiw êp‹rxei, kaÜ prÅth kaÜ koinot‹th
dænamÛw ¤sti cux°w, kay' ¶n êp‹rxei tò z°n ‘pasin. ¸w ¤stÜn
¦rga genn°sai kaÜ trof» xr°syai: fusikÅtaton gŒr tÇn ¦r-
gvn toÝw zÇsin, ÷sa t¡leia kaÜ m¯ phrÅmata µ t¯n g¡nesin
aétom‹thn ¦xei, tò poi°sai §teron oåon aétñ, zÒon m¢n zÒon,
futòn d¢ futñn, ána toè ŽeÜ kaÜ toè yeÛou met¡xvsin à dænan-
tai: p‹nta gŒr ¤keÛnou ôr¡getai, kaÜ ¤keÛnou §neka pr‹ttei
÷sa pr‹ttei katŒ fæsin (tò d' oð §neka dittñn, tò m¢n oð, tò
d¢ Ú). ¤peÜ oïn koinvneÝn ŽdunateÝ toè ŽeÜ kaÜ toè yeÛou t» sun-
exeÛ&, diŒ tò mhd¢n ¤nd¡xesyai tÇn fyartÇn taétò kaÜ ©n
ŽriymÒ diam¡nein, Ã dænatai met¡xein §kaston, koinvneÝ
taætú, tò m¢n m�llon tò d' ¸tton, kaÜ diam¡nei oék aétò
Žll' oåon aétñ, ŽriymÒ m¢n oéx §n, eàdei d' §n.
¦sti d¢ ² cux¯ toè zÇntow sÅmatow aÞtÛa kaÜ Žrx®. taèta
d¢ pollaxÇw l¡getai, õmoÛvw d' ² cux¯ katŒ toçw divrism¡-
nouw trñpouw treÝw aÞtÛa: kaÜ gŒr ÷yen ² kÛnhsiw kaÜ oð
§neka kaÜ Éw ² oésÛa tÇn ¤mcæxvn svm‹tvn ² cux¯
aÞtÛa. ÷ti m¢n oïn Éw oésÛa, d°lon: tò gŒr aàtion toè eänai
p�sin ² oésÛa, tò d¢ z°n toÝw zÇsi tò eänaÛ ¤stin, aÞtÛa d¢
kaÜ Žrx¯ toætou ² cux®. ¦ti toè dun‹mei öntow lñgow ²
¤ntel¡xeia. faneròn d' Éw kaÜ oð §neken ² cux¯ aÞtÛa:
Ësper gŒr õ noèw §nek‹ tou poieÝ, tòn aétòn trñpon kaÜ ²
fæsiw, kaÜ toèt' ¦stin aét°w t¡low. toioèton d' ¤n toÝw zÐoiw
² cux¯ katŒ fæsin: p‹nta gŒr tŒ fusikŒ sÅmata t°w
cux°w örgana, kay‹per tŒ tÇn zÐvn, oìtv kaÜ tŒ
tÇn futÇn, Éw §neka t°w cux°w önta: dittÇw d¢ tò oð
§neka, tñ te oð kaÜ tò Ú. ŽllŒ m¯n kaÜ ÷yen prÇton ²
katŒ tñpon kÛnhsiw, cux®: oé p�si d' êp‹rxei toÝw zÇsin
² dænamiw aìth. ¦sti d¢ kaÜ ŽlloÛvsiw kaÜ aëjhsiw katŒ
cux®n: ² m¢n gŒr aàsyhsiw ŽlloÛvsÛw tiw eänai dokeÝ, aÞ-
sy‹netai d' oéy¢n ù m¯ met¡xei cux°w, õmoÛvw d¢ kaÜ perÜ aé-
j®seÅw te kaÜ fyÛsevw ¦xei: oéd¢n gŒr fyÛnei oéd' aëjetai
fusikÇw m¯ trefñmenon, tr¡fetai d' oéy¢n ù m¯ koinvneÝ zv°w.
ƒEmpedokl°w d' oé kalÇw eàrhke toèto prostiyeÛw, t¯n
aëjhsin sumbaÛnein toÝw futoÝw k‹tv m¢n surrizoum¡noiw diŒ
tò t¯n g°n oìtv f¡resyai katŒ fæsin, �nv d¢ diŒ tò
pèr Ésaætvw. oëte gŒr tò �nv kaÜ k‹tv kalÇw lamb‹-
nei (oé gŒr taétò p�si tò �nv kaÜ k‹tv kaÜ tÒ pantÛ,
Žll' Éw ² kefal¯ tÇn zÐvn, oìtvw aß =Ûzai tÇn futÇn,
eÞ xr¯ tŒ örgana l¡gein §tera kaÜ taétŒ toÝw ¦rgois)
pròw d¢ toætoiw tÛ tò sun¡xon eÞw tŽnantÛa ferñmena tò pèr
kaÜ t¯n g°n; diaspasy®setai g‹r, eÞ m® ti ¦stai tò kv-
læon: eÞ d' ¦stai, toèt' ¦stin ² cux®, kaÜ tò aàtion toè aé-
j‹nesyai kaÜ tr¡fesyai. dokeÝ d¡ tisin ² toè puròw fæsiw
�plÇw aÞtÛa t°w trof°w kaÜ t°w aéj®sevw eänai: kaÜ gŒr
aétò faÛnetai mñnon tÇn svm‹tvn [µ tÇn stoixeÛvn] trefñ-
menon kaÜ aéjñmenon, diò kaÜ ¤n toÝw futoÝw kaÜ ¤n toÝw
zÐoiw êpol‹boi tiw ’n toèto eänai tò ¤rgazñmenon. tò d¢
sunaÛtion m¡n pÅw ¤stin, oé m¯n �plÇw ge aàtion, ŽllŒ
m�llon ² cux®: ² m¢n gŒr toè puròw aëjhsiw eÞw �pei-
ron, §vw ’n  tò kaustñn, tÇn d¢ fæsei sunistam¡nvn p‹n-
tvn ¦sti p¡raw kaÜ lñgow meg¡youw te kaÜ aéj®sevw: taèta
d¢ cux°w, Žll' oé purñw, kaÜ lñgou m�llon µ ìlhw.
¤peÜ d' ² aét¯ dænamiw t°w cux°w yreptik¯ kaÜ gennhtik®,
perÜ trof°w ŽnagkaÝon divrÛsyai prÇton: ŽforÛzetai gŒr
pròw tŒw �llaw dun‹meiw tÒ ¦rgÄ toætÄ. dokeÝ d' eänai ²
trof¯ tò ¤nantÛon tÒ ¤nantÛÄ, oé p�n d¢ pantÛ, Žll' ÷sa tÇn
¤nantÛvn m¯ mñnon g¡nesin ¤j Žll®lvn ¦xousin ŽllŒ kaÜ
aëjhsin: gÛnetai gŒr pollŒ ¤j Žll®lvn, Žll' oé p‹nta
pos‹, oåon êgi¢w ¤k k‹mnontow. faÛnetai d' oéd' ¤keÝna tòn
aétòn trñpon Žll®loiw eänai trof®, ŽllŒ tò m¢n ìdvr
tÒ purÜ trof®, tò d¢ pèr oé tr¡fei tò ìdvr. ¤n m¢n oïn
toÝw �ploÝw sÅmasi taèt' eänai dokeÝ m‹lista tò m¢n
trof¯ tò d¢ trefñmenon. ŽporÛan d' ¦xei: fasÜ gŒr oß
m¢n tò ÷moion tÒ õmoÛÄ tr¡fesyai, kay‹per kaÜ aéj‹-
nesyai, toÝw d' Ësper eàpomen toëmpalin dokeÝ, tò ¤nantÛon
tÒ ¤nantÛÄ, Éw Žpayoèw öntow toè õmoÛou êpò toè õmoÛou,
t¯n d¢ trof¯n deÝn metab‹llein kaÜ p¡ttesyai: ² d¢ meta-
bol¯ p�sin eÞw tò ŽntikeÛmenon µ tò metajæ. ¦ti p‹sxei
ti ² trof¯ êpò toè trefom¡nou, Žll' oé toèto êpò t°w
trof°w, Ësper oéd' õ t¡ktvn êpò t°w ìlhw, Žll' êp' ¤keÛ-
nou aìth: õ d¢ t¡ktvn metab‹llei mñnon eÞw ¤n¡rgeian ¤j
ŽrgÛaw. pñteron d' ¤stÜn ² trof¯ tò teleutaÝon prosginñ-
menon µ tò prÇton, ¦xei diafor‹n. eÞ d' �mfv, Žll' ²
m¢n �peptow ² d¢ pepemm¡nh, Žmfot¡rvw ’n ¤nd¡xoito t¯n
trof¯n l¡gein: Ã m¢n gŒr �peptow, tò ¤nantÛon tÒ ¤n-
antÛÄ tr¡fetai, Ã d¢ pepemm¡nh, tò ÷moion tÒ õmoÛÄ. Ëste
faneròn ÷ti l¡gousÛ tina trñpon Žmfñteroi kaÜ ôryÇw kaÜ
oék ôryÇw.
¤peÜ d' oéy¢n tr¡fetai m¯ met¡xon zv°w, tò ¦m-
cuxon ’n eàh sÇma tò trefñmenon, Ã ¦mcuxon, Ëste kaÜ
² trof¯ pròw ¦mcuxñn ¤sti, kaÜ oé katŒ sumbebhkñw. ¦sti
d' §teron trof» kaÜ aéjhtikÒ eänai: Ã m¢n gŒr posñn ti
tò ¦mcuxon, aéjhtikñn, Ã d¢ tñde ti kaÜ oésÛa, trof®
(sÅzei gŒr t¯n oésÛan, kaÜ m¡xri toætou ¦stin §vw ’n
tr¡fhtai), kaÜ gen¡sevw poihtikñn, oé toè trefom¡nou, Žll'
oåon tò trefñmenon: ³dh gŒr ¦stin aétoè ² oésÛa, genn˜ d'
oéy¢n aétò ¥autñ, ŽllŒ sÅzei. Ësy' ² m¢n toiaæth t°w
cux°w Žrx¯ dænamÛw ¤stin oáa sÅzein tò ¦xon aét¯n Ã
toioèton, ² d¢ trof¯ paraskeu‹zei ¤nergeÝn: diò sterhy¢n
trof°w oé dænatai eänai. [¤peÜ d' ¦sti trÛa, tò trefñmenon
kaÜ Ú tr¡fetai kaÜ tò tr¡fon, tò m¢n tr¡fon ¤stÜn ²
prÅth cux®, tò d¢ trefñmenon tò ¦xon taæthn sÇma, Ú
d¢ tr¡fetai, ² trof®.] ¤peÜ d¢ Žpò toè t¡louw ‘panta
prosagoreæein dÛkaion, t¡low d¢ tò genn°sai oåon aétñ,
eàh ’n ² prÅth cux¯ gennhtik¯ oåon aétñ. <¤peÜ d' ¦sti trÛa,
tò trefñmenon kaÜ Ú tr¡fetai kaÜ tò tr¡fon, tò m¢n
tr¡fon ¤stÜn ² prÅth cux®, tò d¢ trefñmenon tò ¦xon taæthn
sÇma, Ú d¢ tr¡fetai, ² trof®.> ¦sti d¢ Ú tr¡-
fei dittñn, Ësper kaÜ Ú kubern˜ kaÜ ² xeÜr kaÜ tò phd‹-
lion, tò m¢n kinoèn kaÜ kinoæmenon, tò d¢ kinoæmenon mñnon.
p�san d' ŽnagkaÝon trof¯n dænasyai p¡ttesyai, ¤rg‹zetai
d¢ t¯n p¡cin tò yermñn: diò p�n ¦mcuxon ¦xei yermñthta.
tæpÄ m¢n oïn ² trof¯ tÛ ¤stin eàrhtai: diasafht¡on d'
¤stÜn ìsteron perÜ aét°w ¤n toÝw oÞkeÛoiw lñgoiw.
Divrism¡nvn d¢ toætvn l¡gvmen koin» perÜ p‹shw aÞ-
sy®sevw. ² d' aàsyhsiw ¤n tÒ kineÝsyaÛ te kaÜ p‹sxein
sumbaÛnei, kay‹per eàrhtai: dokeÝ gŒr ŽlloÛvsÛw tiw eä-
nai. fasÜ d¡ tinew kaÜ tò ÷moion êpò toè õmoÛou p‹sxein.
toèto d¢ pÇw dunatòn µ Ždænaton, eÞr®kamen ¤n toÝw kayñlou
lñgoiw perÜ toè poieÝn kaÜ p‹sxein. ¦xei d' ŽporÛan diŒ tÛ
kaÜ tÇn aÞsy®sevn aétÇn oé gÛnetai aàsyhsiw, kaÜ diŒ tÛ
�neu tÇn ¦jv oé poioèsin aàsyhsin, ¤nñntow puròw kaÜ g°w kaÜ
tÇn �llvn stoixeÛvn, Ïn ¤stin ² aàsyhsiw kay' aêtŒ µ tŒ
sumbebhkñta toætoiw. d°lon oïn ÷ti tò aÞsyhtikòn oék ¦stin
¤nergeÛ&, ŽllŒ dun‹mei mñnon, diò oék aÞsy‹netai, kay‹per tò
kaustòn oé kaÛetai aétò kay' aêtò �neu toè kaustikoè: ¦kaie gŒr
’n ¥autñ, kaÜ oéy¢n ¤deÝto toè ¤ntelexeÛ& puròw öntow. ¤peid¯
d¢ tò aÞsy‹nesyai l¡gomen dixÇw (tñ te gŒr dun‹mei Žkoèon
kaÜ õrÇn Žkoæein kaÜ õr�n l¡gomen, k’n tæxú kayeèdon, kaÜ
tò ³dh ¤nergoèn), dixÇw ’n l¡goito kaÜ ² aàsyhsiw, ² m¢n
Éw dun‹mei, ² d¢ Éw ¤nergeÛ&. õmoÛvw d¢ kaÜ tò aÞsyhtñn,
tñ te dun‹mei øn kaÜ tò ¤nergeÛ&. prÇton m¢n oïn Éw
toè aétoè öntow toè p‹sxein kaÜ toè kineÝsyai kaÜ toè ¤nergeÝn
l¡gvmen: kaÜ gŒr ¦stin ² kÛnhsiw ¤n¡rgei‹ tiw, Žtel¯w m¡n-
toi, kay‹per ¤n ¥t¡roiw eàrhtai. p‹nta d¢ p‹sxei kaÜ kineÝtai
êpò toè poihtikoè kaÜ ¤nergeÛ& öntow. diò ¦sti m¢n Éw êpò toè
õmoÛou p‹sxei, ¦sti d¢ Éw êpò toè ŽnomoÛou, kay‹per eàpo-
men: p‹sxei m¢n gŒr tò Žnñmoion, peponyòw d' ÷moiñn ¤stin.
diairet¡on d¢ kaÜ perÜ dun‹mevw kaÜ ¤ntelexeÛaw: nèn
gŒr �plÇw ¤l¡gomen perÜ aétÇn. ¦sti m¢n gŒr oìtvw ¤pi-
st°mñn ti Éw ’n eàpoimen �nyrvpon ¤pist®mona ÷ti õ
�nyrvpow tÇn ¤pisthmñnvn kaÜ ¤xñntvn ¤pist®mhn: ¦sti d'
Éw ³dh l¡gomen ¤pist®mona tòn ¦xonta t¯n grammatik®n:
¥k‹terow d¢ toætvn oé tòn aétòn trñpon dunatñw ¤stin, Žll'
õ m¢n ÷ti tò g¡now toioèton kaÜ ² ìlh, õ d' ÷ti boulhyeÜw
dunatòw yevreÝn, ’n m® ti kvlæsú tÇn ¦jvyen: õ d' ³dh
yevrÇn, ¤ntelexeÛ& Ìn kaÜ kurÛvw ¤pist‹menow tñde tò A.
Žmfñteroi m¢n oïn oß prÇtoi, katŒ dænamin ¤pist®monew
<öntew, ¤nergeÛ& gÛnontai ¤pist®monew,>
Žll' õ m¢n diŒ may®sevw ŽlloivyeÜw kaÜ poll‹kiw ¤j
¤nantÛaw metabalÆn §jevw, õ d' ¤k toè ¦xein t¯n Žriymhtik¯n
µ t¯n grammatik®n, m¯ ¤nergeÝn d¡, eÞw tò ¤nergeÝn, �llon
trñpon.
oék ¦sti d' �ploèn oéd¢ tò p‹sxein, ŽllŒ tò m¢n
fyor‹ tiw êpò toè ¤nantÛou, tò d¢ svthrÛa m�llon êpò toè
¤ntelexeÛ& öntow toè dun‹mei öntow kaÜ õmoÛou oìtvw Éw dæ-
namiw ¦xei pròw ¤ntel¡xeian: yevroèn gŒr gÛnetai tò ¦xon
t¯n ¤pist®mhn, ÷per µ oék ¦stin Žlloioèsyai (eÞw aêtò gŒr ²
¤pÛdosiw kaÜ eÞw ¤ntel¡xeian) µ §teron g¡now ŽlloiÅsevw.
diò oé kalÇw ¦xei l¡gein tò fronoèn, ÷tan fron», Žlloioè-
syai, Ësper oéd¢ tòn oÞkodñmon ÷tan oÞkodom». tò m¢n oïn
eÞw ¤ntel¡xeian �gein ¤k dun‹mei öntow [katŒ] tò nooèn kaÜ
fronoèn oé didaskalÛan Žll' ¥t¡ran ¤pvnumÛan ¦xein dÛ-
kaion: tò d' ¤k dun‹mei öntow many‹non kaÜ lamb‹non ¤pi-
st®mhn êpò toè ¤ntelexeÛ& öntow kaÜ didaskalikoè ³toi oéd¢
p‹sxein fat¡on, [Ësper eàrhtai,] µ dæo trñpouw eänai Žl-
loiÅsevw, t®n te ¤pÜ tŒw sterhtikŒw diay¡seiw metabol¯n
kaÜ t¯n ¤pÜ tŒw §jeiw kaÜ t¯n fæsin. toè d' aÞsyhtikoè ² m¢n
prÅth metabol¯ gÛnetai êpò toè gennÇntow, ÷tan d¢ gen-
nhy», ¦xei ³dh, Ësper ¤pist®mhn, kaÜ tò aÞsy‹nesyai. tò
kat' ¤n¡rgeian d¢ õmoÛvw l¡getai tÒ yevreÝn: diaf¡rei d¡, ÷ti
toè m¢n tŒ poihtikŒ t°w ¤nergeÛaw ¦jvyen, tò õratòn kaÜ tò
Žkoustñn, õmoÛvw d¢ kaÜ tŒ loipŒ tÇn aÞsyhtÇn. aàtion d'
÷ti tÇn kay' §kaston ² kat' ¤n¡rgeian aàsyhsiw, ² d' ¤pist®mh
tÇn kayñlou: taèta d' ¤n aét» pÅw ¤sti t» cux». diò no°sai
m¢n ¤p' aétÒ, õpñtan boælhtai, aÞsy‹nesyai d' oék ¤p'
aétÒ: ŽnagkaÝon gŒr êp‹rxein tò aÞsyhtñn. õmoÛvw d¢ toèto
¦xei kŽn taÝw ¤pist®maiw taÝw tÇn aÞsyhtÇn, kaÜ diŒ t¯n
aét¯n aÞtÛan, ÷ti tŒ aÞsyhtŒ tÇn kay' §kasta kaÜ tÇn ¦jvyen.
ŽllŒ perÜ m¢n toætvn diasaf°sai kairòw g¡noit' ’n kaÜ eÞw-
aèyiw: nèn d¢ divrÛsyv tosoèton, ÷ti oéx �ploè öntow toè
dun‹mei legom¡nou, ŽllŒ toè m¢n Ësper ’n eàpoimen tòn paÝda
dænasyai strathgeÝn, toè d¢ Éw tòn ¤n ²likÛ& önta, oìtvw ¦xei
tò aÞsyhtikñn. ¤peÜ d' ŽnÅnumow aétÇn ² diafor‹, diÅristai
d¢ perÜ aétÇn ÷ti §tera kaÜ pÇw §tera, xr°syai ŽnagkaÝon tÒ
p‹sxein kaÜ Žlloioèsyai Éw kurÛoiw ônñmasin. tò d' aÞsyhtikòn
dun‹mei ¤stÜn oåon tò aÞsyhtòn ³dh ¤ntelexeÛ&, kay‹per eàrh-
tai. p‹sxei m¢n oïn oéx ÷moion ön, peponyòw d' ÉmoÛvtai
kaÜ ¦stin oåon ¤keÝno.
Lekt¡on d¢ kay' ¥k‹sthn aàsyhsin perÜ tÇn aÞsyhtÇn
prÇton. l¡getai d¢ tò aÞsyhtòn trixÇw, Ïn dæo m¢n kay'
aêt‹ famen aÞsy‹nesyai, tò d¢ ©n katŒ sumbebhkñw. tÇn
d¢ duoÝn tò m¢n àdiñn ¤stin ¥k‹sthw aÞsy®sevw, tò d¢ koinòn
pasÇn. l¡gv d' àdion m¢n ù m¯ ¤nd¡xetai ¥t¡r& aÞsy®sei
aÞsy‹nesyai, kaÜ perÜ ù m¯ ¤nd¡xetai Žpathy°nai, oåon
öciw xrÅmatow kaÜ Žko¯ cñfou kaÜ geèsiw xumoè, ²
d' �f¯ pleÛouw [m¢n] ¦xei diafor‹w, Žll' ¥k‹sth ge krÛnei
perÜ toætvn, kaÜ oék Žpat�tai ÷ti xrÇma oéd' ÷ti cñfow,
ŽllŒ tÛ tò kexrvsm¡non µ poè, µ tÛ tò cofoèn µ poè. tŒ
m¢n oïn toiaèta l¡getai àdia ¥k‹sthw, koinŒ d¢ kÛnhsiw, ±re-
mÛa, Žriymñw, sx°ma, m¡geyow: tŒ gŒr toiaèta oédemi�w
¤stÜn àdia, ŽllŒ koinŒ p‹saiw: kaÜ gŒr �f» kÛnhsÛw tÛw
¤stin aÞsyht¯ kaÜ öcei. katŒ sumbebhkòw d¢ l¡getai aÞ-
syhtñn, oåon eÞ tò leukòn eàh Di‹rouw ußñw: katŒ sum-
bebhkòw gŒr toætou aÞsy‹netai, ÷ti tÒ leukÒ sumb¡bhke
toèto, oð aÞsy‹netai: diò kaÜ oéd¢n p‹sxei à toioèton êpò toè
aÞsyhtoè. tÇn d¢ kay' aêtŒ aÞsyhtÇn tŒ àdia kurÛvw ¤stÜn
aÞsyht‹, kaÜ pròw “ ² oésÛa p¡fuken ¥k‹sthw aÞsy®sevw.
Oð m¢n oïn ¤stin ² öciw, toèt' ¤stÜn õratñn, õratòn d'
¤stÜ xrÇm‹ te kaÜ ù lñgÄ m¢n ¦stin eÞpeÝn, ŽnÅnumon
d¢ tugx‹nei ön: d°lon d¢ ¦stai ù l¡gomen proelyoèsi.
tò gŒr õratñn ¤sti xrÇma, toèto d' ¤stÜ tò ¤pÜ toè
kay' aêtò õratoè: kay' aêtò d¢ oé tÒ lñgÄ, Žll' ÷ti ¤n
¥autÒ ¦xei tò aàtion toè eänai õratñn. p�n d¢ xrÇma kinhti-
kñn ¤sti toè kat' ¤n¡rgeian diafanoèw, kaÜ toèt' ¤stÜn aétoè
² fæsiw: diñper oéx õratòn �neu fvtñw, ŽllŒ p�n tò ¥k‹stou
xrÇma ¤n fvtÜ õr�tai. diò perÜ fvtòw prÇton lekt¡on tÛ
¤stin. ¦sti d® ti diafan¡w. diafan¢w d¢ l¡gv ù ¦sti m¢n
õratñn, oé kay' aêtò d¢ õratòn Éw �plÇw eÞpeÝn, ŽllŒ di'
Žllñtrion xrÇma. toioèton d¡ ¤stin ޝr kaÜ ìdvr kaÜ pollŒ
tÇn stereÇn: oé gŒr à ìdvr oéd' Ã Ž¯r diafan¡w, Žll' ÷ti
¦sti tiw fæsiw ¤nup‹rxousa ² aét¯ ¤n toætoiw Žmfot¡roiw kaÜ
¤n tÒ ŽódÛÄ tÒ �nv sÅmati. fÇw d¡ ¤stin ² toætou ¤n¡rgeia,
toè diafanoèw à diafan¡w. dun‹mei d¡, ¤n Ú toèt' ¤stÛ, kaÜ tò
skñtow. tò d¢ fÇw oåon xrÇm‹ ¤sti toè diafanoèw, ÷tan Â
¤ntelexeÛ& diafan¢w êpò puròw µ toioætou oåon tò �nv
sÇma: kaÜ gŒr toætÄ ti êp‹rxei ©n kaÜ taétñn. tÛ m¢n oïn
tò diafan¢w kaÜ tÛ tò fÇw, eàrhtai, ÷ti oëte pèr oëy' ÷lvw
sÇma oéd' Žporro¯ sÅmatow oédenñw (eàh gŒr ’n sÇm‹ ti kaÜ
oìtvs), ŽllŒ puròw µ toioætou tinòw parousÛa ¤n tÒ dia-
faneÝ: oëte gŒr dæo sÅmata ‘ma dunatòn ¤n tÒ aétÒ eänai,
dokeÝ te tò fÇw ¤nantÛon eänai tÒ skñtei: ¦sti d¢ tò skñtow
st¡rhsiw t°w toiaæthw §jevw ¤k diafanoèw, Ëste d°lon ÷ti
kaÜ ² toætou parousÛa tò fÇw ¤stin. kaÜ oék ôryÇw ƒEm-
pedokl°w, oéd' eà tiw �llow oìtvw eàrhken, Éw ferom¡nou toè
fvtòw kaÜ gignom¡nou pot¢ metajç t°w g°w kaÜ toè peri-
¡xontow, ²m�w d¢ lany‹nontow: toèto g‹r ¤sti kaÜ parŒ
t¯n toè lñgou ¤n‹rgeian kaÜ parŒ tŒ fainñmena: ¤n mi-
krÒ m¢n gŒr diast®mati l‹yoi �n, Žp' Žnatol°w d' ¤pÜ
dusmŒw tò lany‹nein m¡ga lÛan tò aàthma.
¦sti d¢ xrÅ-
matow m¢n dektikòn tò �xroun, cñfou d¢ tò �cofon.
�xroun d' ¤stÜ tò diafan¢w kaÜ tò Žñraton µ tò mñliw
õrÅmenon, oåon dokeÝ tò skoteinñn. toioèton d¢ tò diafan¢w
m¡n, Žll' oéx ÷tan  ¤ntelexeÛ& diafan¡w, Žll' ÷tan du-
n‹mei: ² gŒr aét¯ fæsiw õt¢ m¢n skñtow õt¢ d¢ fÇw
¤stin. oé p‹nta d¢ õratŒ ¤n fvtÛ ¤stin, ŽllŒ mñnon ¥k‹stou
tò oÞkeÝon xrÇma: ¦nia gŒr ¤n m¢n tÒ fvtÜ oéx õr�tai,
¤n d¢ tÒ skñtei poieÝ aàsyhsin, oåon tŒ purÅdh fainñmena
kaÜ l‹mponta (ŽnÅnuma d' ¤stÜ taèta ¥nÜ ônñmati), oåon
mækhw, kr¡aw, kefalaÜ Þxyævn kaÜ lepÛdew kaÜ ôfyalmoÛ:
Žll' oédenòw õr�tai toætvn tò oÞkeÝon xrÇma. di' ¶n
m¢n oïn aÞtÛan taèta õr�tai, �llow lñgow: nèn d' ¤pÜ to-
soèton fanerñn ¤stin, ÷ti tò m¢n ¤n fvtÜ õrÅmenon xrÇma
(diò kaÜ oéx õr�tai �neu fvtñw: toèto gŒr ·n aétÒ tò
xrÅmati eänai, tò kinhtikÒ eänai toè kat' ¤n¡rgeian dia-
fanoès), ² d' ¤ntel¡xeia toè diafanoèw fÇw ¤stin. shmeÝon d¢
toætou fanerñn: ¤Œn g‹r tiw y» tò ¦xon xrÇma ¤p' aét¯n
t¯n öcin, oék öcetai: ŽllŒ tò m¢n xrÇma kineÝ tò dia-
fan¡w, oåon tòn Ž¡ra, êpò toætou d¢ sunexoèw öntow kineÝtai
tò aÞsyht®rion. oé gŒr kalÇw toèto l¡gei Dhmñkritow, oÞñ-
menow, eÞ g¡noito kenòn tò metajæ, õr�syai ’n ŽkribÇw kaÜ
eÞ mærmhj ¤n tÒ oéranÒ eàh: toèto gŒr Ždænatñn ¤stin. p‹-
sxontow g‹r ti toè aÞsyhtikoè gÛnetai tò õr�n: êp' aétoè
m¢n oïn toè õrvm¡nou xrÅmatow Ždænaton: leÛpetai d¯ êpò
toè metajæ, Ëst' ŽnagkaÝñn ti eänai metajæ: kenoè d¢ geno-
m¡nou oéx ÷ti ŽkribÇw, Žll' ÷lvw oéy¢n ôfy®setai.
di' ¶n m¢n oïn aÞtÛan tò xrÇma ŽnagkaÝon ¤n fvtÜ õr�syai,
eàrhtai. pèr d¢ ¤n ŽmfoÝn õr�tai, kaÜ ¤n skñtei kaÜ ¤n fvtÛ,
kaÜ toèto ¤j Žn‹gkhw: tò gŒr diafan¢w êpò toætou gÛnetai
diafan¡w. õ d' aétòw lñgow kaÜ perÜ cñfou kaÜ ôsm°w
¤stin: oéy¢n gŒr aétÇn �ptñmenon toè aÞsyhthrÛou poieÝ t¯n
aàsyhsin, Žll' êpò m¢n ôsm°w kaÜ cñfou tò metajç ki-
neÝtai, êpò d¢ toætou tÇn aÞsyhthrÛvn ¥k‹teron: ÷tan d' ¤p'
aétñ tiw ¤piy» tò aÞsyht®rion tò cofoèn µ tò özon, oédemÛan
aàsyhsin poi®sei. perÜ d¢ �f°w kaÜ geæsevw ¦xei m¢n
õmoÛvw, oé faÛnetai d¡: di' ¶n d' aÞtÛan, ìsteron ¦stai d°lon.
tò d¢ metajç cñfvn m¢n Ž®r, ôsm°w d' ŽnÅnumon: koinòn
g‹r ti p‹yow ¤p' Ž¡row kaÜ ìdatow ¦stin, Ësper tò dia-
fan¢w xrÅmati, oìtv tÒ ¦xonti ôsm¯n ù ¤n Žmfot¡roiw
êp‹rxei toætoiw: faÛnetai gŒr kaÜ tŒ ¦nudra tÇn zÐvn
¦xein aàsyhsin ôsm°w. Žll' õ m¢n �nyrvpow, kaÜ tÇn pezÇn
÷sa ŽnapneÝ, ŽdunateÝ ôsm�syai m¯ Žnapn¡onta. ² d' aÞ-
tÛa kaÜ perÜ toætvn ìsteron lexy®setai.
Nèn d¢ prÇton perÜ cñfou kaÜ Žko°w diorÛsvmen. ¦sti
d¢ dittòw õ cñfow: õ m¢n gŒr ¤n¡rgei‹ tiw, õ d¢ dænamiw:
tŒ m¢n gŒr oë famen ¦xein cñfon, oåon spñggon, ¦ria, tŒ
d' ¦xein, oåon xalkòn kaÜ ÷sa stereŒ kaÜ leÝa, ÷ti dæna-
tai cof°sai (toèto d' ¤stÜn aétoè metajç kaÜ t°w Žko°w
¤mpoi°sai cñfon ¤nergeÛ&): gÛnetai d' õ kat' ¤n¡rgeian cñ-
fow ŽeÛ tinow prñw ti kaÜ ¦n tini: plhg¯ g‹r ¤stin ² poi-
oèsa. diò kaÜ Ždænaton ¥nòw öntow gen¡syai cñfon: §teron
gŒr tò tæpton kaÜ tò tuptñmenon: Ëste tò cofoèn prñw ti
cofeÝ: plhg¯ d' oé gÛnetai �neu for�w. Ësper d' eàpomen,
oé tÇn tuxñntvn plhg¯ õ cñfow: oéy¡na gŒr poieÝ cñfon
¦ria ’n plhg», ŽllŒ xalkòw kaÜ ÷sa leÝa kaÜ koÝla:
õ m¢n xalkòw ÷ti leÝow, tŒ d¢ koÝla t» Žnakl‹sei pol-
lŒw poieÝ plhgŒw metŒ t¯n prÅthn, Ždunatoèntow ¤jelyeÝn
toè kinhy¡ntow. ¦ti Žkoæetai ¤n Ž¡ri, kŽn ìdati, Žll' ¸tton,
oék ¦sti d¢ cñfou kæriow õ ޝr oéd¢ tò ìdvr, ŽllŒ deÝ
stereÇn plhg¯n gen¡syai pròw �llhla kaÜ pròw tòn Ž¡ra.
toèto d¢ gÛnetai ÷tan êpom¡nú plhgeÜw õ ޝr kaÜ m¯ dia-
xuy». diò ¤Œn tax¡vw kaÜ sfodrÇw plhg», cofeÝ: deÝ gŒr
fy‹sai t¯n kÛnhsin toè =apÛzontow t¯n yræcin toè Ž¡row,
Ësper ’n eÞ svròn µ õrmayòn c‹mmou tæptoi tiw ferñ-
menon taxæ. ±xÆ d¢ gÛnetai ÷tan, Ž¡row ¥nòw genom¡-
nou diŒ tò ŽggeÝon tò diorÛsan kaÜ kvlèsan yrufy°nai,
p‹lin õ ޝr Žpvsy», Ësper sfaÝra. ¦oike d' ŽeÜ gÛnesyai
±xÅ, Žll' oé saf®w, ¤peÜ sumbaÛnei ge ¤pÜ toè cñfou
kay‹per kaÜ ¤pÜ toè fvtñw: kaÜ gŒr tò fÇw ŽeÜ Žnakl�-
tai (oéd¢ gŒr ’n ¤gÛneto p‹ntú fÇw, ŽllŒ skñtow ¦jv toè
²lioum¡nou), Žll' oéx oìtvw Žnakl�tai Ësper Žf' ìdatow
µ xalkoè µ kaÛ tinow �llou tÇn leÛvn, Ëste skiŒn poieÝn,
à tò fÇw õrÛzomen. tò d¢ kenòn ôryÇw l¡getai kærion toè
Žkoæein. dokeÝ gŒr eänai kenòn õ Ž®r, oðtow d' ¤stÜn õ poiÇn
Žkoæein, ÷tan kinhy» sunex¯w kaÜ eåw. ŽllŒ diŒ tò cayuròw
eänai oé gegvneÝ, ’n m¯ leÝon  tò plhg¡n. tñte d¢ eåw gÛ-
netai ‘ma diŒ tò ¤pÛpedon: ©n gŒr tò toè leÛou ¤pÛpedon.
cofhtikòn m¢n oïn tò kinhtikòn ¥nòw Ž¡row sunexeÛ& m¡xriw
Žko°w. Žko» d¢ sumfu¯w <¦stin> Ž®r: diŒ d¢ tò ¤n Ž¡ri eänai, ki-
noum¡nou toè ¦jv õ eàsv kineÝtai. diñper oé p‹ntú tò zÒon
Žkoæei, oéd¢ p‹ntú di¡rxetai õ Ž®r: oé gŒr p‹ntú ¦xei Ž¡ra ~tò
kinhsñmenon m¡row kaÜ ¦mcuxon~. aétòw m¢n d¯ �cofon õ ޝr
diŒ tò eëyrupton: ÷tan d¢ kvluy» yræptesyai, ² toætou
kÛnhsiw cñfow. õ d' ¤n toÝw ÈsÜn ¤gkatÄkodñmhtai pròw tò
ŽkÛnhtow eänai, ÷pvw ŽkribÇw aÞsy‹nhtai p‹saw tŒw dia-
forŒw t°w kin®sevw. diŒ taèta d¢ kaÜ ¤n ìdati Žkoæo-
men, ÷ti oék eÞs¡rxetai pròw aétòn tòn sumfu° Ž¡ra: Žll'
oéd' eÞw tò oïw, diŒ tŒw §likaw. ÷tan d¢ toèto sumb», oék
Žkoæei: oéd' ’n ² m°nigj k‹mú, Ësper tò ¤pÜ t» kñrú d¡r-
ma [÷tan k‹mú]. Žll' oé shmeÝon toè Žkoæein µ m¯ tò
±xeÝn tò oïw Ësper tò k¡raw: ŽeÜ gŒr oÞkeÛan tinŒ kÛ-
nhsin õ ޝr kineÝtai õ ¤n toÝw ÈsÛn, Žll' õ cñfow Žllñ-
triow kaÜ oék àdiow. kaÜ diŒ toètñ fasin Žkoæein tÒ kenÒ kaÜ
±xoènti, ÷ti Žkoæomen tÒ ¦xonti Érism¡non tòn Ž¡ra.
pñteron
d¢ cofeÝ tò tuptñmenon µ tò tæpton; µ kaÜ �mfv, trñ-
pon d' §teron; ¦sti gŒr õ cñfow kÛnhsiw toè dunam¡nou ki-
neÝsyai tòn trñpon toèton ÷nper tŒ Žfallñmena Žpò tÇn
leÛvn, ÷tan tiw kroæsú. oé d¯ p�n, Ësper eàrhtai, cofeÝ
tuptñmenon kaÜ tæpton, oåon ¤Œn pat‹jú belñnh belñnhn,
ŽllŒ deÝ tò tuptñmenon õmalòn eänai, Ëste tòn Ž¡ra Žyroèn
Žf‹llesyai kaÜ seÛesyai. aß d¢ diaforaÜ tÇn cofoæntvn
¤n tÒ kat' ¤n¡rgeian cñfÄ dhloèntai: Ësper gŒr �neu
fvtòw oéx õr�tai tŒ xrÅmata, oìtvw oéd' �neu cñfou tò
ôjç kaÜ tò baræ. taèta d¢ l¡getai katŒ metaforŒn Žpò
tÇn �ptÇn: tò m¢n gŒr ôjç kineÝ t¯n aàsyhsin ¤n ôlÛgÄ
xrñnÄ ¤pÜ polæ, tò d¢ barç ¤n pollÒ ¤p' ôlÛgon. oé d¯
taxç tò ôjæ, tò d¢ barç bradæ, ŽllŒ gÛnetai toè m¢n
diŒ tò t‹xow ² kÛnhsiw toiaæth, toè d¢ diŒ bradut°ta,
kaÜ ¦oiken Žn‹logon ¦xein tÒ perÜ t¯n �f¯n ôjeÝ kaÜ Žm-
bleÝ: tò m¢n gŒr ôjç oåon kenteÝ, tò d' Žmblç oåon ÈyeÝ,
diŒ tò kineÝn tò m¢n ¤n ôlÛgÄ tò d¢ ¤n pollÒ, Ëste sum-
baÛnei tò m¢n taxç tò d¢ bradç eänai.
perÜ m¢n oïn cñfou taætú divrÛsyv. ² d¢ fvn¯ cñfow tÛw
¤stin ¤mcæxou: tÇn gŒr Žcæxvn oéy¢n fvneÝ, ŽllŒ kay' õmoiñ-
thta l¡getai fvneÝn, oåon aélòw kaÜ læra kaÜ ÷sa �lla tÇn
Žcæxvn Žpñtasin ¦xei kaÜ m¡low kaÜ di‹lekton. ¦oike g‹r, ÷ti
kaÜ ² fvn¯ taèt' ¦xei. pollŒ d¢ tÇn zÐvn oék ¦xousi
fvn®n, oåon t‹ te �naima kaÜ tÇn ¤naÛmvn Þxyæew (kaÜ
toèt' eélñgvw, eàper Ž¡row kÛnhsÛw tÛw ¤stin õ cñfos), Žll'
oß legñmenoi fvneÝn, oåon ¤n tÒ ƒAxelÐÄ, cofoèsi toÝw
bragxÛoiw ³ tini ¥t¡rÄ toioætÄ, fvn¯ d' ¤stÜ zÐou cñfow
oé tÒ tuxñnti morÛÄ. Žll' ¤peÜ p�n cofeÝ tæptontñw
tinow kaÛ ti kaÜ ¦n tini, toèto d' ¤stÜn Ž®r, eélñgvw ’n
fvnoÛh taèta mñna ÷sa d¡xetai tòn Ž¡ra. tÒ gŒr ³dh
Žnapneom¡nÄ kataxr°tai ² fæsiw ¤pÜ dæo ¦rga kay‹per
t» glÅttú ¤pÛ te t¯n geèsin kaÜ t¯n di‹lekton, Ïn ² m¢n
geèsiw ŽnagkaÝon (diò kaÜ pleÛosin êp‹rxei), ² d' ¥rmh-
neÛa §neka toè eï, oìtv kaÜ tÒ pneæmati prñw te t¯n yer-
mñthta t¯n ¤ntòw Éw ŽnagkaÝon <ön> (tò d' aàtion ¤n ¥t¡roiw
eÞr®setai) kaÜ pròw t¯n fvn¯n ÷pvw êp‹rxú tò eï. örga-
non d¢ t» Žnapno» õ f‹rugj: oð d' §neka tò mñriñn
¤sti toèto, pneæmvn: toætÄ gŒr tÒ morÛÄ pl¡on ¦xei tò
yermòn tŒ pezŒ tÇn �llvn. deÝtai d¢ t°w Žnapno°w kaÜ
õ perÜ t¯n kardÛan tñpow prÇtow. diò ŽnagkaÝon eàsv Žna-
pneñmenon eÞsi¡nai tòn Ž¡ra. Ëste ² plhg¯ toè Žnapneom¡nou
Ž¡row êpò t°w ¤n toætoiw toÝw morÛoiw cux°w pròw t¯n ka-
loum¡nhn ŽrthrÛan fvn® ¤stin (oé gŒr p�w zÐou cñfow fvn®,
kay‹per eàpomen ¦sti gŒr kaÜ t» glÅttú cofeÝn kaÜ
Éw oß b®ttontes ŽllŒ deÝ ¦mcuxñn te eänai tò tæpton
kaÜ metŒ fantasÛaw tinñw: shmantikòw gŒr d® tiw cñfow
¤stÜn ² fvn®): kaÜ oé toè Žnapneom¡nou Ž¡row Ësper ² b®j,
ŽllŒ toætÄ tæptei tòn ¤n t» ŽrthrÛ& pròw aét®n. shmeÝon
d¢ tò m¯ dænasyai fvneÝn Žnapn¡onta mhd' ¤kpn¡onta,
ŽllŒ kat¡xonta: kineÝ gŒr toætÄ õ kat¡xvn. faneròn d¢
kaÜ diñti oß Þxyæew �fvnoi: oé gŒr ¦xousi f‹rugga. toèto
d¢ tò mñrion oék ¦xousin ÷ti oé d¡xontai tòn Ž¡ra oéd' Žna-
pn¡ousin. di' ¶n m¢n oïn aÞtÛan, §terñw ¤sti lñgow.
PerÜ d¢ ôsm°w kaÜ ôsfrantoè ¸tton eédiñristñn ¤sti tÇn
eÞrhm¡nvn: oé gŒr d°lon poÝñn tÛ ¤stin ² ôsm®, oìtvw Éw õ
cñfow µ tò xrÇma. aàtion d' ÷ti t¯n aàsyhsin taæthn oék
¦xomen Žkrib°, ŽllŒ xeÛrv pollÇn zÐvn: faælvw gŒr
�nyrvpow ôsm�tai, kaÜ oéyenòw aÞsy‹netai tÇn ôsfrantÇn
�neu toè luphroè µ toè ²d¡ow, Éw oék öntow Žkriboèw toè aÞ-
syhthrÛou. eëlogon d' oìtv kaÜ tŒ sklhrñfyalma tÇn xrv-
m‹tvn aÞsy‹nesyai, kaÜ m¯ diad®louw aétoÝw eänai tŒw
diaforŒw tÇn xrvm‹tvn pl¯n tÒ foberÒ kaÜ ŽfñbÄ: oìtv
d¢ kaÜ perÜ tŒw ôsmŒw tò tÇn ŽnyrÅpvn g¡now. ¦oike m¢n
gŒr Žn‹logon ¦xein pròw t¯n geèsin, kaÜ õmoÛvw tŒ eàdh tÇn
xumÇn toÝw t°w ôsm°w, Žll' Žkribest¡ran ¦xomen t¯n geè-
sin diŒ tò eänai aét¯n �f®n tina, taæthn d' ¦xein t¯n aà-
syhsin tòn �nyrvpon Žkribest‹thn: ¤n m¢n gŒr taÝw �llaiw
leÛpetai pollÇn tÇn zÐvn, katŒ d¢ t¯n �f¯n pollÒ tÇn
�llvn diaferñntvw ŽkriboÝ: diò kaÜ fronimÅtatñn ¤sti tÇn
zÐvn. shmeÝon d¢ tò kaÜ ¤n tÒ g¡nei tÇn ŽnyrÅpvn parŒ
tò aÞsyht®rion toèto eänai eéfueÝw kaÜ ŽfueÝw, par' �llo
d¢ mhd¡n: oß m¢n gŒr sklhrñsarkoi ŽfueÝw t¯n di‹noian,
oß d¢ malakñsarkoi eéfueÝw.
¦sti d', Ësper xumòw õ m¢n
glukçw õ d¢ pikrñw, oìtv kaÜ ôsmaÛ, ŽllŒ tŒ m¢n ¦xousi
t¯n Žn‹logon ôsm¯n kaÜ xumñn, l¡gv d¢ oåon glukeÝan
ôsm¯n kaÜ glukçn xumñn, tŒ d¢ toénantÛon. õmoÛvw d¢ kaÜ
drimeÝa kaÜ aésthrŒ kaÜ ôjeÝa kaÜ lipar‹ ¤stin ôsm®.
Žll' Ësper eàpomen, diŒ tò m¯ sfñdra diad®louw eänai
tŒw ôsmŒw Ësper toçw xumoæw, [Žpò toætvn] eàlhfe tŒ ônñ-
mata kay' õmoiñthta tÇn pragm‹tvn, ² m¢n glukeÝa
krñkou kaÜ m¡litow, ² d¢ drimeÝa yæmou kaÜ tÇn
toioætvn: tòn aétòn d¢ trñpon kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn. ¦sti d' Ëw-
per ² Žko¯ kaÜ ¥k‹sth tÇn aÞsy®sevn, ² m¢n toè Žkoustoè
kaÜ Žnhkoæstou, ² d¢ toè õratoè kaÜ Žor‹tou, kaÜ ² ösfrh-
siw toè ôsfrantoè kaÜ Žnosfr‹ntou. Žnñsfranton d¢ tò m¢n
parŒ tò ÷lvw Ždænaton ¦xein ôsm®n, tò d¢ mikrŒn
¦xon kaÜ faælhn. õmoÛvw d¢ kaÜ tò �geuston l¡getai.
¦sti d¢ kaÜ ² ösfrhsiw diŒ toè metajæ, oåon Ž¡row µ ìdatow:
kaÜ gŒr tŒ ¦nudra dokoèsin ôsm°w aÞsy‹nesyai, õmoÛvw kaÜ
tŒ ¦naima kaÜ tŒ �naima, Ësper kaÜ tŒ ¤n tÒ Ž¡ri: kaÜ gŒr
toætvn ¦nia pñrrvyen Žpant˜ pròw t¯n trof¯n ìposma
ginñmena. diò kaÜ �poron faÛnetai eÞ p‹nta m¢n õmoÛvw
ôsm�tai, õ d' �nyrvpow Žnapn¡vn m¡n, m¯ Žnapn¡vn d¢
Žll' ¤kpn¡vn µ kat¡xvn tò pneèma oék ôsm�tai, oëte
pñrrvyen oët' ¤ggæyen, oéd' ’n ¤pÜ toè mukt°row ¤ntòw tey»:
kaÜ tò m¢n ¤p' aétÒ tiy¡menon tÒ aÞsyhthrÛÄ ŽnaÛsyhton
eänai koinòn p‹ntvn, ŽllŒ tò �neu toè ŽnapneÝn m¯ aÞsy‹-
nesyai àdion ¤pÜ tÇn ŽnyrÅpvn: d°lon d¢ peirvm¡noiw: Ëste
tŒ �naima, ¤peid¯ oék Žnapn¡ousin, ¥t¡ran �n tin' aàsyhsin
¦xoi parŒ tŒw legom¡naw. Žll' Ždænaton, eàper t°w ôsm°w
aÞsy‹netai: ² gŒr toè ôsfrantoè aàsyhsiw kaÜ dusÅdouw
kaÜ eéÅdouw ösfrhsÛw ¤stin. ¦ti d¢ kaÜ fyeirñmena faÛnetai
êpò tÇn ÞsxurÇn ôsmÇn êf' Ïnper �nyrvpow, oåon Žsf‹ltou
kaÜ yeÛou kaÜ tÇn toioætvn. ôsfraÛnesyai m¢n oïn Žnag-
kaÝon, Žll' oék Žnapn¡onta. ¦oike d¢ toÝw ŽnyrÅpoiw dia-
f¡rein tò aÞsyht®rion toèto pròw tò tÇn �llvn zÐvn, Ësper
tŒ ömmata pròw tŒ tÇn sklhrofy‹lmvn tŒ m¢n gŒr ¦xei
fr‹gma kaÜ Ësper ¦lutron tŒ bl¡fara, “ m¯ kin®saw
mhd' Žnasp‹saw oéx õr˜: tŒ d¢ sklhrñfyalma oéd¢n
¦xei toioèton, Žll' eéy¡vw õr˜ tŒ ginñmena ¤n tÒ dia-
faneÝ oìtvw oïn kaÜ tò ôsfrantikòn aÞsyht®rion toÝw m¢n
Žkaluf¢w eänai, Ësper tò ömma, toÝw d¢ tòn Ž¡ra dexo-
m¡noiw ¦xein ¤pik‹lumma, ù Žnapneñntvn Žpokalæptetai,
dieurunom¡nvn tÇn flebÛvn kaÜ tÇn pñrvn. kaÜ diŒ toèto
tŒ Žnapn¡onta oék ôsm�tai ¤n tÒ êgrÒ: ŽnagkaÝon gŒr
ôsfrany°nai Žnapneæsanta, toèto d¢ poieÝn ¤n tÒ êgrÒ
Ždænaton. ¦sti d' ² ôsm¯ toè jhroè (Ësper õ xumòw toè êgroè),
tò d¢ ôsfrantikòn aÞsyht®rion dun‹mei toioèton.
Tò d¢ geustñn ¤stin �ptñn ti: kaÜ toèt' aàtion toè m¯
eänai aÞsyhtòn diŒ toè metajç ŽllotrÛou öntow sÅmatow:
oéd¢ gŒr t» �f». kaÜ tò sÇma d¢ ¤n Ú õ xumñw, tò geu-
stñn, ¤n êgrÒ Éw ìlú: toèto d' �ptñn ti. diò k’n eÞ
¤n ìdati ·men, ¼syanñmey' ’n ¤mblhy¡ntow toè gluk¡ow,
oék ·n d' ’n ² aàsyhsiw ²mÝn diŒ toè metajæ, ŽllŒ tÒ
mixy°nai tÒ êgrÒ, kay‹per ¤pÜ toè potoè. tò d¢ xrÇma
oéx oìtvw õr�tai tÒ mÛgnusyai, oéd¢ taÝw ŽporroÛaiw. Éw
m¢n oïn tò metajç oéy¢n ¦stin: Éw d¢ xrÇma tò õratñn, oìtv
tò geustòn õ xumñw. oéy¢n d¢ poieÝ xumoè aàsyhsin �neu
êgrñthtow, Žll' ¦xei ¤nergeÛ& µ dun‹mei êgrñthta, oåon tò
�lmurñn: eëthktñn te gŒr aétò kaÜ sunthktikòn glÅtthw.
Ësper d¢ kaÜ ² öciw ¤stÜ toè te õratoè kaÜ toè Žor‹tou (tò
gŒr skñtow Žñraton, krÛnei d¢ kaÜ toèto ² öcis), ¦ti te toè
lÛan lamproè (kaÜ gŒr toèto Žñraton, �llon d¢ trñpon toè
skñtous), õmoÛvw d¢ kaÜ ² Žko¯ cñfou te kaÜ sig°w, Ïn
tò m¢n Žkoustòn tò d' oék Žkoustñn, kaÜ meg‹lou cñfou
kay‹per ² öciw toè lamproè (Ësper gŒr õ mikròw cñfow
Žn®koustow, trñpon tinŒ kaÜ õ m¡gaw te kaÜ õ bÛaios), Žñra-
ton d¢ tò m¢n ÷lvw l¡getai, Ësper kaÜ ¤p' �llvn tò
Ždænaton, tò d' ¤Œn pefukòw m¯ ¦xú µ faælvw, Ësper
tò �poun kaÜ tò Žpærhnon oìtv d¯ kaÜ ² geèsiw toè geustoè
te kaÜ Žgeæstou, toèto d¢ tò mikròn µ faèlon ¦xon xumòn
µ fyartikòn t°w geæsevw. dokeÝ d' eänai Žrx¯ tò potòn kaÜ
�poton (geèsiw g‹r tiw Žmfot¡rou: ŽllŒ toè m¢n faælh
kaÜ fyartik® [t°w geæsevs], toè d¢ katŒ fæsin): ¦sti d¢ koi-
nòn �f°w kaÜ geæsevw tò potñn. ¤peÜ d' êgròn tò geustñn,
Žn‹gkh kaÜ tò aÞsyht®rion aétoè m®te êgròn eänai ¤ntele-
xeÛ& m®te Ždænaton êgraÛnesyai: p‹sxei g‹r ti ² geè-
siw êpò toè geustoè, Ã geustñn. ŽnagkaÝon �ra êgrany°nai
tò dun‹menon m¢n êgraÛnesyai svzñmenon, m¯ êgròn d¡, tò
geustikòn aÞsyht®rion. shmeÝon d¢ tò m®te kat‹jhron oïsan
t¯n glÇttan aÞsy‹nesyai m®te lÛan êgr‹n: aìth gŒr �f»
gÛnetai toè prÅtou êgroè, Ësper ÷tan progeumatÛsaw tiw
Þsxuroè xumoè geæhtai ¥t¡rou, kaÜ oåon toÝw k‹mnousi pikrŒ
p‹nta faÛnetai diŒ tò t» glÅttú pl®rei toiaæthw êgrñ-
thtow aÞsy‹nesyai. tŒ d' eàdh tÇn xumÇn, Ësper kaÜ ¤pÜ
tÇn xrvm‹tvn, �pl� m¢n tŽnantÛa, tò glukç kaÜ tò
pikrñn, ¤xñmena d¢ toè m¢n tò liparñn, toè d¢ tò �lmurñn:
metajç d¢ toætvn tñ te drimç kaÜ tò aésthròn kaÜ strufnòn
kaÜ ôjæ: sxedòn gŒr aðtai dokoèsin eänai diaforaÜ xumÇn.
Ëste tò geustikñn ¤sti tò dun‹mei toioèton, geustòn d¢ tò
poihtikòn ¤ntelexeÛ& aétoè.
PerÜ d¢ toè �ptoè kaÜ perÜ �f°w õ aétòw lñgow: eÞ gŒr ²
�f¯ m¯ mÛa ¤stÜn aàsyhsiw ŽllŒ pleÛouw, ŽnagkaÝon kaÜ tŒ
�ptŒ aÞsyhtŒ pleÛv eänai. ¦xei d' ŽporÛan pñteron pleÛouw
eÞsÜn µ mÛa, kaÜ tÛ tò aÞsyht®rion tò toè �ptikoè, pñteron
² sŒrj kaÜ ¤n toÝw �lloiw tò Žn‹logon, µ oë, ŽllŒ toèto
m¡n ¤sti tò metajæ, tò d¢ prÇton aÞsyht®rion �llo tÛ
¤stin ¤ntñw. p�sa gŒr aàsyhsiw mi�w ¤nantiÅsevw eänai
dokeÝ, oåon öciw leukoè kaÜ m¡lanow, kaÜ Žko¯ ôj¡ow kaÜ
bar¡ow, kaÜ geèsiw pikroè kaÜ gluk¡ow: ¤n d¢ tÒ �ptÒ
pollaÜ ¦neisin ¤nantiÅseiw, yermòn cuxrñn, jhròn êgrñn,
sklhròn malakñn, kaÜ tÇn �llvn ÷sa toiaèta. ¦xei d¡
tina læsin prñw ge taæthn t¯n ŽporÛan, ÷ti kaÜ ¤pÜ tÇn
�llvn aÞsy®sevn eÞsÜn ¤nantiÅseiw pleÛouw, oåon ¤n fvn» oé
mñnon ôjæthw kaÜ baræthw, ŽllŒ kaÜ m¡geyow kaÜ mikrñthw,
kaÜ leiñthw kaÜ traxæthw fvn°w, kaÜ toiaèy' §tera. eÞsÜ d¢ kaÜ
perÜ xrÇma diaforaÜ toiaètai §terai. ŽllŒ tÛ tò ©n tò êpo-
keÛmenon, Ësper Žko» cñfow, oìtv t» �f», oék ¦stin ¦ndhlon.
pñteron d' ¤stÜ tò aÞsyht®rion ¤ntñw, µ oë, Žll' eé-
y¡vw ² s‹rj, oéd¢n dokeÝ shmeÝon eänai tò gÛnesyai t¯n aà-
syhsin ‘ma yigganom¡nvn. kaÜ gŒr nèn eà tÛw perÜ t¯n s‹rka
periteÛneien oåon êm¡na poi®saw, õmoÛvw t¯n aàsyhsin eéy¡vw
�c‹menow ¤nshmaneÝ: kaÛtoi d°lon Éw oék ¦stin ¤n toætÄ
tò aÞsyht®rion (eÞ d¢ kaÜ sumfu¢w g¡noito, y�tton ¦ti di-
iknoÝt' ’n ² aàsyhsis): diò tò toioèton mñrion toè sÅmatow ¦oi-
ken oìtvw ¦xein Ësper ’n eÞ kæklÄ ²mÝn periepefækei õ
Ž®r: ¤dokoèmen gŒr ’n ¥nÛ tini aÞsy‹nesyai kaÜ cñfou kaÜ
xrÅmatow kaÜ ôsm°w, kaÜ mÛa tiw aàsyhsiw eänai öciw Žko¯
ösfrhsiw. nèn d¢ diŒ tò divrÛsyai di' oð gÛnontai aß kin®seiw,
fanerŒ tŒ eÞrhm¡na aÞsyht®ria §tera önta. ¤pÜ d¢ t°w �f°w
toèto nèn �dhlon: ¤j Ž¡row m¢n gŒr µ ìdatow Ždænaton
sust°nai tò ¦mcuxon sÇma: deÝ g‹r ti stereòn eänai: leÛpetai
d¯ miktòn ¤k t°w kaÜ toætvn eänai, oåon boæletai eänai ² sŒrj
kaÜ tò Žn‹logon: Ëste ŽnagkaÝon tò sÇma eänai tò metajç toè
�ptikoè prospefukñw, di' oð gÛnontai aß aÞsy®seiw pleÛouw oï-
sai. dhloÝ d' ÷ti pleÛouw ² ¤pÜ t°w glÅtthw �f®: �p‹ntvn
gŒr tÇn �ptÇn aÞsy‹netai katŒ tò aétò mñrion kaÜ xumoè.
eÞ m¢n oïn kaÜ ² �llh sŒrj ¼sy‹neto toè xumoè, ¤dñkei ’n ²
aét¯ kaÜ mÛa eänai aàsyhsiw ² geèsiw kaÜ ² Žf®: nèn d¢
dæo diŒ tò m¯ Žntistr¡fein.
Žpor®seie d' �n tiw, eÞ p�n sÇma b‹yow ¦xei, toèto d' ¤stÜ
tò trÛton m¡geyow, Ïn d' ¤stÜ dæo svm‹tvn metajç sÇm‹ ti,
oék ¤nd¡xetai taèta Žll®lvn ‘ptesyai, tò d' êgròn oék ¦stin
�neu sÅmatow, oéd¢ tò dierñn, Žll' ŽnagkaÝon ìdvr eänai µ ¦xein
ìdvr, tŒ d¢ �ptñmena Žll®lvn ¤n tÒ ìdati, m¯ jhrÇn tÇn �krvn
öntvn, ŽnagkaÝon ìdvr ¦xein metajæ, oð Žn‹plea tŒ ¦sxata,
eÞ d¢ toèt' Žlhy¡w, Ždænaton ‘casyai �llo �llou ¤n ìdati,
tòn aétòn d¢ trñpon kaÜ ¤n tÒ Ž¡ri (õmoÛvw gŒr ¦xei õ ޝr
pròw tŒ ¤n aétÒ kaÜ tò ìdvr pròw tŒ ¤n tÒ ìdati, lan-
y‹nei d¢ m�llon ²m�w, Ësper kaÜ tŒ ¤n tÒ ìdati zÒa
eÞ dieròn dieroè ‘ptetai) pñteron oïn p‹ntvn õmoÛvw
¤stÜn ² aàsyhsiw, µ �llvn �llvw, kay‹per nèn dokeÝ ²
m¢n geèsiw kaÜ ² �f¯ tÒ ‘ptesyai, aß d' �llai �poyen.
tò d' oék ¦stin, ŽllŒ kaÜ tò sklhròn kaÜ tò malakòn di'
¥t¡rvn aÞsyanñmeya, Ësper kaÜ tò cofhtikòn kaÜ tò õratòn
kaÜ tò ôsfrantñn: ŽllŒ tŒ m¢n pñrrvyen, tŒ d' ¤ggæyen, diò
lany‹nei: ¤peÜ aÞsyanñmey‹ ge p‹ntvn diŒ toè m¡sou, Žll'
¤pÜ toætvn lany‹nei. kaÛtoi kay‹per eàpomen kaÜ prñteron,
k’n eÞ di' êm¡now aÞsyanoÛmeya tÇn �ptÇn �p‹ntvn lany‹-
nontow ÷ti dieÛrgei, õmoÛvw ’n ¦xoimen Ësper kaÜ nèn ¤n
tÒ ìdati kaÜ ¤n tÒ Ž¡ri: dokoèmen gŒr nèn aétÇn ‘ptesyai
kaÜ oéd¢n eänai diŒ m¡sou. ŽllŒ diaf¡rei tò �ptòn tÇn õra-
tÇn kaÜ tÇn cofhtikÇn, ÷ti ¤keÛnvn m¢n aÞsyanñmeya tÒ
tò metajç poieÝn ti ²m�w, tÇn d¢ �ptÇn oéx êpò toè meta-
jç Žll' ‘ma tÒ metajæ, Ësper õ di' ŽspÛdow plhgeÛw:
oé gŒr ² ŽspÜw plhgeÝsa ¤p‹tajen, Žll' ‘m' �mfv
sun¡bh plhg°nai. ÷lvw d' ¦oiken ² sŒrj kaÜ ² glÇtta, Éw
õ ޝr kaÜ tò ìdvr pròw t¯n öcin kaÜ t¯n Žko¯n kaÜ t¯n
ösfrhsin ¦xousin, oìtvw ¦xein pròw tò aÞsyht®rion Ësper
¤keÛnvn §kaston. aétoè d¢ toè aÞsyhthrÛou �ptom¡nou
oët' ¤keÝ oët' ¤ntaèya g¡noit' ’n aàsyhsiw, oåon eà tiw sÇm‹
ti leukòn ¤pÜ toè ömmatow yeÛh tò ¦sxaton. Ã kaÜ d°lon
÷ti ¤ntòw tò toè �ptoè aÞsyhtikñn. oìtv gŒr ’n sumbaÛnoi
÷per kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn: ¤pitiyem¡nvn gŒr ¤pÜ tò aÞsyht®-
rion oék aÞsy‹netai, ¤pÜ d¢ t¯n s‹rka ¤pitiyem¡nvn aÞsy‹-
netai: Ëste tò metajç toè �ptikoè ² s‹rj.
�ptaÜ m¢n oïn eÞsÜn aß diaforaÜ toè sÅmatow à sÇma: l¡gv
d¢ diaforŒw aã tŒ stoixeÝa diorÛzousi, yermòn cuxrñn, jhròn
êgrñn, perÜ Ïn eÞr®kamen prñteron ¤n toÝw perÜ tÇn stoixeÛvn.
tò d¢ aÞsyht®rion aétÇn tò �ptikñn, kaÜ ¤n Ú ² kaloum¡nh
�f¯ êp‹rxei aàsyhsiw prÅtÄ, tò dun‹mei toioètñn ¤sti mñrion:
tò gŒr aÞsy‹nesyai p‹sxein ti ¤stÛn: Ëste tò poioèn, oåon aétò
¤nergeÛ&, toioèton ¤keÝno poieÝ, dun‹mei ön. diò toè õmoÛvw
yermoè kaÜ cuxroè, µ sklhroè kaÜ malakoè, oék aÞsyanñmeya,
ŽllŒ tÇn êperbolÇn, Éw t°w aÞsy®sevw oåon mesñthtñw tinow
oëshw t°w ¤n toÝw aÞsyhtoÝw ¤nantiÅsevw. kaÜ diŒ toèto krÛnei
tŒ aÞsyht‹. tò gŒr m¡son kritikñn: gÛnetai gŒr pròw ¥k‹teron
aétÇn y‹teron tÇn �krvn: kaÜ deÝ Ësper tò m¡llon aÞsy®-
sesyai leukoè kaÜ m¡lanow mhd¡teron aétÇn eänai ¤nergeÛ&,
dun‹mei d' �mfv (oìtv d¢ kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn), kaÜ ¤pÜ t°w
�f°w m®te yermòn m®te cuxrñn. ¦ti d' Ësper õratoè kaÜ
Žor‹tou ·n pvw ² öciw, õmoÛvw d¢ kaÜ aß loipaÜ tÇn Žnti-
keim¡nvn, oìtv kaÜ ² �f¯ toè �ptoè kaÜ Žn‹ptou: �napton
d' ¤stÜ tñ te mikrŒn ¦xon p‹mpan diaforŒn tÇn �ptÇn,
oåon p¡ponyen õ Ž®r, kaÜ tÇn �ptÇn aß êperbolaÛ, Ësper
tŒ fyartik‹. kay' ¥k‹sthn m¢n oïn tÇn aÞsy®sevn eàrhtai
tæpÄ.
Kayñlou d¢ perÜ p‹shw aÞsy®sevw deÝ labeÝn ÷ti ²
m¢n aàsyhsÛw ¤sti tò dektikòn tÇn aÞsyhtÇn eÞdÇn �neu t°w
ìlhw, oåon õ khròw toè daktulÛou �neu toè sid®rou kaÜ toè
xrusoè d¡xetai tò shmeÝon, lamb‹nei d¢ tò xrusoèn µ tò
xalkoèn shmeÝon, Žll' oéx à xrusòw µ xalkñw: õmoÛvw d¢
kaÜ ² aàsyhsiw ¥k‹stou êpò toè ¦xontow xrÇma µ xumòn µ
cñfon p‹sxei, Žll' oéx à §kaston ¤keÛnvn l¡getai, Žll'
à toiondÛ, kaÜ katŒ tòn lñgon. aÞsyht®rion d¢ prÇton ¤n
Ú ² toiaæth dænamiw. ¦sti m¢n oïn taétñn, tò d' eänai §teron:
m¡geyow m¢n gŒr �n ti eàh tò aÞsyanñmenon, oé m¯n tñ
ge aÞsyhtikÒ eänai oéd' ² aàsyhsiw m¡geyñw ¤stin, ŽllŒ lñ-
gow tiw kaÜ dænamiw ¤keÛnou. faneròn d' ¤k toætvn kaÜ diŒ
tÛ pote tÇn aÞsyhtÇn aß êperbolaÜ fyeÛrousi tŒ aÞsyh-
t®ria (¤Œn gŒr  Þsxurot¡ra toè aÞsyhthrÛou ² kÛnhsiw,
læetai õ lñgos toèto d' ·n ² aàsyhsis Ësper kaÜ ² sum-
fvnÛa kaÜ õ tñnow krouom¡nvn sfñdra tÇn xordÇn), kaÜ diŒ
tÛ pote tŒ futŒ oék aÞsy‹netai, ¦xont‹ ti mñrion cuxi-
kòn kaÜ p‹sxont‹ ti êpò tÇn �ptÇn (kaÜ gŒr cæxe-
tai kaÜ yermaÛnetai): aàtion gŒr tò m¯ ¦xein mesñthta, mhd¢
toiaæthn Žrx¯n oáan tŒ eàdh d¡xesyai tÇn aÞsyhtÇn, ŽllŒ
p‹sxein metŒ t°w ìlhw.
Žpor®seie d' �n tiw eÞ p‹yoi �n
ti êp' ôsm°w tò Ždænaton ôsfrany°nai, µ êpò xrÅmatow tò
m¯ dun‹menon ÞdeÝn: õmoÛvw d¢ kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn. eÞ d¢
tò ôsfrantòn ôsm®, eà ti poieÝ, t¯n ösfrhsin ² ôsm¯ poieÝ:
Ëste tÇn Ždun‹tvn ôsfrany°nai oéy¢n oåñn te p‹sxein êp'
ôsm°w (õ d' aétòw lñgow kaÜ ¤pÜ tÇn �llvn): oéd¢ tÇn du-
natÇn, Žll' <µ> Ã aÞsyhtikòn §kaston. ‘ma d¢ d°lon kaÜ oìtvw:
oëte gŒr fÇw kaÜ skñtow oëte cñfow oëte ôsm¯ oéd¢n poieÝ
tŒ sÅmata, Žll' ¤n oåw ¤stÛn, oåon ޝr õ metŒ bront°w
diÛsthsi tò jælon. ŽllŒ tŒ �ptŒ kaÜ oß xumoÜ poioèsin: eÞ
gŒr m®, êpò tÛnow ’n p‹sxoi tŒ �cuxa kaÜ ŽlloioÝto;
”r' oïn kŽkeÝna poi®sei; µ oé p�n sÇma payhtikòn êp' ôsm°w
kaÜ cñfou, kaÜ tŒ p‹sxonta Žñrista, kaÜ oé m¡nei, oåon
Ž®r (özei gŒr Ësper payÅn ti); tÛ oïn ¤sti tò ôsm�syai
parŒ tò p‹sxein ti; µ tò m¢n ôsm�syai aÞsy‹nesyai, õ d'
ޝr payÆn tax¡vw aÞsyhtòw gÛnetai;
De Anima III
Copyright 2002 Giovanni Ferrero